Zamieszanie wokół chlorochiny: trzy sprzeczne decyzje WHO i wycofanie publikacji w „The Lancet”

Fot. Getty Images/iStockphoto
The Lancet wycofał publikację sugerującą, że leczenie COVID- 19 chlorochiną i hydrochlorochiną nie przynosi korzyści po tym, gdy autorzy pracy zakwestionowali prawdziwość swoich źródeł danych. W efekcie WHO wznowiła zawieszone 10 dni wcześniej badania nad tymi lekami.
Medexpress 2020-06-08 08:06

- Wygląda na to, że wycofana publikacja była oparta na niekoherentnych danych. Niestety, przez to działania WHO przypominały chocholi taniec, który nie służy ani pacjentom, ani tym, którzy podejmują decyzję o leczeniu – komentuje dr Jarosław Woroń, specjalista farmakologii klinicznej z CM UJ w Krakowie.

Skandal wokół publikacji

Wydawcy pisma „Lancet” wydali oświadczenie informujące, że troje głównych autorów pracy opublikowanej 22 maja br. wycofało ją. Badacze analizowali historię leczenia 100 tys. pacjentów z całego świata, z których około 15 tys. podawano chlorochinę lub hydroksychlorochinę w połączeniu z antybiotykiem makrolidowym lub jako pojedynczy lek. Na podstawie dostarczonych im danych sformułowali wnioski, że terapia tymi lekami przeciwmalarycznymi nie tylko nie przynosi korzyści, ale może powodować m.in. arytmię serca, a nawet zgon. Dane do badania dostarczała firma Surgisphere, która odmówiła niezależnym ekspertom recenzującym pracę udostępnienia kompletnego zestawu informacji niezbędnych do przeprowadzenia recenzji. W efekcie troje autorów pracy zażądało jej wycofania tłumacząc, że nie mogą ręczyć za prawdziwość pierwotnego źródła danych. – „Bardzo przepraszamy Was, redaktorów i czytelników czasopisma za wstyd i niedogodności, jakie mogła ona spowodować” – napisali. Tymczasem 27 maja br. opublikowano francuskie badanie wykazujące skuteczność stosowania hydroksychlorochiny lub chlorochiny w Covid-19. Przeprowadzono je w Marsylii, gdzie obserwacji poddano 3737 pacjentów, w tym 3054 leczonych hydroksychlorochiną lub chlorochiną oraz azytromycyną, a 683 innymi metodami. Okazało się, że leczenie wymienionymi lekami przeciwmalarycznymi i makrolitem wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem przeniesienia na OIOM lub zgonem, a także skróceniem czasu hospitalizacji. Wydłużenie odstępu QTc stwierdzono jedynie u 0,67% leczonych. Nie odnotowano natomiast żadnego nagłego zgonu, ani częstoskurczu komorowego torsade de pointe.

Trzy sprzeczne decyzje WHO

18 marca br. WHO ogłosiła rozpoczęcie globalnego badania, które miało sprawdzić skuteczność czterech leków w walce z COVID -19 . Wśród nich znalazła się chlorochina i hydrochlorochina. Po publikacji The Lancet 15 maja br. WHO poinformowała, że ze względów bezpieczeństwa tymczasowo wstrzymała badania nad tymi lekami. W rezultacie w wielu krajach chorzy stracili możliwość leczenia. Po 10 dniach WHO ponownie wznowiła badania nad chlorochiną i hydrochlorochiną. - Jesteśmy pewni, że leki te nie powodują zwiększonej śmiertelności u osób, które je przyjmowały - poinformował podczas konferencji prasowej 3 czerwca br. Soumya Swaminathan, jeden z głównych ekspertów WHO. - Wciąż wiele osób sądzi, że istnieją bardzo skuteczne i całkowicie bezpieczne leki. Tymczasem wszystkie mają działania niepożądane. Chodzi jednak o stosunek korzyści do ich ryzyka. Farmakoterapia to slalom, który polega na tym, aby działań pożądanych było więcej niż niepożądanych. W przypadku chlorochiny, która jest już bardzo długo na rynku wiemy, że w połączeniu z pewnymi lekami może powodować zaburzenia rytmu serca. Ale lecząc chorych na COVID -19, stale monitorujemy pacjentów i jesteśmy w stanie reagować na ewentualne skutki uboczne terapii – mówi dr Woroń. Jego zdaniem, dobrze się stało, że w Polsce Urząd Rejestracji Leków zdecydował o rozszerzeniu wskazań leku ARECHIN (Chloroquini phosphas) o leczenie wspomagające w zakażeniach koronawirusami.

Zdaniem wielu specjalistów, zamieszanie wokół publikacji w Lancecie wyrządziło sporo szkód, wstrzymało bowiem badania, na wyniki których czeka cały świat. Poza tym podczas towarzyszącej epidemii fali fake newsów takie chaos informacyjny podważa zaufanie do wiarygodnych źródeł informacji. Poza Donaldem Trumpem, prezydent Brazylii Jair Bolsonaro zapowiedział wystąpienie z WHO. Z powodu Covid-19 zmarło w Brazylii ponad 35 tys. osób. Tamtejsze Ministerstwo Zdrowia ponowiło oficjalne zalecenie powszechnego stosowania hydroksychlorochiny.

PDF

Zobacz także