Pomimo istotnego rozwoju kardiologii interwencyjnej w Polsce, pacjenci z chorobami serca nie zawsze mają zapewniony gwarantowany i terminowy dostęp do pełnej diagnostyki oraz nowoczesnych metod leczenia. Ograniczana refundacja części procedur diagnostycznych oraz terapeutycznych, a także sposób wdrażania nowych wskaźników jakości, mogą wpływać na kliniczną dostępność świadczeń – szczególnie w grupach pacjentów o podwyższonym ryzyku klinicznym.
Nowoczesne leczenie chorób serca w Polsce – wyzwania w dostępności i jakości opieki
Opublikowano 7 kwietnia 2026 07:01
W praktyce klinicznej ograniczony dostęp do nowoczesnych metod diagnostycznych może prowadzić do sytuacji, w której pacjenci poddawani są powtarzalnym procedurom, bez możliwości jednoznacznego postawienia rozpoznania. Takie podejście nie tylko wydłuża proces diagnostyczny, lecz także nie zawsze przekłada się na optymalne wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia.
Jednym z przykładów jest diagnostyka pacjentów z podejrzeniem choroby mikrokrążenia wieńcowego. U znacznej części chorych zgłaszających dolegliwości dławicowe wykonywana jest koronarografia, która nie wykazuje istotnych zwężeń w dużych tętnicach wieńcowych. Choroba mikrokrążenia polega bowiem na nieprawidłowym funkcjonowaniu drobnych naczyń krwionośnych serca, co może prowadzić do typowych objawów niedokrwienia – takich jak ból w klatce piersiowej czy obniżona tolerancja wysiłku – mimo prawidłowego obrazu dużych naczyń.
W tym kontekście kluczową rolę odgrywa ocena fizjologiczna przepływu wieńcowego metodą FFR (Fractional Flow Reserve), która umożliwia ilościową ocenę znaczenia hemodynamicznego zmian w tętnicach wieńcowych i pozwala na bardziej precyzyjne określenie przyczyny dolegliwości pacjenta. Obecnie jednak badanie FFR jest finansowane przez NFZ wyłącznie w ściśle określonych wskazaniach, co istotnie ogranicza jego zastosowanie u pacjentów, u których brak jednoznacznych zwężeń w koronarografii.
– „Rocznie wykonujemy około 150–190 tysięcy koronarografii. Znaczna część z nich nie identyfikuje istotnej miażdżycy w tętnicach wieńcowych, a pacjenci mimo to zgłaszają objawy” – podkreśla dr hab. n. med. Michał Hawranek.
Kolejnym istotnym wyzwaniem pozostaje czas włączania innowacyjnych technologii do koszyka świadczeń gwarantowanych. Dotyczy to m.in. pacjentów z ciężką niedomykalnością zastawki mitralnej, dla których przezcewnikowa implantacja biologicznej zastawki mitralnej stanowi często jedyną realną opcję terapeutyczną.
– „W tej grupie chorych jest to jedyna skuteczna metoda leczenia. Pacjenci nieleczeni umierają istotnie częściej niż ci, u których wykonano interwencję” – wskazuje dr hab. n. med. Tomasz Witkowski.
Proces oceny i włączenia tej procedury do systemu finansowania trwa od wielu miesięcy, podczas gdy pacjenci pozostają bez możliwości skorzystania z terapii ratującej życie.
Wątpliwości ekspertów budzi również sposób wdrażania wskaźników jakości w procedurach TAVI. Istnieje obawa, że zastosowanie pojedynczych, uproszczonych parametrów może nie oddawać rzeczywistej jakości leczenia, a w konsekwencji prowadzić do niezamierzonego ograniczenia dostępności terapii.
– „Ocena jakości zabiegów TAVI w oparciu o jeden wskaźnik, taki jak odsetek implantacji stymulatorów, jest co najmniej kontrowersyjna. Parametr ten może być istotny, ale nie powinien być jedynym kryterium oceny” – zaznacza prof. dr hab. n. med. Marek Grygier.
Eksperci są zgodni, że w związku z powyższymi przykładami wniosek jest jeden – pacjenci nadal napotykają bariery formalne i finansowe, które opóźniają dostęp do adekwatnej diagnostyki i leczenia. W tym kontekście kluczowe znaczenie mają dalsze prace nad:
- rozszerzeniem dostępu do nowoczesnych metod diagnostycznych,
- sprawnym i przewidywalnym procesem oceny innowacyjnych technologii medycznych,
- dostosowaniem wskaźników jakości do realiów klinicznych i potrzeb najbardziej wymagających grup pacjentów.
Usprawnienie tych elementów może istotnie wpłynąć na optymalizację ścieżki diagnostyczno‑terapeutycznej oraz poprawę rokowania chorych, dla których czas i dostępność leczenia mają kluczowe znaczenie.
Niestety w ostatnich dniach Prezes AOTMiT zwrócił się do świadczeniodawców o udostępnienie danych dotyczących realizacji wysoce specjalistycznych świadczeń wykonanych w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r., w tym m.in. przezcewnikowego wszczepienia zastawki aortalnej (TAVI), przezcewnikowej nieoperacyjnej naprawy zastawki mitralnej oraz przezcewnikowej naprawy niedomykalności zastawki trójdzielnej metodą brzeg‑do‑brzegu. Sytuacja ta jest szczególnie niepokojąca w kontekście narastającej chorobowości i obciążenia systemu ochrony zdrowia związanego z niewydolnością serca, dla której dostęp do tych procedur ma kluczowe znaczenie prognostyczne.
