We wczesnym, hormonozależnym, HER2-ujemnym raku piersi jedna decyzja waży podwójnie: czy w leczeniu uzupełniającym włączać chemioterapię. Nowa analiza ekonomiczna pokazuje, że tam, gdzie korzyść z cytostatyków jest niepewna, test Oncotype DX może poprawiać trafność kwalifikacji i… obniżać koszty dla systemu oraz gospodarki. Raport porządkuje pięć kluczowych „koszyków kosztów” i zestawia je z ceną testu.

Pięć kategorii kosztów, jedna decyzja kliniczna

Autorzy wyodrębnili:

bezpośrednie koszty chemioterapii w NFZ (leki, podania, leczenie wspomagające i powikłania),
koszty pośrednie w ZUS i u pracodawców (absencja, prezenteizm),
wydatki pacjentek i rodzin (transport, opieka, leki objawowe),
koszty leczenia późnych powikłań i wznowy nowotworu u chorych niedostatecznie leczonych oraz
koszt testu Oncotype DX. Ten układ pozwala oceniać technologię nie tylko przez pryzmat ceny badania, lecz całkowitego obciążenia systemu.

Ile naprawdę kosztuje „standard” 4AC+12P?

W praktyce klinicznej najczęściej stosowany u pacjentek z wczesnym, HR+/HER2- rakiem piersi schemat (4 cykle antracyklina+cyklofosfamid i 12 podań paklitakselu) generuje średnio ok. 16,9 tys. zł kosztów po stronie NFZ na pacjentkę. Kwota rośnie, gdy potrzebne jest intensywniejsze leczenie wspomagające (m.in. G-CSF).

Absencja chorobowa: skala ma znaczenie

Chemioterapia często oznacza wielotygodniową niezdolność do pracy. Dla minimalnego wynagrodzenia (4 806 zł brutto) 3 miesiące absencji to ok. 9 953 zł łącznie (pracodawca ok. 3 649 zł; ZUS ok. 6 304 zł), a 6 miesięcy – ok. 19 906 zł (pracodawca ok. 3 649 zł; ZUS ok. 16 257 zł). Dla średniego wynagrodzenia (8 673 zł brutto) 3 miesiące to ok. 17 961 zł, a 6 miesięcy – ok. 35 923 zł (przy obecnym sposobie liczenia podstawy zasiłku).

W skali kraju: w 2024 r. wystawiono 80 387 zaświadczeń o niezdolności do pracy z powodu raka piersi, co dało 1 452 329 dni absencji. Wydatki z ubezpieczeń społecznych na absencję chorobową z powodu raka piersi szacowane są na ok. 209,3 mln zł.

Co zmienia test wielogenowy?

Oncotype DX to jedyny test z równocześnie prognostyczną i predykcyjną wartością, potwierdzoną w prospektywnych badaniach (TAILORx, RxPONDER). Jego wynik wskazuje, u kogo chemioterapia przyniesie korzyść, a u kogo można bezpiecznie zastosować samą hormonoterapię – bez pogorszenia rokowania.
Polskie badanie wieloośrodkowe PONDx pokazało, że wynik testu Oncotype DX zmienił decyzje terapeutyczne u 44,3% pacjentek; łączne zużycie chemioterapii spadło o 25%.
Test kosztuje 9790 zł (wg dystrybutora); nie wymaga inwestycji w infrastrukturę i laboratoria – materiał to bloczek parafinowy z guza lub biopsji.

Mniej powikłań dziś, mniej wznowy jutro

Ograniczenie niepotrzebnej ekspozycji na antracykliny i taksany to potencjalnie mniej późnych powikłań (kardiotoksyczność, neuropatie, MDS/AML, gorączka neutropeniczna) oraz kosztów ich leczenia. Z drugiej strony test wychwytuje chore, które jednak potrzebują chemioterapii – zmniejszając ryzyko niedoleczenia i kosztów leczenia wznowy w horyzoncie kilku lat.

Co dalej?

Trwa debata o publicznym finansowaniu testów wielogenowych. Raport dostarcza ram do formalnej oceny HTA: porównania kosztu testu z kosztem „standardu” chemioterapii oraz z kosztami absencji i powikłań, przy jednoczesnym monitorowaniu wyników zdrowotnych. Finansowanie testu może redukować nadmierne leczenie i koszty pośrednie (ZUS, pracodawcy), przy zachowaniu wyników zdrowotnych. Spodziewana korzyść kliniczna to też mniej niepotrzebnych działań niepożądanych u pacjentek bez przewidywanej korzyści z cytostatyków.

Źródło: Raport „Ekonomika testów wielogenowych w raku piersi” – Instytut Ochrony Zdrowia. Dostępny do pobrania: e91ac2_4f8f53ef28c143c390e47e7ec96e0e28.pdf