Blogosfera Medexpressu

Dr n. med. Marek Derkacz Powikłana nadczynność tarczycy w dobie COVID-19


Dr n. med. Marek Derkacz 2020-08-03 19:15
Powikłania związane ze stosowaniem tyreostatyków w leczeniu nadczynności tarczycy mogą przypominać objawy występujące w przebiegu COVID-19.

Wielu pacjentów z nadczynnością tarczycy, najczęściej w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa jest leczonych farmakologicznie – przy użyciu leków przeciwtarczycowych, zwanych tyreostatykami.

Najczęściej stosowanym lekiem z tej grupy jest tiamazol, znany również w innych krajach pod nazwą – methimazol. W Polsce dostępne są dwa preparaty tiamazolu: Metizol i Thyrozol. Wyjątkowo, bo w ściśle określonych wskazaniach stosowany jest również obecnie mniej popularny propylothiouracyl (preparat - Thyrosan).

W niektórych krajach w leczeniu nadczynności stosuje się będący pro-lekiem: carbimazol, który po doustnym przyjęciu konwertowany jest do aktywnego tiamazolu. Wymienione leki działają głównie poprzez hamowanie wytwarzania hormonów tarczycy, a więc podawane są w nadczynności celem osiągnięcia eutyreozy, czyli hormonalnego wyrównania funkcji tarczycy

Leki przeciwtarczycowe oprócz swojego korzystnego medycznego potencjału, mogą również wywoływać działania niepożądane. Jednym z bardziej poważnych powikłań terapii tyreostatykami , aczkolwiek rzadkim, bo występującym u około 0,2-0,5% leczonych, jest groźna dla życia agranulocytoza. Charakteryzuje się ona spadkiem poziomu granulocytów- poniżej 500/μl.

W organizmie człowieka wyróżniamy trzy rodzaje granulocytów. Są to neutrofile, bazofile i eozynofile. Najliczniejszą grupę stanowią właśnie neutrofile, zwane również granulocytami obojętnochłonnymi. Neutrofile stanowią pierwszą linię obrony organizmu przed drobnoustrojami chorobotwórczymi, dlatego ich rola w procesach obronnych ludkiego organizmu jest bardzo ważna.

Agranulocytoza jest ostrym stanem związanym, z groźnym, często zagrażającym życiu spadkiem liczby granulocytów obojętnochłonnych we krwi. Znaczny niedobór neutrofili zwiększa istotnie ryzyko wystąpienia poważnych infekcji, mogących w skrajnych przypadkach prowadzić do posocznicy, kończącej się śmiercią pacjenta.

Obecnie mogące wystąpić u części chorych z nadczynnością tarczycy - gorączka i objawy infekcji górnych dróg oddechowych mogą przypominać niektóre objawy zakażenia COVID-19. Pacjenci, którzy przyjmują tyreostatyki, w przypadku wystąpienia wyżej wymienionych objawów jak się okazuje dość często podejrzewają, iż zostali zakażeni koronawirusem

W żadnym przypadku nie wolno lekceważyć agranulocytozy oraz towarzyszących jej objawów. Agranulocytoza jest wskazaniem do natychmiastowego odstawienia tyreostatyku. Warto jednak pamiętać, iż u osób leczonych z powodu nadczynności tarczycy agranulocytoza występuje znacznie rzadziej u pacjentów, którzy przyjmowali tiamazol lub inny z tyreostatyków przez dłuższy okres czasu, a także w przypadkach, gdy dawka przyjmowanego tiamazolu nie była wysoka. Za taką, według opracować naukowych, przyjmuje się maksymalną dawkę dobową wynoszącą w tym przypadku maksymalnie 15 mg tiamazolu/dobę.

Agranulocytoza, choć znacznie rzadziej, to jednak może pojawić się również w u osób stosujących lek długotrwale i w małych dawkach.

Osoby leczone tyreostatykami z powodu nadczynności tarczycy zawsze powinny być informowane, iż w przypadku wystąpienia gorączki lub objawów infekcji należy jak najszybciej skontaktować się ze swoim lekarzem prowadzącym, a jeśli jest to niemożliwe, to udać się na Izbę Przyjęć, lub SOR.

Pacjenci z rozpoznaną agranulocytozą zazwyczaj wymagają hospitalizacji, modyfikacji dotychczasowego leczenia, a także izolacji, by jak najlepiej zabezpieczyć ich przed chorobotwórczymi drobnoustrojami znajdującymi się w otoczeniu.

W dobie pandemii każdy pacjent z gorączką, kaszlem lub innymi typowymi objawami zakażenia COVID-19 – powinien zgłosić się do placówki medycznej, celem wykonania testów potwierdzających lub wykluczających infekcję SARS-Co-V2 oraz natychmiastowego odstawienia dotychczasowego leczenia tyreostatycznego i wdrożenia innych, niezbędnych metod leczenia.

Dopóki nie uzyska się wyników badań laboratoryjnych, trudno będzie jednoznacznie ustalić przyczynę infekcji. Jakkolwiek wystąpienie agranulocytozy może z dużym prawdopodobieństwem wskazywać na powikłanie farmakoterapii nadczynności tarczycy, a więc negatywny wpływ tyreostatyków na szpik kostny, w którym produkowane są, a następnie uwalniane do krwi - neutrofile. Oczywiście nie wyklucza to możliwości współistnienia infekcji COVID-19.

Dlatego szczególnie ta grupa pacjentów, z uwagi na znacznie upośledzoną odporność, powinna być poddana dokładnym badaniom oraz otoczona właściwą specjalistyczną opieką.

PDF

Zobacz także