Znów bardzo medyczny Nobel z chemii

Tomasz Kobosz

Opublikowano 04 pazdziernika 2017, 19:23

Źródło: The Royal Swedish Academy of Sciences
Tomasz Kobosz

Opublikowano 04 pazdziernika 2017, 19:23

Prestiżowy tytuł noblisty w dziedzinie chemii oraz 9 mln koron do podziału otrzymają: Jacques Dubochet (Szwajcaria), Joachim Frank (niemiecki naukowiec pracujący w USA) oraz Richard Henderson (Wielka Brytania).

Powstała dzięki wieloletnim wysiłkom trzech uczonych metoda mikroskopii krioelektronowej pozwoliła na ultraszczegółowe, trójwymiarowe obrazowanie dużych cząstek molekularnych. W szczególności dotyczy to białek, a więc związków, których drobiazgowe poznanie ma fundamentalne znaczenie dla rozwoju współczesnej medycyny i farmacji.

Mikroskopia elektronowa ma jedną zasadniczą wadę – silna wiązka elektronów oraz próżnia mogą destabilizować i niszczyć oglądane związki i struktury organiczne. Sposobem na obejście problemu okazało się wykorzystanie bardzo niskich temperatur.

Joachim Frank jeszcze na przełomie lat 70. i 80. ubiegłego wieku opracował sposób obrazowania przestrzennej struktury obiektów na bazie dwuwymiarowych i wtedy jeszcze niezbyt wyraźnych obrazów mikroskopii elektronowej.

Jacques Dubochet w latach 80. odkrył, że witryfikacja (zeszklenie za pomocą nagłego schłodzenia) wody dodanej do organicznych próbek pomaga w zachowaniu stabilności badanych struktur w niesprzyjających warunkach komory mikroskopu elektronowego. W 1984 r. zademonstrował zachwycający – jak na owe czasy – szczegółowością obraz adenowirusów.

Z kolei Richard Henderson, który na początku lat 90. wykazał, że mikroskopia krioelektronowa sprawdza się w obrazowaniu budowy dużych molekuł, dając niemal atomową szczegółowość.

W 2013 r., po wynalezieniu lepszych detektorów elektronów, mikroskopia krioelektronowa pokazała pełnię swoich możliwości.

Znakomitym przykładem praktycznego wykorzystania mikroskopii krioelektronowej w medycynie, może być „rozpracowanie” za pomocą tej metody struktury wirusa Zika. Dokonali tego w ubiegłym roku naukowcy z Amerykańskiego Centrum ds. Kontroli i Prewencji Chorób (CDC). Obrazowanie krioelektronowe ma też ogromne znaczenie dla badań nad lekoopornością bakterii.

Źródło: www.nobelprize.org

Pobierz ten artykuł w formacie .pdf

Tematy

nagroda nobla
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30