Brak jednolitych i powszechnych zasad przechodzenia dzieci chorujących przewlekle z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych grozi przerwami w leczeniu i utratą ciągłości specjalistycznej opieki – alarmuje Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie do Minister Zdrowia. Marcin Wiącek apeluje o pilne, systemowe rozwiązania w tym obszarze.
Pediatra i lekarz dla dorosłych na jednej wizycie. Jest propozycja
Opublikowano 3 lutego 2026 07:24
Z tego artykułu dowiesz się:
- Brak jednolitych zasad przechodzenia dzieci z przewlekłymi chorobami do opieki dla dorosłych stwarza ryzyko przerw w leczeniu i pogorszenia stanu zdrowia pacjentów.
- Mukowiscydoza ma najlepiej zorganizowany model transferu, jednak istnieją ograniczenia związane z niedoborem wyspecjalizowanych ośrodków, co wymaga rozwoju nowych placówek.
- Onkologia dziecięca boryka się z rosnącą liczbą dorosłych pacjentów, którzy często preferują kontynuację leczenia w ośrodkach pediatrycznych, co podkreśla potrzebę ustalenia przewidywalnych ścieżek przekazywania.
- Reumatologia wymaga wczesnej współpracy między ośrodkami pediatrycznymi a dorosłymi, aby uniknąć dyskontynuacji terapii, co jest kluczowe dla pacjentów uzyskujących remisję.
- Rzecznik Praw Obywatelskich wzywa do pilnych działań systemowych, które zapewnią płynne przejście pacjentów z opieki pediatrycznej do dorosłej, eliminując ryzyko przerw w leczeniu.
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Minister Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy w sprawie przechodzenia małoletnich pacjentów z chorobami przewlekłymi z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych. Jak podkreśla Marcin Wiącek, jest to jeden z wciąż niedostatecznie uregulowanych elementów systemu ochrony zdrowia.
„Jest to kluczowy, a wciąż niewystarczająco uregulowany element systemu ochrony zdrowia. Brak spójnych, jednolitych i powszechnych zasad przekazywania pacjentów z chorobami przewlekłymi prowadzi do ryzyka przerw w leczeniu, pogorszenia rokowania oraz dodatkowych obciążeń organizacyjnych zarówno dla pacjentów, ich rodzin, jak i dla podmiotów leczniczych” – wskazuje Rzecznik.
Problem dotyczy wielu dziedzin medycyny, jednak – jak zaznacza RPO – szczególnie wyraźnie ujawnia się w przypadku pacjentów wymagających długotrwałego, wysoko specjalistycznego leczenia.
Mukowiscydoza – najlepiej zorganizowany model
W ocenie Rzecznika stosunkowo najlepiej zorganizowany model przejścia funkcjonuje obecnie w mukowiscydozie. Ośrodki pediatryczne planują przekazanie pacjenta z wyprzedzeniem, zapewniona jest wymiana informacji oraz współpraca zespołów medycznych, a transfer odbywa się zarówno pionowo, jak i poziomo, gdy pacjent zmienia miejsce zamieszkania. Jednocześnie RPO zwraca uwagę na istotne ograniczenia tego modelu. - Istotnym ograniczeniem pozostaje jednak niedobór wyspecjalizowanych ośrodków i ich przepustowości, co uzasadnia tworzenie nowych placówek lub wzmocnienie potencjału istniejących – czytamy w piśmie do minister zdrowia.
Onkologia dziecięca: rosnąca liczba dorosłych pacjentów
Znacznie trudniejsza sytuacja dotyczy onkologii dziecięcej. Jak zauważa RPO, dynamicznie rośnie liczba dorosłych pacjentów onkologicznych, a część pełnoletnich chorych, leczonych od dzieciństwa, preferuje kontynuację opieki w ośrodkach pediatrycznych. - W praktyce Narodowy Fundusz Zdrowia wyraża zgodę na kontynuację leczenia w ośrodkach pediatrycznych – wskazuje Rzecznik. Jednocześnie utrzymuje się wysoki odsetek dzieci wymagających dalszego leczenia lub długotrwałego nadzoru po zakończeniu terapii, co – zdaniem RPO – wymaga jasno określonych i przewidywalnych ścieżek przekazywania do opieki dla dorosłych.
Reumatologia: ryzyko dyskontynuacji terapii
W reumatologii problem transferu opieki ma charakter wieloaspektowy i obejmuje nie tylko kwestie medyczne, lecz także społeczne, psychologiczne, prawne, organizacyjne i finansowe. Kluczowym celem jest zapewnienie ciągłości leczenia po ukończeniu przez pacjenta 18. roku życia, szczególnie u chorych, u których w wieku rozwojowym uzyskano remisję. RPO podkreśla znaczenie odpowiednio wczesnej współpracy pomiędzy ośrodkami pediatrycznymi i ośrodkami dla dorosłych – co najmniej 12 miesięcy przed planowanym przejściem – oraz pełnego przekazania dokumentacji medycznej. - Brak jednolitych zasad i niewystarczająca współpraca między reumatologią dziecięcą i internistyczną sprzyjają dyskontynuacji terapii, co stanowi jedno z największych zagrożeń dla tej grupy pacjentów – alarmuje Rzecznik. W tym kontekście RPO wskazuje na potrzebę upowszechnienia karty przejścia pacjenta z rozpoznaniem młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, opracowanej przez Polskie Towarzystwo Reumatologiczne.
Neurologia: najbardziej złożony proces
Transfer opieki w neurologii należy – zdaniem RPO – do najbardziej złożonych procesów. Wynika to z różnorodności jednostek chorobowych, dużej liczby pacjentów leczonych w ramach programów lekowych oraz znacznej grupy chorych z chorobami rzadkimi. - Konieczne jest opracowanie standardów przekazywania pacjentów pomiędzy neurologią dziecięcą a neurologią dla dorosłych z udziałem Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, krajowych konsultantów, towarzystw naukowych oraz organizacji pacjenckich – podkreśla Marcin Wiącek. Rzecznik zwraca także uwagę na problemy finansowe związane z programami lekowymi, różnice w systemie limitów między ośrodkami pediatrycznymi i dla dorosłych oraz brak możliwości sformalizowanego, wspólnego przekazania pacjenta.
„Brak jest możliwości, aby wspólnie neurolog dziecięcy, neurolog dla dorosłych oraz pacjent i jego opiekunowie byli w stanie spotkać się i porozmawiać o tym, jak powinna wyglądać opieka” – wskazuje.
RPO proponuje m.in. wprowadzenie modelu wspólnej wizyty – stacjonarnej i teleporady – która mogłaby być rozliczana jednoczasowo przez oba ośrodki.
Apel o działania systemowe
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje na konieczność wdrożenia systemowych rozwiązań.
„Konieczne są działania systemowe zapewniające płynne i bezpieczne przejście pacjentów z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych, bez przerw w leczeniu i utraty ciągłości opieki specjalistycznej” – podkreśla.
RPO zwrócił się do Minister Zdrowia z prośbą o przedstawienie stanowiska w tej sprawie, w tym informacji o podejmowanych działaniach oraz planach resortu na najbliższy okres.
Źródło: RPO
