Opieka profilaktyczna nad dziećmi w POZ pozostawia bardzo wiele do życzenia

Dane zebrano od ponad 1600 rodziców w badaniu kwestionariuszowym online przeprowadzonym w sierpniu 2014 r. W grudniu 2014 r. opublikowano obszerny raport, który podsumowuje badania na temat jakości profilaktyki pediatrycznej w publicznym systemie ochrony zdrowia w Polsce oraz proponuje szereg rekomendacji, które pozwolą na poprawę jakości opieki medycznej nad dziećmi.
Przedstawione w raporcie wyniki analiz wskazują, że większość rodziców (90% ankietowanych) powierza opiekę nad swoimi dziećmi publicznej służbie zdrowia, w szczególności w zakresie opieki profilaktycznej (szczepień ochronnych i bilansów). Co istotne, dostępność podstawowej opieki zdrowotnej jest dobra, a to oznacza, że w rękach administracji publicznej znajduje się najważniejsze narzędzie kształtowania właściwej profilaktyki. Niestety, jak wskazują dalsze analizy, ten potencjał nie jest właściwie wykorzystywany.
Potwierdza to choćby fakt, że znaczący odsetek – aż jedna czwarta – ankietowanych rodziców nie przestrzega kalendarza wizyt profilaktycznych (szczepienia i bilanse). Z badania wynika też, że większość poradi POZ przyjmuje niezrozumiale bierną postawę – 73% z nich nie przypomina opiekunom dziecka o zbliżaniu się terminu, w którym powinni odbyć zalecaną wizytę lub szczepienie, lub robi to bardzo rzadko. Badania przesiewowe, pozwalające wychwycić nieprawidłowości rozwojowe, są wykonywane wybiórczo – dotyczy to w szczególności pomiaru ciśnienia tętniczego oraz badania wzroku i słuchu i rozwoju emocjonalnego dziecka. Odpowiedzi respondentów wskazują na niedostateczny poziom prowadzonej edukacji zdrowotnej, szczególnie w zakresie prawidłowego żywienia dzieci, a także istotne braki w obszarze komunikacji pomiędzy rodzicami a placówkami oraz personelem medycznym POZ. Wydaje się, że rola pielęgniarki pediatrycznej w POZ nie jest właściwie określona w obecnym systemie, co powoduje, że potencjał tej grupy zawodowej w zakresie wspomagania działań profilaktycznych i prozdrowotnych pozostaje niewykorzystany.
Rekomendacje raportu wskazują na konieczność wypracowania zupełnie nowych rozwiązań z zakresu organizacji i finansowania POZ, które zmotywują ten segment opieki do lepszej pracy i bardziej proaktywnego podejścia do działań profilaktycznych. Nabiera to szczególnego znaczenia wobec ostatnich planów resortu zdrowia wzmocnienia roli podstawowej opieki zdrowotnej w systemie. W świetle publikowanych przez NFZ danych odbywa się zaledwie jedna trzecia przewidzianych standardem opieki wizyt profilaktycznych dzieci i młodzieży do 18 r.ż. „Zmiany wymaga system finansowania opieki profilaktycznej i konieczne jest wprowadzenie mechanizmów premiujących jakość tej opieki. Potrzeby edukacyjne rodziców można zaspokoić w większym stopniu wykorzystując potencjał pielęgniarek czy położnych” – powiedziała dr Krystyna Piskorz Ogórek, konsultant krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego.
„Niezbędna jest poprawa komunikacji placówki z rodzicami w oparciu o nowoczesne narzędzia i kanały komunikacji. Nikt z POZ do mnie nie dzwoni, nikt mnie nie pyta o adres maila czy telefon” – mówi jedna z matek uczestnicząca w badaniach ankietowych. Zaspokojenie zgłaszanej przez rodziców potrzeby rzetelnej wiedzy na temat żywienia dziecka wymagałaby wprowadzenia dodatkowego świadczenia w formie konsultacji dietetyka. Jest to szczególnie ważne z perspektywy zdrowia publicznego, w kontekście narastającej epidemii otyłości wśród dzieci i młodzieży.
Wobec nienajlepszej oceny jakości pracy POZ w zakresie opieki nad dziećmi, podwyższanie finansowania POZ w mechanizmie istotnego wzrostu stawki kapitacyjnej, któremu nie będzie towarzyszyło jednoczesne wdrożenie mechanizmów premiujących i kontrolujących jakość pracy personelu POZ, nie będzie wiązało się z efektywnym wykorzystaniem publicznych środków na ten segment opieki” – twierdzą zgodnie eksperci autorzy raportu z prezentowanych badań.
Pełne wersje raportów fundacji są dostępne na stronie: www.mypacjenci.org/raporty.