RPP wyjaśnia co ustawa o zawodzie psychologa oznacza dla pacjentów

Do Rzecznika Praw Pacjenta regularnie wpływają skargi dotyczące opieki w obszarze zdrowia psychicznego. Choć instytucja ta może podejmować działania wobec podmiotów leczniczych, dotychczas brakowało narzędzi pozwalających skutecznie kontrolować jakość usług psychologicznych poza systemem ochrony zdrowia.

Opublikowana na początku roku ustawa o zawodzie psychologa oraz o samorządzie zawodowym psychologów ma to zmienić. Wprowadza ona definicję świadczeń psychologicznych, określa zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawodu oraz przewiduje stworzenie rejestru psychologów. Dzięki niemu pacjenci będą mogli sprawdzić, czy osoba oferująca pomoc rzeczywiście posiada odpowiednie kwalifikacje.

Nowe przepisy zakładają także powołanie samorządu zawodowego psychologów, który będzie podlegał nadzorowi ministra pracy oraz opracuje kodeks etyki zawodowej. Co istotne, ustawa odnosi się również do kwestii psychoterapii – choć na etapie prac parlamentarnych została ona usunięta z wykazu świadczeń psychologicznych i ma być regulowana odrębnie.

– Ustawa o zawodzie psychologa i o utworzeniu samorządu zawodowego psychologów jest bardzo ważna z punktu widzenia pacjentów. Obserwujemy w obszarze zdrowia psychicznego działalność szarlatanów, nadużycia, które zagrażają zdrowiu i życiu pacjentów. Mam nadzieję, że samorząd zawodowy psychologów włączy się w eliminowanie oszustów z rynku pomocy psychologicznej – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Pacjent czy klient? Kluczowa różnica

Jednym z najważniejszych aspektów, na który zwracają uwagę eksperci, jest rozróżnienie statusu osoby korzystającej z pomocy psychologicznej. Pacjentem jest osoba, która korzysta ze wsparcia w podmiocie leczniczym – np. w szpitalu psychiatrycznym czy poradni zdrowia psychicznego wpisanej do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. W takim przypadku przysługują jej prawa określone w ustawie o prawach pacjenta, a w razie ich naruszenia może zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku prywatnych gabinetów, które nie są podmiotami leczniczymi. Wówczas osoba korzystająca z pomocy ma status klienta, a relacja z psychologiem ma charakter cywilnoprawny. Oznacza to, że ewentualne spory dotyczące jakości usług nie podlegają systemowi ochrony praw pacjenta, lecz przepisom prawa cywilnego i konsumenckiego.

Jeszcze inny status mają osoby badane przez psychologów działających na zlecenie sądu – np. biegłych. W takim przypadku badanie nie ma charakteru świadczenia zdrowotnego ani usługi, lecz służy przygotowaniu opinii dla potrzeb postępowania.

Jak bezpiecznie wybrać psychologa?

Nowe regulacje mają ułatwić pacjentom podejmowanie świadomych decyzji. Eksperci podkreślają, że przed rozpoczęciem terapii lub konsultacji warto zweryfikować kilka kluczowych kwestii:

• czy placówka widnieje w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą (RPWDL),
• jakie kwalifikacje i wykształcenie posiada specjalista,
• czy psycholog należy do organizacji zawodowych lub działa w ramach podmiotu leczniczego.

W przypadku zastrzeżeń wobec usług świadczonych prywatnie możliwe jest m.in. zgłoszenie sprawy do organizacji zawodowej (np. Polskiego Towarzystwa Psychologicznego), instytucji chroniących prawa konsumentów lub dochodzenie roszczeń na drodze cywilnej. W przyszłości dodatkowym wsparciem ma być również samorząd zawodowy psychologów.

Krok w stronę większego bezpieczeństwa

Ustawa porządkuje rynek usług psychologicznych, który dotychczas był w dużej mierze rozproszony i niejednoznaczny dla pacjentów. Wprowadzenie jasnych zasad wykonywania zawodu oraz mechanizmów kontroli może ograniczyć ryzyko nadużyć i zwiększyć bezpieczeństwo osób szukających pomocy. Dla pacjentów oznacza to przede wszystkim większą przejrzystość, możliwość weryfikacji specjalisty i – w dłuższej perspektywie – wyższy standard opieki psychologicznej.

Zródło: RPP