Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do resortu zdrowia z pytaniem o plany zwiększenia dostępności terapii protonowej w Polsce. Centrum w Krakowie działa, ale system świadczeń pozostaje nieuporządkowany.
RPO do MZ: kiedy (wreszcie) strategia dla protonoterapii?
Opublikowano 10 kwietnia 2026 10:51
Fot. iStock/Getty Images
Nowotwory złośliwe stanowią narastający problem zdrowotny, społeczny i ekonomiczny - są drugą najczęstszą przyczyną zgonów. Radioterapia jest jedną z najważniejszych metod leczenia: pozwala na lepszą miejscową kontrolę nowotworu i zmniejsza ryzyko powikłań, co ma szczególne znaczenie w przypadku nowotworów umiejscowionych głęboko w organizmie. W Polsce dostępność protonoterapii pozostaje jednak ograniczona, mimo nowoczesnego Centrum Cyklotronowego Bronowice w Krakowie.
Jak wynika z informacji przekazanych RPO, dotychczas nie wypracowano skutecznych rozwiązań systemowych zapewniających zwiększenie dostępności tej metody i jej dalszy rozwój. Pomimo poszerzenia listy wskazań do terapii protonowej nowotworów zlokalizowanych poza narządem wzroku, możliwości terapeutyczne krakowskiego Centrum nie zostały w pełni wykorzystane. Nie opracowano też strategii rozwoju protonoterapii w Polsce - mimo powołania specjalnego zespołu. Do zagadnienia nie odniesiono się również bezpośrednio w Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020–2030.
Dodatkowym problemem pozostaje brak dostępności terapii protonowej dla pacjentów pediatrycznych wymagających znieczulenia ogólnego podczas leczenia. W konsekwencji część świadczeń była realizowana za granicą - prezes NFZ wydawał zgody na leczenie dzieci poza Polską, co mogło generować dodatkowe koszty dla budżetu państwa.
Zastępca RPO Adam Krzywoń zwrócił się do podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyny Kęckiej o przedstawienie stanowiska resortu, w tym planowanych działań na rzecz zwiększenia dostępności protonoterapii.
Źródło: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-terapia-protonowa-mz
