Międzynarodowy zespół ekspertów zaproponował nową nazwę dla zespołu policystycznych jajników. PCOS, czyli polycystic ovary syndrome, ma być określany jako PMOS - polyendocrine metabolic ovarian syndrome. Zmiana ma lepiej oddawać rzeczywisty charakter choroby: nie tylko ginekologiczny, ale także endokrynny, metaboliczny, reprodukcyjny, dermatologiczny i psychologiczny.
PCOS zmieni nazwę na PMOS? Stawką jest wcześniejsza diagnoza i płodność milionów kobiet
Opublikowano 14 maja 2026 14:52
Fot. iStock/Getty Images
Z tego artykułu dowiesz się:
- Nowa nazwa choroby: Zespół policystycznych jajników zyskał nowe miano - PMOS, czyli polyendocrine metabolic ovarian syndrome, co lepiej odzwierciedla jego wieloaspektowy charakter.
- Choroba na całym ciele: PMOS dotyczy nie tylko jajników, ale również układów hormonalnego, metabolicznego, dermatologicznego oraz psychologicznego, a szacuje się, że może dotykać aż 170 milionów kobiet na świecie.
- Znaczenie wczesnej diagnozy: Nowa terminologia ma na celu poprawę rozpoznawalności choroby, co pomoże uniknąć opóźnień w diagnozowaniu i leczeniu objawów, które mogą być mylnie interpretowane.
- Indywidualne podejście do leczenia: Leczenie PMOS powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentek, uwzględniając ich wiek, objawy oraz plany prokreacyjne.
- PMOS i PCOS równolegle: Obie nazwy będą funkcjonować równolegle przez pewien czas, a kluczowe jest, aby choroba była traktowana całościowo, a nie tylko przez pryzmat jajników.
Publikacja na ten temat ukazała się 12 maja 2026 r. w „The Lancet”. To efekt 14-letniego procesu konsultacji i prac prowadzonych z udziałem pacjentek, klinicystów, naukowców oraz organizacji medycznych i pacjenckich. W procesie uczestniczyło 56 organizacji, w tym Endocrine Society.
Zmiana nazwy nie oznacza, że dotychczasowe rozpoznania tracą ważność. Ma natomiast pomóc w odejściu od mylącego skojarzenia choroby wyłącznie z obrazem jajników w badaniu USG.
Dlaczego „policystyczne jajniki” są mylącym tropem
Dotychczasowa nazwa sugerowała, że istotą choroby są torbiele jajników. Tymczasem eksperci od lat zwracają uwagę, że jest to określenie nieprecyzyjne. W jajnikach obserwuje się liczne pęcherzyki, a nie klasyczne torbiele. Co więcej, obraz jajników jest tylko jednym z elementów możliwego obrazu klinicznego.
– W jajniku nie ma cyst, więc to bardzo mylące – powiedziała agencji AP dr Melanie Cree, endokrynolożka dziecięca z University of Colorado Anschutz i współautorka publikacji w „The Lancet”.
Nowa nazwa - polyendocrine metabolic ovarian syndrome - przenosi akcent z samego jajnika na zaburzenie obejmujące wiele układów. Ma przypominać lekarzom, że u pacjentki należy oceniać nie tylko cykl miesiączkowy i obraz USG, ale także gospodarkę hormonalną, metaboliczną, objawy skórne, ryzyko sercowo-naczyniowe, płodność oraz zdrowie psychiczne.
Choroba całego organizmu, nie tylko jajników
PMOS, wcześniej znany jako PCOS, należy do najczęstszych zaburzeń hormonalnych u kobiet. Według WHO PCOS dotyczy szacunkowo 10–13 proc. kobiet, a nawet do 70 proc. przypadków może pozostawać nierozpoznanych. Autorzy konsensusu i Endocrine Society podają, że choroba dotyczy około jednej na osiem kobiet, czyli ponad 170 mln osób na świecie.
Jednym z kluczowych mechanizmów choroby jest zaburzenie gospodarki hormonalnej i metabolicznej, często związane z insulinoopornością. Nadmierna aktywność androgenów może prowadzić do nieregularnych miesiączek, zaburzeń owulacji, trądziku, hirsutyzmu, czyli nadmiernego owłosienia typu męskiego, oraz łysienia androgenowego.
PMOS nie jest jednak wyłącznie problemem dermatologicznym ani ginekologicznym. Choroba wiąże się z większym ryzykiem zaburzeń metabolicznych, w tym cukrzycy typu 2, zespołu metabolicznego i chorób sercowo-naczyniowych. U wielu pacjentek istotnym elementem choroby są także objawy psychiczne, w tym większe ryzyko lęku i depresji.
Znaczenie dla płodności
PMOS jest jedną z najważniejszych przyczyn niepłodności związanej z zaburzeniami owulacji. U części pacjentek owulacja występuje rzadziej lub nie występuje regularnie, co utrudnia zajście w ciążę.
Nie oznacza to jednak, że kobiety z PMOS nie mogą mieć dzieci. Eksperci podkreślają, że większość pacjentek może zajść w ciążę, zwłaszcza przy odpowiednim rozpoznaniu, kontroli zaburzeń metabolicznych i - jeśli jest to konieczne - leczeniu niepłodności.
Choroba może wiązać się również z większym ryzykiem powikłań w ciąży, takich jak cukrzyca ciążowa czy poród przedwczesny. Dlatego wczesne rozpoznanie i właściwe prowadzenie pacjentki mają znaczenie nie tylko dla płodności, ale też dla bezpieczeństwa ciąży.
Dlaczego diagnoza często się opóźnia
Jednym z głównych argumentów za zmianą nazwy jest potrzeba poprawy rozpoznawalności choroby. Objawy PMOS bywają rozproszone i dotyczą różnych obszarów: skóry, masy ciała, cyklu miesiączkowego, płodności, metabolizmu i zdrowia psychicznego.
U nastolatek część objawów bywa mylnie uznawana za „typową” dla okresu dojrzewania. U dorosłych kobiet problem może być bagatelizowany albo rozdzielany między różnych specjalistów: dermatologa, ginekologa, endokrynologa, diabetologa czy psychiatrę. Nadmierne przywiązanie do obrazu USG jajników może dodatkowo opóźniać diagnozę u pacjentek, które mają objawy hormonalne i metaboliczne, ale nie spełniają stereotypowego wyobrażenia o „policystycznych jajnikach”.
Nowa nazwa ma więc nie tylko charakter językowy. Jej celem jest zmiana sposobu myślenia o chorobie i przesunięcie opieki w stronę podejścia wielospecjalistycznego.
Leczenie zależy od objawów i planów pacjentki
Leczenie PMOS powinno być dobierane indywidualnie. Inne postępowanie będzie właściwe u nastolatki z nasilonym trądzikiem i nieregularnymi miesiączkami, inne u kobiety z insulinoopornością i zwiększonym ryzykiem metabolicznym, a jeszcze inne u pacjentki starającej się o ciążę.
Podstawą postępowania pozostają modyfikacje stylu życia: regularna aktywność fizyczna, racjonalne żywienie, ograniczenie wysoko przetworzonej żywności, kontrola masy ciała, jeśli jest to wskazane, oraz dbałość o sen. Farmakoterapia może obejmować m.in. metforminę, leczenie antyandrogenowe oraz antykoncepcję hormonalną. Dobór leczenia powinien zależeć od dominujących objawów, wieku pacjentki, ryzyka metabolicznego i planów prokreacyjnych.
U kobiet starających się o ciążę istotne jest rozpoznanie zaburzeń owulacji i, w razie potrzeby, wdrożenie leczenia wspierającego płodność.
PMOS i PCOS będą funkcjonować równolegle
Nowa nazwa została uzgodniona w globalnym procesie eksperckim i opisana w „The Lancet”, ale jej wdrożenie w praktyce klinicznej, edukacji medycznej, dokumentacji i klasyfikacjach będzie procesem stopniowym. Endocrine Society zapowiada okres przejściowy i pełniejsze ujęcie nowej terminologii w aktualizacji międzynarodowych wytycznych planowanej na 2028 r.
Oznacza to, że przez pewien czas w obiegu będą funkcjonować oba skróty: PCOS i PMOS. Dla pacjentek najważniejsze jest jednak nie samo brzmienie nazwy, ale to, by choroba była rozpoznawana wcześniej i oceniana całościowo - nie tylko przez pryzmat jajników, lecz także gospodarki hormonalnej, metabolicznej, płodności i zdrowia psychicznego.
Źródła:
- Teede H.J. i wsp., “Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome: a multistep global consensus process”, The Lancet, 12 maja 2026.
- Endocrine Society, “PCOS is now PMOS: New name announced for common hormone disorder affecting 1 in 8 women”, komunikat prasowy, 12 maja 2026.
- World Health Organization, “Polycystic ovary syndrome”, fact sheet WHO.
- Associated Press, “PCOS is getting a new name. Here’s why”, materiał agencyjny z wypowiedzią dr Melanie Cree, 12 maja 2026.
- International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome, 2023 guideline and recommendations.
