Pielęgniarki nie będą wystawiać zwolnień lekarskich – ale od wiosny 2026 r. zyskają nowe, istotne kompetencje w zakresie orzecznictwa. Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych wyjaśnia, na czym polegają zmiany w podpisanej przez Prezydenta RP nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i dlaczego w przestrzeni publicznej pojawiło się tak wiele nieporozumień.
NRPiP prostuje informacje o zmianach w prawie. Co naprawdę zmienia nowelizacja dla pielęgniarek?
Opublikowano 20 stycznia 2026 07:50
Thinkstock/Getty Images
Z tego artykułu dowiesz się:
- Nowe kompetencje dla pielęgniarek: Od wiosny 2026 roku pielęgniarki zyskają prawo do orzekania o niezdolności do samodzielnej egzystencji, co zmienia ich rolę w systemie opieki zdrowotnej.
- Nie mylmy z L4: Nowelizacja ustawy nie uprawnia pielęgniarek do wystawiania zwolnień lekarskich, co często mylone jest w przestrzeni publicznej.
- Wyraźne przesłanki: Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji będzie oparte na jasno określonych przesłankach dotyczących stanu zdrowia pacjenta.
- Przejrzystość i nadzór: Nowe kompetencje będą realizowane z zachowaniem ustawowych kwalifikacji oraz nadzoru, co ma zapewnić bezpieczeństwo pacjentów.
- Przyszłość pielęgniarstwa: NRPiP planuje dalsze działania na rzecz umożliwienia pielęgniarkom wystawiania zaświadczeń o niezdolności do pracy, co może w przyszłości zrewolucjonizować ich rolę w opiece zdrowotnej.
W ostatnich dniach w środowisku medycznym oraz w mediach społecznościowych pojawiło się wiele sprzecznych informacji dotyczących rzekomego przyznania pielęgniarkom uprawnień do wystawiania zwolnień lekarskich. W odpowiedzi na liczne zapytania Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych jednoznacznie wyjaśnia zakres zmian w przepisach.
Jak przypomina samorząd pielęgniarek i położnych, 7 stycznia 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta nie dotyczy zwolnień lekarskich, lecz rozszerzenia kompetencji wybranych zawodów medycznych – w tym pielęgniarek – w obszarze orzecznictwa.
Nowe uprawnienie: orzekanie o niezdolności do samodzielnej egzystencji
Podpisana ustawa wprowadza zmianę do ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. Do art. 4 ust. 1 dodany został pkt 6a, który przyznaje pielęgniarkom prawo do orzekania o niezdolności do samodzielnej egzystencji, o której mowa w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przesłanki do wydania takiego orzeczenia zostały jasno określone w obowiązujących przepisach. Niezdolność do samodzielnej egzystencji stwierdza się w przypadku naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.
Co istotne, nowe kompetencje mają być realizowane przy zachowaniu ustawowych kwalifikacji oraz nadzoru, a więc nie w sposób dowolny czy automatyczny.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
NRPiP podkreśla również, że przepisy przyznające pielęgniarkom nowe uprawnienia wejdą w życie 13 kwietnia 2026 r., czyli po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe regulacje.
To nie jest L4
Samorząd pielęgniarek stanowczo dementuje informacje, jakoby nowelizacja dawała pielęgniarkom prawo do wystawiania zwolnień lekarskich (e-ZLA, tzw. L4). Zakres zmian dotyczy wyłącznie orzecznictwa w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji, a nie orzekania o czasowej niezdolności do pracy.
– Nowe regulacje stanowią rozszerzenie kompetencji zawodowych pielęgniarek w zakresie orzecznictwa, a nie w zakresie orzecznictwa czasowej niezdolności do pracy – zaznacza NRPiP. Jednocześnie samorząd informuje, że podejmuje działania na rzecz umożliwienia pielęgniarkom w przyszłości wystawiania zaświadczeń o niezdolności do pracy, jednak nie jest to element obecnie podpisanej nowelizacji.
Źródło: NIPIP
