Są bolesne, pojawiają się nagle i potrafią skutecznie utrudnić jedzenie, mówienie czy nawet picie. Afty w jamie ustnej często traktowane są jako drobna, przemijająca dolegliwość. Tymczasem ich nawracający charakter, nietypowy wygląd lub długi czas gojenia mogą być sygnałem ostrzegawczym świadczącym o problemach ogólnoustrojowych.

Skąd się biorą afty i dlaczego nawracają?

Choć afty najczęściej kojarzone są z miejscowym podrażnieniem błony śluzowej jamy ustnej, ich przyczyny bywają znacznie bardziej złożone. U części pacjentów są efektem drobnych urazów mechanicznych, stresu czy przemęczenia, u innych sygnałem niedoborów żywieniowych lub zaburzeń odporności. – Afty często wydają się drobnym problemem, który bierze się znikąd, ale w rzeczywistości może za nimi stać kilka różnych czynników. Najczęściej są to drobne podrażnienia w jamie ustnej, stres, zmęczenie albo niedobory ważnych witamin i minerałów, takich jak żelazo czy witamina B12 – wyjaśnia dr n. med. Natalia Stefanik, lekarz dentysta i ekspertka marki Elgydium. Nawracające afty mogą towarzyszyć także chorobom ogólnoustrojowym, takim jak choroby zapalne jelit czy celiakia, a także zaburzeniom hormonalnym i alergiom. Znaczenie może mieć również niewłaściwa higiena jamy ustnej lub stosowanie past i płukanek zawierających substancje drażniące, w tym SLS (laurylosiarczan sodu).

Kiedy afty przestają być błahą dolegliwością?

Pojedyncze zmiany, które pojawiają się sporadycznie i goją samoistnie w ciągu 7–14 dni, zazwyczaj nie wymagają interwencji medycznej. Czujność powinny jednak wzbudzić afty, które nawracają często, są wyjątkowo bolesne lub nie ustępują przez kilka tygodni. Jak podkreśla ekspertka, konsultacja z lekarzem jest wskazana również wtedy, gdy liczba zmian się zwiększa lub towarzyszą im objawy ogólne, takie jak osłabienie czy gorączka. Niepokój powinny budzić także zmiany o nietypowym wyglądzie oraz takie, które nie reagują na standardowe leczenie miejscowe.

Higiena jamy ustnej a ryzyko nawrotów

Codzienne nawyki higieniczne odgrywają istotną rolę w profilaktyce aft, szczególnie u osób ze skłonnością do nawracających nadżerek. Odpowiednia pielęgnacja jamy ustnej może ograniczać podrażnienia błony śluzowej i wspierać jej regenerację. – Codzienna higiena jamy ustnej naprawdę ma znaczenie – podkreśla dr Stefanik. Eksperci zalecają stosowanie miękkiej szczoteczki do zębów oraz delikatne szczotkowanie, bez nadmiernego nacisku. Warto również sięgać po pasty do zębów pozbawione SLS i innych substancji drażniących oraz łagodne płukanki wspierające regenerację śluzówki. – Całość warto uzupełnić regularnymi kontrolami stomatologicznymi oraz dbałością o ogólną kondycję organizmu, w tym właściwe nawodnienie, zbilansowaną dietę i ograniczanie stresu – dodaje lek. dent. Natalia Stefanik.

Kiedy zgłosić się do specjalisty i co warto zgłosić?

W przypadku nawracających aft pierwszym krokiem powinna być konsultacja stomatologiczna. To właśnie lekarz dentysta może ocenić charakter zmian, wykluczyć przyczyny miejscowe i zaproponować odpowiednie leczenie objawowe. Przy przewlekłych, nietypowych dolegliwościach pacjent może zostać skierowany do internisty lub innego specjalisty w celu pogłębionej diagnostyki. – Warto uważnie obserwować zmiany w jamie ustnej i zwracać uwagę na to, jak wyglądają i jak się zachowują. Istotne jest czy są duże czy małe, bolesne, jak długo się goją oraz czy pojawiają się w określonych sytuacjach – na przykład w czasie stresu, infekcji albo po zjedzeniu konkretnych produktów – podpowiada ekspertka.

Dla lekarza ważne będą także informacje o chorobach przewlekłych, przyjmowanych lekach oraz objawach ogólnych. Jak podkreśla lek. dent. Natalia Stefanik, nie każda zmiana w obrębie błony śluzowej ma charakter aftopodobny, dlatego każda nietypowa, długo utrzymująca się lub bolesna zmiana powinna zostać oceniona przez specjalistę. Wczesna diagnostyka pozwala nie tylko szybciej złagodzić dolegliwości, ale także wykluczyć poważniejsze schorzenia i wdrożyć właściwe postępowanie na odpowiednim etapie.

Źródło: na podst. inf. prasowej