Jak poprawić adherencję?

Eksperci zastanawiali się nad tym w piątek, podczas konferencji zorganizowanej z okazji Światowego Dnia Adherencji. Była to, również, okazja do podsumowania rocznych prac Parlamentarnego Zespołu ds. Adherencji, któremu przewodniczy senator Beata Małecka-Libera. Zespół przygotował rekomendacje dla resortów zdrowia oraz nauki, dotyczące uwzględnienia czy też wzmocnienia, już na etapie kształcenia przeddyplomowego, kompetencji miękkich profesjonalistów medycznych, które obejmują zarówno budowanie relacji z pacjentem jak i efektywną komunikację w obrębie zespołów medycznych.

Jeden z kluczowych wniosków z piątkowej dyskusji dotyczy tego, że adherencja poprawi się wtedy, gdy pacjenci nie będą wychodzić z gabinetu lekarskiego z zaleceniami, a ze wspólnymi ustaleniami. To zakłada partnerstwo, uczestnictwo pacjenta w podejmowaniu decyzji, czyli – zrozumienie celów terapii, a także tego, co trzeba robić, by przyniosła ona efekty. Zaprezentowany w ramach jednej z dyskusji film, pokazujący jak wiele i jak różne są powody, dla których pacjenci odchodzą od zaleceń – przede wszystkim dotyczących stosowania leków – dał uczestnikom wydarzenia wiele powodów do refleksji, choćby dotyczących roli fake newsów (konieczność przeprowadzania „detoxu lekowego”) w odchodzeniu przez pacjentów od stosowania terapii, co może się manifestować nie tylko całkowitym odstawieniem leków, ale też np. modyfikowaniem dawek na własną rękę, bez konsultacji z lekarzem.

Eksperci nie mają wątpliwości: aby pacjent w sposób prawidłowy prowadził swoją terapię, konieczne jest podniesienie poziomu świadomości zdrowotnej w społeczeństwie (edukacja zdrowotna), ale również zmiany w przygotowaniu profesjonalistów medycznych (przede wszystkim, choć nie tylko, lekarzy). Temat adherencji eksperci, pracujący przez rok w zespole parlamentarnym, rekomendują włączyć do programów studiów m.in. na kierunkach lekarskim, i pielęgniarskim (ale też np. na farmacji). - Pacjent angażuje się w proces leczenia wtedy, gdy rozumie przekaz oraz rozmawia z osobą, którą postrzega jako autorytet, a jednocześnie ma poczucie, że jest zapraszany do współdecydowania. Bierne uczestnictwo pacjenta w leczeniu nie sprzyja przestrzeganiu zaleceń – przypomniała Beata Małecka-Libera.

Profesjonaliści medyczni muszą nauczyć się aktywnie słuchać, muszą też umieć budować relację, dostosowując ją do potrzeb pacjenta: innego podejścia wymaga senior, który – co do zasady – jest bardziej skłonny do „słuchania” lekarza, ale może mieć fizyczne ograniczenia związane z adherencją (choćby dlatego, że nie dosłyszy przekazu lub zapomni jego istotne elementy), innego – pacjent młody, u którego pojawiła się choroba przewlekła, groźna ale niedająca objawów, a więc – możliwa do zlekceważenia (w opinii samego pacjenta). Lekarze, zwłaszcza specjaliści zajmujący się pacjentami z nadciśnieniem tętniczym, podkreślają, że to właśnie w tej grupie chorujących, wśród 30-40 latków, z adherencją są największe problemy.