Chcesz oddać szpik? Wszystko na nic, jeśli nie dopilnujesz tej jednej sprawy…

Nieznany numer telefonu nie zawsze oznacza spam – może to być połączenie, które zdecyduje o czyimś życiu. Jeśli po drugiej stronie słuchawki usłyszymy koordynatora z Fundacji DKMS, będzie to oznaczać, że gdzieś w Polsce lub na świecie czeka osoba, dla której możemy być jedyną szansą na powrót do zdrowia. Jak wygląda dalsza procedura? Dlaczego aktualność danych ma tak kluczowe znaczenie?

Etap 1. Czy podtrzymujesz chęć pomocy?

W bazie potencjalnych dawców możemy być zarejestrowani od miesiąca, roku, a nawet kilkunastu lat. W momencie wstępnej zgodności genetycznej z pacjentem koordynator ds. pobrań skontaktuje się z nami telefonicznie. Pierwsza rozmowa nie oznacza jednak, że szpik oddamy następnego dnia. To znak, że klinika transplantacyjna, w której leczona jest osoba wymagająca przeszczepienia szpiku, wytypowała nas jako „bliźniaka genetycznego” i przed nami pierwszy krok w stronę zostania faktycznym dawcą szpiku.

Podczas rozmowy koordynator ds. pobrań z Fundacji DKMS przede wszystkim zapyta, czy nadal podtrzymujemy gotowość do pomocy, którą zadeklarowaliśmy przy rejestracji w bazie potencjalnych dawców szpiku. Jeśli tak, wówczas usłyszymy jeszcze pytania dotyczące:

• aktualnego stanu zdrowia (czy nie uległ zmianie od momentu rejestracji),
• dostępności czasowej i planów wyjazdowych.

Zostaniemy również poinformowani o kolejnych etapach, w tym o badaniach, które musimy przejść. Następnie koordynator prześle nam drogą mailową specjalny link do ankiety medycznej z prośbą o jej wypełnienie. Jeśli nie mamy skrzynki elektronicznej – ankieta dotrze do nas pocztą. Udostępni nam również linki do materiałów edukacyjnych dotyczących dawstwa szpiku i donacji. Koordynator odpowie także na wszelkie pytania, które pojawią się w związku z procedurą.

Po przeanalizowaniu naszej ankiety medycznej i akceptacji przez lekarza fundacji, zostaniemy skierowani na pobranie próbki krwi w przychodni w pobliżu miejsca naszego zamieszkania. Celem tego prostego badania jest potwierdzenie zgodności między nami a pacjentem. Jeśli zgodność zostanie potwierdzona, będziemy czekać na kolejne etapy procedury.

Etap 2. Potwierdzenie zgodności i badania

Po potwierdzeniu zgodności, koordynator ds. pobrań ponownie kontaktuje się z potencjalnym dawcą szpiku i przedstawia kolejne etapy procedury: termin badań kwalifikacyjnych, wybraną metodę pobrania komórek/szpiku oraz ustala datę donacji. Przekazuje również dane ośrodka, w którym odbędzie się procedura pobrania. Zdrowie dawców szpiku jest priorytetem, dlatego przed donacją przechodzą szczegółowe badania m.in.: badania krwi, EKG i USG jamy brzusznej, RTG klatki piersiowej. Warto podkreślić, że na czas badań kwalifikacyjnych, pobrania komórek oraz w zależności od samopoczucia po pobraniu - dawcy przysługują pełnopłatne dni wolne na podstawie zwolnienia lekarskiego – tłumaczy Tigran Torosian, hematolog i dyrektor medyczny z Fundacji DKMS

Od momentu stwierdzenia zgodności pomiędzy dawcą a pacjentem do momentu oddania krwiotwórczych komórek macierzystych lub szpiku może minąć od 1 do 3 miesięcy – wszystko to zależy od stanu zdrowia pacjenta.

Etap 3. Donacja

W 90% przypadków krwiotwórcze komórki macierzyste pobierane są metodą aferezy, czyli z krwi obwodowej. Na 4 dni przed zabiegiem dawca przyjmuje zastrzyki podskórne z czynnikiem wzrostu kolonii granulocytarnych (G-CSF), który uwalnia komórki macierzyste ze szpiku do krwi obwodowej. Procedura przypomina oddawanie płytek krwi – trwa kilka godzin i nie wymaga hospitalizacji. W około 10% przypadków komórki macierzyste pobiera się z talerza kości biodrowej (nie z kręgosłupa!) w znieczuleniu ogólnym. Dawca przebywa w szpitalu zazwyczaj 2–3 dni. Szpik regeneruje się po około 2-3 tygodniach od pobrania.

Pobrane komórki macierzyste są transportowane do kliniki pacjenta – w Polsce lub za granicą – zazwyczaj w ciągu maksymalnie 72 godzin.

Aktualizacja danych na wagę życia

Wymieniamy dowód tożsamości, gdy zmienią się nasze dane personalne, paszport, gdy skończy się jego ważność. A czy będąc potencjalnym dawcą szpiku pamiętamy o tym, by aktualizować swoje dane?

W 2025 roku dane kontaktowe zaktualizowało 91 054 potencjalnych dawców szpiku, co stanowi zaledwie 4,3 proc. wszystkich zarejestrowanych w bazie Fundacji DKMS.

Telefon to najszybszy sposób kontaktu, dlatego Fundacja DKMS najczęściej w ten sposób dociera do potencjalnych dawców z informacją, że mogą komuś pomóc. Gdy nie udaje się dodzwonić, koordynatorzy korzystają z pozostałych form: SMS-a, wiadomości e-mail lub listu.

W przypadku pacjentów walczących z nowotworami krwi, którzy potrzebują przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych od niespokrewnionego dawcy szpiku, czas, a także pewność, że znaleziony w bazie dawca jest dostępny, są niezwykle ważne. Dlatego kontakt z dawcą, weryfikacja jego dostępności i stanu zdrowia są konieczne. Im szybciej to się stanie, tym większe są szanse dla osoby chorej.

Oczywiście w sytuacji, gdy nie możemy skontaktować się z konkretnym dawcą, poszukiwany jest inny, który byłby zastępczym „bliźniakiem genetycznym” dla osoby chorej, ale niestety nie zawsze udaje się go znaleźć. Dlatego właśnie tak ważne jest to, aby mieć pewny, niezawodny kontakt z potencjalni dawcami – podkreśla dr Tigran Torosian

5 minut wystarczy, by być w kontakcie

Dane kontaktowe. Sama aktualizacja danych jest bardzo prosta i można jej dokonać samodzielnie poprzez formularz online. Gdy zmianie ulegają nasze dane kontaktowe, takie jak: numer telefonu, adres e-mail, adres zamieszkania, to wystarczy, że poświęcimy chwilę, aby poinformować o tym fundację za pomocą FORMULARZA AKTUALIZACJI DANYCH lub napiszemy na adres e-mailowy: [email protected].

Podróże. Kwestia aktualizacji danych dotyczy również dłuższych wyjazdów. Jeśli opuszczamy Polskę na dłużej niż miesiąc, powinniśmy poinformować o tym Fundację DKMS. Jesteśmy wówczas blokowani w bazie dokładnie na czas nieobecności w kraju. Gdy planujemy przeprowadzkę na stałe za granicę, to ten fakt także należy zgłosić fundacji w celu wyrejestrowania. W bazie Fundacji DKMS mogą być zarejestrowane tylko osoby, które na stałe mieszkają na terenie Polski.

Stan zdrowia. Jeśli zmianie uległ nasz stan zdrowia: zdiagnozowano u nas jakieś schorzenie, przyjmujemy nowe leki na stałe lub przez dłuższy czas, mamy niepokojące objawy i jesteśmy w trakcie ich diagnozowania, mamy zaplanowane zabiegi bądź operację, jesteśmy w ciąży lub karmimy piersią – takie kwestie powinniśmy zgłosić na adres [email protected]. Na jakiś czas Fundacja DKMS włączy nam blokadę w bazie i ośrodki poszukiwawcze nie będą nas widzieć. Dzięki temu zaoszczędzą bezcenny czas na weryfikacji dawców, którzy i tak – z powodów medycznych – nie mogą przystąpić do procedury.

Rejestracja w bazie potencjalnych dawców szpiku to świadoma decyzja o gotowości do pomocy. Dbajmy o to, by pozostać w kontakcie z ideą dawstwa szpiku, bo któregoś dnia nasza dostępność może uratować komuś życie.

Więcej informacji o Fundacji DKMS: www.dkms.pl

inf pras