Niedożywienie wciąż nierozpoznane. Eksperci alarmują: nawet 60% pacjentów opuszcza szpital niedożywionych

Niedożywienie: problem powszechny, ale ignorowany

Jak podkreślał prof. Jacek Sobocki, niedożywienie nie jest marginalnym zjawiskiem, lecz rzeczywistym zagrożeniem dla pacjentów w każdym wieku. „Około 30% pacjentów przyjmowanych do szpitala jest niedożywionych, ale ich stan się pogarsza w trakcie hospitalizacji. Nawet 60% pacjentów opuszczających szpital jest niedożywionych. Niedobór białka, energii i pozostałych składników odżywczych prowadzi do utraty beztłuszczowej masy ciała, pogorszenia funkcji fizjologicznych i poznawczych, zaburzeń psychicznych. To wszystko wpływa na rokowania pacjenta” – podkreślał ekspert podczas listopadowej konferencji.

Niedożywienie może występować także u osób z prawidłową masą ciała, a nawet u pacjentów otyłych. „Przy otyłości również możemy obserwować niedożywienie, masa ciała nie chroni przed niedoborami kluczowych składników odżywczych” – zwracała uwagę prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultant krajowa ds. medycyny rodzinnej podczas tego samego spotkania.

Sarkopenia i zespół kruchości – powiązane stany o poważnych konsekwencjach

Prof. Ilona Kurnatowska przypominała o związku między niedożywieniem, sarkopenią i zespołem kruchości: „Powyżej 65. roku życia pacjenci mają średnio trzy choroby współistniejące i przyjmują ponad pięć leków. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa narasta problem zespołu kruchości.”

Ekspertka wyjaśniła zależność między trzema jednostkami: „Niedożywienie sprzyja rozwojowi sarkopenii, sarkopenia stanowi kluczowy element zespołu kruchości, a część pacjentów rozwija kacheksję. Każdy z tych stanów zwiększa ryzyko hospitalizacji, utraty samodzielności i zgonu.”

Skala problemu jest istotna

Dane epidemiologiczne są poważne. „Niedożywienie dotyka ponad 35% mieszkańców domów opieki, około 30% pacjentów hospitalizowanych, a u seniorów 23–60% jest zagrożonych niedożywieniem. Mimo to problem jest słabo rozpoznawany i raportowany.” – zaznaczała prof. Agnieszka Mastalerz-Migas.

Równie alarmujące są dane dotyczące sarkopenii i zespołu kruchości. Sarkopenia występuje u 10–16% seniorów, a zespół kruchości u 16–18% osób powyżej 65. roku życia.

Wczesna diagnostyka jest prosta, ale rzadka

Specjaliści podkreślają, że narzędzia diagnostyczne istnieją i są łatwe w użyciu. Kluczowe jest ważenie i mierzenie pacjentów, zebranie wywiadu oraz zastosowanie skal przesiewowych jak MUST, NRS-2002 czy SGA.

To pierwszy krok. Drugim jest wdrożenie leczenia żywieniowego, a o tym wciąż zapominamy – zaznaczali podczas konferencji eksperci. Tutaj istotną rolę odgrywa podstawowa opieka zdrowotna i opieka dietetyczna, dostępna w ramach opieki koordynowanej. W ramach tej ostatniej pacjent ma prawo do dziewięciu konsultacji dietetycznych rocznie.

„Interdyscyplinarne postępowanie z udziałem dietetyka, lekarza i fizjoterapeuty pozwala poprawić wyniki leczenia i zachować samodzielność pacjenta, kluczową dla jakości jego życia” – podkreślała prof. Kurnatowska.

Wcześnie wdrożone leczenie żywieniowe ratuje życie, a brak działań skraca życie pacjentów, wydłuża hospitalizacje i zwiększa koszty systemowe.

Konferencja „Żywienie ma znaczenie w Zespole Kruchości” odbyła się w dniach 21-22 listopada 2025 r. w Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.