Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek skierował do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka pismo z pytaniem o stan prac nad reformą więziennej służby zdrowia. RPO pyta, które z postulatów przedstawionych w 2024 roku zostały uwzględnione - i prosi o upublicznienie raportu pełnomocniczki ministra ds. reformy, który dotychczas nie ujrzał światła dziennego.
RPO do ministra sprawiedliwości: co się dzieje z reformą więziennej służby zdrowia?
Opublikowano 25 lutego 2026 11:33
Fot. iStock/Getty Images
Z tego artykułu dowiesz się:
- Rzecznik Praw Obywatelskich stawia pytania dotyczące reformy więziennej służby zdrowia. W swoim piśmie Marcin Wiącek domaga się informacji o postępach w realizacji postulatów z 2024 roku oraz publicznego udostępnienia raportu pełnomocniczki ministra.
- Lista problemów więźniów w Polsce jest alarmująca. RPO wskazuje na brak obowiązkowych badań lekarskich nowo przyjmowanych osadzonych, co zagraża zdrowiu i bezpieczeństwu osób w zakładach karnych.
- Obawy o niewystarczającą opiekę medyczną. Niedobór personelu medycznego oraz brak całodobowej opieki w większości jednostek więziennych to poważne niedociągnięcia, które wymagają natychmiastowej uwagi.
- Praktyki naruszające godność osadzonych. Rutynowe badania w kajdankach oraz obecność funkcjonariuszy podczas inwazyjnych procedur medycznych budzą poważne zastrzeżenia co do poszanowania praw pacjentów w więzieniach.
RPO przypomina, że w październiku 2024 r. przekazał ministrowi sprawiedliwości obszerną listę problemów zaobserwowanych przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur podczas wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych. Od tamtej pory odbyły się rozmowy przedstawicieli RPO, ministra sprawiedliwości i Centralnego Zarządu Służby Więziennej, które rzecznik ocenia jako „konstruktywne i wartościowe" – jednak, jak zaznacza, „nie doprowadziły do wypracowania konkretnych rozwiązań systemowych i legislacyjnych."
RPO podkreśla, że raport pełnomocniczki ministra sprawiedliwości ds. reformy więziennej służby zdrowia, Marzeny Ksel-Teleśnickiej – zatytułowany „Opieka zdrowotna sprawowana wobec więźniów w Polsce. Stan obecny i możliwości zmian" – nie został upubliczniony. Utrudnia to, jak wskazuje Rzecznik, „podjęcie publicznej dyskusji nad propozycjami" zawartymi w raporcie. RPO prosi o jego udostępnienie.
Czego dotyczą postulaty z 2024 roku?
Lista problemów przekazana ministrowi w październiku 2024 r. jest obszerna. Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur wskazał m.in. na brak obligatoryjnych badań lekarskich wszystkich nowo przyjmowanych osadzonych – obowiązek ten dotyczy wyłącznie osób przyjmowanych z wolności, nie zaś przetransportowanych z innej jednostki. Tymczasem, jak podkreśla RPO, brak badania po przybyciu „uniemożliwia wykrycie śladów przemocy, do której mogło dojść w czasie konwoju."
Kolejne poważne zastrzeżenia dotyczą niewystarczającej obsady lekarskiej i pielęgniarskiej – główną przyczyną jest niekonkurencyjne wynagrodzenie i trudne warunki pracy – a także braku całodobowej opieki medycznej: w większości wizytowanych jednostek ambulatorium funkcjonuje wyłącznie od poniedziałku do piątku w godzinach pracy administracji.
KMPT odnotował też niepokojącą praktykę rutynowego przeprowadzania badań lekarskich w kajdankach – dotyczyło to nawet osób z poważnymi problemami zdrowotnymi, jak po wylewie czy z częściowym paraliżem. CPT wskazał, że praktyka ta narusza godność osadzonych i uniemożliwia nawiązanie właściwej relacji między lekarzem a pacjentem. Zgłoszono również przypadki obecności funkcjonariuszy podczas badań inwazyjnych, takich jak kolonoskopia, bez stosowania parawanu.
Wśród postulatów znalazły się też kwestie dotyczące osadzonych ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi: osób przewlekle chorych i niesamodzielnych (w Polsce funkcjonuje tylko jeden oddział szpitalny dla tej grupy – przy Zakładzie Karnym w Czarnem, z kilkunastomiesięcznym czasem oczekiwania), kobiet, a także więźniów z zespołem abstynencyjnym po nagłym odstawieniu fentanylu.
Więcej: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-reforma-wieziennej-sluzby-zdrowia-postulaty-ms
