13 proc. seniorów miewa myśli samobójcze – wynika z badań z jakimi zapoznał się we wtorek Parlamentarny Zespół Prewencji Suicydalnej. Z jeszcze niepełnych danych policji wynika, że 2025 rok był kolejnym, w którym liczba prób samobójczych i samobójstw spadła, również wśród seniorów, ale niepokojąca jest bardzo wysoka w tej populacji skuteczność.
Poczucie bycia niepotrzebnym i samotność. Co popycha seniorów ku myślom samobójczym?
Opublikowano 21 stycznia 2026 12:12
Fot. Getty Images/iStockphoto
Z tego artykułu dowiesz się:
- 13 proc. seniorów rozważało samobójstwo! Badania ujawniają niepokojący problem, który dotyka starsze pokolenie i wymaga pilnej interwencji społecznej.
- Przyczyny myśli samobójczych są alarmujące. Samotność, poczucie niepotrzebności i brak celu to tylko niektóre z powodów, dla których seniorzy czują się zagrożeni.
- Spada liczba prób samobójczych, ale skala problemu wśród seniorów pozostaje przerażająca. Mimo ogólnych tendencji spadkowych, odsetek zakończonych samobójstw w tej grupie wiekowej wynosi aż 62 proc.
- Szok emerytalny może prowadzić do kryzysów psychicznych. Zmiana statusu życiowego i rutyny często prowadzi do poczucia zagubienia, co podkreśla znaczenie aktywności i zainteresowań w życiu seniorów.
- Wsparcie społeczne jest kluczowe. Wolontariat sąsiedzki oraz dostęp do informacji o możliwościach wsparcia mogą pomóc w walce z alienacją i poprawić jakość życia seniorów.
- W roku 2025 liczba osób, które usiłowały popełnić samobójstwo, była nieco mniejsza niż w roku 2024, czyli ta tendencja spadkowa jest widoczna. Liczba ta wyniosła poniżej 15 tysięcy osób. Jeśli chodzi o liczbę samobójstw zakończonych śmiercią, w 2025 r. odnotowaliśmy ich troszeczkę mniej niż w roku 2024, czyli poniżej 5 tysięcy - mówił insp. Robert Kumor, dyrektor Biura Prewencji Komendy Głównej Policji. Spadek dotyczy też populacji osób powyżej 60 roku życia. Jednak, jak podkreślał przedstawiciel policji, ile w populacji ogólnej odsetek osób, które podejmują próbę samobójczą zakończoną śmiercią, jest na poziomie około 32 proc., to wśród seniorów odsetek jest na poziomie blisko 62 proc.
Podczas posiedzenia zespołu przedstawiono też wnioski z badań, które zrealizowała Danuta Sowińska, suicydolożka z Uniwersytetu Gdańskiego. Badania objęły 188 seniorów z Pomorza (głównie Gdańska, Sopotu, Tczewa i Słupska), dotyczyły społecznych uwarunkowań zachowań samobójczych. Podstawowy wniosek: problem jest realny. - 13 proc. badanych przyznało, że miało myśli samobójcze. 19 proc. zadeklarowało, że w swoim otoczeniu zna osobę po próbie samobójczej. 11 proc. ma w swojej rodzinie osobę, która zmarła w wyniku samobójstwa – mówiła ekspertka.
Wśród przyczyn myśli samobójczych seniorzy najczęściej wskazywali poczucie bycia niepotrzebnym (29 proc.), samotność (25 proc.), brak celu (20 proc.), brak pieniędzy (20 proc.), śmierć kogoś bliskiego (20 proc.).
Przyczyną pogorszenia kondycji psychicznej seniora bywa niejednokrotnie szok emerytalny, czyli zmiana statusu i rutyny w związku z przejściem na emeryturę. - W przypadku części osób jedynym zainteresowaniem była praca, w związku z czym byli szczególnie narażeni na wystąpienie szoku emerytalnego. To dlatego tak ważne jest, by pytać seniorów o hobby, bo zainteresowania przedłużają życie.
Jednym z wniosków płynących z badań jest też potwierdzenie, że część starszych osób doświadcza – przede wszystkim ze strony najbliższych – przemocy. Najczęściej psychicznej i fizycznej, ale również ekonomicznej. Warto przy tym pamiętać, że badania przeprowadzono w grupie seniorów aktywnych, nie uwzględniły one (przynajmniej w wystarczającym stopniu) osób, które nazywane są „więźniami czwartego piętra”, odizolowanych, praktycznie nieopuszczających mieszkań, a więc bardziej narażonych na przykład na samotność, poczucie opuszczenia czy też właśnie zjawisko przemocy.
Jednak nawet aktywni seniorzy zmagają się z problemami – choćby wykluczeniem cyfrowym i transportowym a także luką informacyjną. Nie docierają do nich informacje o możliwych i dostępnych formach aktywizacji czy wsparcia. Seniorzy często nie wiedzą, do kogo zwrócić się z prośba o pomoc lub wstydzą się przyznać, że potrzebują wsparcia. Jednym ze sposobów przeciwdziałania alienacji osób starszych jest wolontariat sąsiedzki, ale swoją rolę do odegrania powinny mieć poradnie POZ (wczesne rozpoznanie kryzysu zdrowia psychicznego) czy centra zdrowia psychicznego.
