Subskrybuj
Logo małe
Szukaj
banner

Bruksela pyta, kto odpowiada za klimat. W Polsce nie ma oficjalnego pomiaru śladu węglowego ochrony zdrowia

MedExpress Team

Medexpress

Opublikowano 20 listopada 2026 06:01

Ochrona zdrowia odpowiada za 4-5 proc. światowych emisji gazów cieplarnianych. W Polsce nie ma oficjalnych danych, ile emituje ich nasz system ochrony zdrowia. Lekarze i eksperci zdrowia publicznego mówią: narzędzia do pomiaru już są, brakuje decyzji, a pacjent musi pozostać na pierwszym miejscu.
Bruksela pyta, kto odpowiada za klimat. W Polsce nie ma oficjalnego pomiaru śladu węglowego ochrony zdrowia - Obrazek nagłówka
Fot. Getty Images/iStockphoto

Lekarze chorób płuc, alergolodzy i eksperci zdrowia publicznego

spotkali się w Warszawie, by porozmawiać o temacie, który w polskiej debacie o zdrowiu praktycznie

nie istnieje: o śladzie węglowym systemu ochrony zdrowia, a więc na przykład produkcji i użytkowania

oraz recyklingu leków i sprzętu medycznego oraz funkcjonowania placówek służby zdrowia. W panelu

zorganizowanym przez Dziennikarski Klub Promocji Zdrowia udział wzięli prof. Bolesław Samoliński,

kierownik Katedry Zdrowia Publicznego i Środowiskowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i

wieloletni konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego, prof. Tadeusz Zielonka, specjalista

chorób płuc i chorób wewnętrznych z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, przewodniczący

Koalicji Lekarzy i Naukowców na rzecz Zdrowego Powietrza, oraz dr hab. Piotr Dąbrowiecki, specjalista

chorób wewnętrznych i alergologii z Wojskowego Instytutu Medycznego - PIB oraz przewodniczący

Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP.

O emisjach gazów cieplarnianych rozmawiamy zwykle w kontekście elektrowni, samochodów czy

samolotów. Ochronę zdrowia kojarzymy przede wszystkim z troską o pacjentów, a nie ze

szkodliwym wpływem na klimat, dlatego praktycznie w ogóle nie pytamy o ślad środowiskowy

leczenia. To jednak pytanie nabiera dziś nowego znaczenia. Komisja Europejska zwróciła się do

państw członkowskich o wskazanie organów odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem klimatycznym

w poszczególnych obszarach polityki publicznej.

Dwa dni przed spotkaniem, 27 października, Komisja Europejska ogłosiła unijne ramy odporności

klimatycznej wraz z projektem europejskiej ustawy o odporności klimatycznej. Dotąd punktem

odniesienia dla unijnych polityk było porozumienie paryskie, czyli utrzymanie ocieplenia wyraźnie

poniżej 2°C. Teraz Komisja przyjmuje, że przynajmniej czasowe przekroczenie 1,5°C jest już

nieuniknione i każe planować według wspólnej trajektorii: 1,5°C do 2030 r., 2°C do 2050 r. i 3°C do

końca stulecia. To nie prognoza, lecz założenie bazowe, według którego mają być oceniane inwestycje

i decyzje publiczne. Każdy rząd ma też jasno wskazać, który podmiot odpowiada za zarządzanie

ryzykiem klimatycznym w poszczególnych obszarach polityki. Zdrowie jest w tych ramach obecne

wprost. Komisja zapowiada europejski plan działania wobec fal upałów, nastawiony na ochronę grup

wrażliwych i przygotowanie systemów ochrony zdrowia oraz rozwinięcie Europejskiego Obserwatorium

Klimatu i Zdrowia w unijne centrum doskonałości oceniające wpływ klimatu na zdrowie. W polskiej

ochronie zdrowia na pytanie, kto odpowiada za jej wpływ na klimat, dziś nie znajdujemy odpowiedzi.

Unijne ramy stawiają przed Polską proste pytanie: kto w państwie odpowiada za to, jak ochrona

zdrowia wpływa na klimat i jak zmiana klimatu wpływa na zdrowie Polaków. Dziś ta sprawa nie ma w

Polsce gospodarza - leży na styku dwóch resortów i żaden nie traktuje jej jako własnej. Ministerstwo

Klimatu i Środowiska odpowiada za wdrażanie unijnych przepisów o wycofywaniu szkodliwych gazów,

ale nie zajmuje się leczeniem. Ministerstwo Zdrowia odpowiada za politykę lekową i część szpitali, ale

nie liczy ich emisji. Na ten podział kompetencji zwracał uwagę prof. Bolesław Samoliński, pytany,

dlaczego temat nie przebija się do debaty publicznej.

„Ministerstwo Klimatu powinno dzielić się informacjami o wymogach światowych i unijnych oraz

stymulować Ministerstwo Zdrowia, a w konsekwencji motywować Agencję Oceny Technologii

Medycznych do oceny w zakresie ograniczania czynników, które powodują zmiany klimatyczne w

systemie ochrony zdrowia. Zajmowanie się wdrażaniem unijnych przepisów to rola administracji

publicznej, a nie towarzystw naukowych” - podkreślał prof. Bolesław Samoliński.

Upał, susza, pyłki i smog. Pierwsi płacą chorzy na astmę i POChP

Dla lekarzy chorób płuc zmiana klimatu nie jest odległym scenariuszem. Według wstępnych danych

Komisji Europejskiej latem 2026 r. z powodu upałów zmarło w Europie ponad 35 tys. osób. W Polsce

28 czerwca termometry w Toruniu i Słubicach pokazały ponad 40°C i padł ponad stuletni rekord ciepła.

Najszybciej odczuwają to chorzy z przewlekłymi chorobami płuc. W skrajnym upale ryzyko trafienia do

szpitala albo śmierci z powodu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) rośnie o 16 proc. Ozon,

którego w gorące dni przybywa w powietrzu, odpowiada za nawet co piątą wizytę na szpitalnym

oddziale ratunkowym z powodu astmy, a drobny pył PM2,5 za niemal co dziesiątą. Sezon pylenia trwa

dziś w Europie średnio o tydzień do dwóch dłużej niż w latach 90-tych. Ponadto susze przyczyniają się

do szerzenia pożarów i kurzu, które dodatkowo obciążają drogi oddechowe.

Skala jest ogromna: w Polsce ok. 2,5 mln osób ma rozpoznaną astmę i przyjmuje z tego powodu leki, a

duszność co najmniej raz w roku zgłasza nawet 4 mln. Na POChP może chorować 2-2,5 mln osób, ale

rozpoznanie ma ustalone, według NFZ, tylko ok. 1,3 mln. Łącznie to ok. 3,8 mln dzieci i dorosłych,

którzy powinni przyjmować leki wziewne, czyli mniej więcej co dziesiąty mieszkaniec Polski. Każde

zaostrzenie przebiegu choroby, które kończy się w szpitalu, to cierpienie chorego i realny koszt

finansowy i środowiskowy dla systemu.

W czasie upałów i smogu przybywa chorych z nasiloną dusznością i zaostrzeniami przebiegu choroby,

które często kończą się w szpitalu. Wielu chorych w ogóle nie wie o swojej chorobie, bo astma i POChP

rozwijają się latami, niemal niezauważalnie. Gdy objawy stają się wyraźne, choroba bywa już

zaawansowana. Dlatego państwo powinno działać, zanim problem narośnie, a nie dopiero wtedy, gdy

przepełnią się szpitale. Dr hab. Piotr Dąbrowiecki zaznaczał, że polskie dane w tej sprawie są już

dostępne i nie trzeba powoływać się wyłącznie na badania zagraniczne.

„Długo słyszeliśmy, że w Polsce tego nie udowodniono. Otóż udowodniliśmy. Płuca dzieci w Zabrzu

różnią się od płuc dzieci w Gdyni, bo przez całe życie są eksponowane na czterokrotnie wyższe

stężenie pyłu zawieszonego. Dziewięcioletnia analiza w Trójmieście, Warszawie i Krakowie

pokazała wprost, że pył zawieszony, tlenki azotu i ozon zwiększają ryzyko hospitalizacji chorych na

astmę i POChP” - przekonywał dr hab. Piotr Dąbrowiecki.

System, który leczy, sam staje się częścią problemu

Ochrona zdrowia odpowiada za ok. 4-5 proc. światowych emisji gazów cieplarnianych: 4,4 proc. według

pierwszego globalnego szacunku organizacji Health Care Without Harm z 2019 r. i 4,6 proc. według

raportu Lancet Countdown dla 2021 r. W tym samym opracowaniu organizacja Health Care Without

Harm policzyła, że gdyby ochrona zdrowia była osobnym państwem, byłaby piątym emitentem świata –

po Chinach, Stanach Zjednoczonych, Indiach i Rosji. To paradoks: system, który ma chronić pacjentów

przed skutkami zmiany klimatu, sam ją napędza. Większość tych emisji nie wydobywa się ze

szpitalnych kominów, tylko powstaje przy produkcji i transporcie tego, czego szpitale używają: leków,

sprzętu i materiałów jednorazowych.

Prof. Tadeusz Zielonka przypominał, że ratowanie życia nie zwalnia systemu z obowiązku ograniczania

własnych szkodliwych dla zdrowia emisji. „Ochrona zdrowia mówi: ja ratuję życie ludzkie. Ale nie

można powiedzieć: ratuję, więc ograniczenia mnie nie obowiązują. To Hipokrates powiedział primum

non nocere - ratując, nie powinniśmy szkodzić. Tu ratujesz, a tam szkodzisz” - stwierdził prof.

Tadeusz Zielonka.

Polska nie ma oficjalnego szacunku, ile emituje jej system ochrony zdrowia. Nie ma też wspólnej

metody, która pozwalałaby porównać dwa leki pod względem ich wpływu na klimat. Francja poszła

dalej. Na początku 2025 r. tamtejsze ministerstwa gospodarki i zdrowia razem z kasą chorych

opublikowały publiczną metodę liczenia śladu węglowego leków. Jesienią 2025 r. resort zdrowia

wskazał 18 popularnych substancji, m.in. paracetamol, aspirynę, morfinę i omeprazol, przy których

szpitale mają w przetargach brać pod uwagę ślad węglowy. Od sierpnia 2026 r. każdy francuski

zamawiający publiczny, także szpital, musi przy wyborze oferty stosować co najmniej jedno kryterium

środowiskowe.

Francuski przykład pokazuje, że takie zmiany można wprowadzać stopniowo. Najpierw państwo

przygotowało wspólną metodę liczenia i zachęcało szpitale, by z niej korzystały. Dopiero potem

kryterium środowiskowe stało się obowiązkowe. Szpitale miały czas, by się przygotować, a producenci

wiedzieli, czego się spodziewać. Etapowość tego procesu opisywał prof. Tadeusz Zielonka, który jako

lekarz akredytowany przy Ambasadzie Francji obserwuje tamtejszy system od lat.

„Francuzi w 2021 roku wydali akt prawny, który fakultatywnie zobowiązywał do brania pod uwagę

wpływu środowiskowego w procedurach przetargowych w ochronie zdrowia, a od 2026 roku jest to

już obowiązek. To nie weszło od razu - przez trzy lata było zaleceniem, a dziś każde zamówienie

publiczne szpitala musi uwzględniać ślad węglowy, podczas gdy my jeszcze nawet o tym nie

dyskutujemy” - wskazywał prof. Tadeusz Zielonka.

Mały inhalator, policzalny ślad

Jednym z przykładów jest technologia, o której poza środowiskiem medycznym mówi się bardzo

rzadko.

W inhalatorach ciśnieniowych dawkę leku uwalnia gaz pędny z grupy fluorowęglowodorów. To te same

substancje, które przez dekady wykorzystywano w chłodnictwie i klimatyzacji, a które dziś są stopniowo

wycofywane przez Unię Europejską ze względu na ich wysoki potencjał do ogrzewania atmosfery.

Jedno naciśnięcie inhalatora aerozolowego to odpowiednio ok. 82-119 g dwutlenku węgla - tyle średni

samochód benzynowy emituje na odcinku ok. pół kilometra. Polscy naukowcy z Politechniki

Warszawskiej i Uniwersytetu Medycznego w Lublinie porównali sześć inhalatorów ciśnieniowych z

polskiego rynku. Wyszło im, że jeden inhalator to 12-22,5 kg CO2 w przeliczeniu, z czego nawet 96-

98 proc. przypada na sam gaz pędny. Większość śladu nie powstaje więc w fabryce, tylko w chwili

użycia. W Wielkiej Brytanii inhalatory ciśnieniowe odpowiadają za ok. 3,5 proc. śladu węglowego całej

publicznej służby zdrowia.

Inhalator to jednak tylko jeden z policzonych przykładów. Ta sama logika dotyczy innych technologii

medycznych. Jeden kilogram desfluranu, gazu do znieczulenia ogólnego, ogrzewa atmosferę tak jak

2,5 tony CO2. Dlatego od 1 stycznia 2026 r. unijne przepisy zakazują jego stosowania, chyba że

wymagają tego względy medyczne.

Gazy pędne z inhalatorów to jedna z niewielu pozycji w śladzie węglowym ochrony zdrowia, którą da

się dokładnie policzyć i stosunkowo szybko ograniczyć. Nie oznacza to odbierania chorym leków.

Chodzi o to, by przy wyborze leczenia lekarz i pacjent mieli informację o wpływie leku na środowisko, a

tam, gdzie dwa leki działają równie dobrze, mogli wybrać ten mniej obciążający klimat. Czasem wybór

dotyczy zresztą nie samego leku, lecz sposobu jego podania: zamiast dwóch czy trzech osobnych

inhalatorów pacjent może otrzymać jedno urządzenie zawierające dwa lub trzy składniki. Prof. Tadeusz

Zielonka tłumaczył, skąd bierze się różnica między poszczególnymi postaciami leku.

„To nie ilość gazu decyduje o śladzie węglowym, tylko to, jak długo zostaje on w środowisku -

średnio 150 lat, a niektóre nośniki nawet trzy tysiące. Ten sam lek tej samej firmy w postaci proszku

to poniżej kilograma ekwiwalentu CO2 naopakowanie, a w aerozolu ponad jedenaście kilogramów.

Ale proszku nie damy wszystkim: dzieci, osoby w podeszłym wieku i chorzy nieprzytomni nie

zainhalują go czynnie. Dlatego wybór jest dwustopniowy - proszek czy aerozol, a jeśli aerozol, to z

jakim nośnikiem” - wyjaśniał prof. Tadeusz Zielonka.

Producenci inwestują, system tego nie widzi

Firmy farmaceutyczne prowadzą kosztowne badania nad czystszymi technologiami, ale polski system

refundacji tego obecnie nie dostrzega. Gdy państwo decyduje, czy i ile dopłaci do leku, jego wpływ na

środowisko w ogóle się nie liczy.

Narzędzia do pomiaru nie brakuje, gdyż na przykład od końca 2025 r. istnieje standard PAS 2090,

pierwszy uznany na świecie sposób liczenia wpływu leku na środowisko w całym jego życiu: od

wytworzenia substancji czynnej po utylizację opakowania. Opracował go brytyjski instytut

normalizacyjny BSI przy wsparciu brytyjskiej publicznej służby zdrowia i konsorcjum firm

farmaceutycznych. Działa jak norma spalania dla samochodów: zamiast emisji na kilometr podaje

emisję na jedno opakowanie leku. W Polsce brakuje jednak mechanizmów, które pozwoliłyby z tego

narzędzia korzystać przy refundacji czy szpitalnych przetargach.

Prof. Tadeusz Zielonka zauważał, że obowiązek uwzględniania wpływu środowiskowego wynika już z

międzynarodowych wytycznych klinicznych, tylko lekarz nie ma możliwości aby je spełnić. „Wytyczne

GINA z 2024 roku mówią, że lekarz ma uwzględnić efekt środowiskowy przy wyborze leku. Dostaję

takie zalecenie, ale nie dostaję niezbędnych danych, żeby je zrealizować - mam podaną korzyść

kliniczną, a nie mam podanego śladu węglowego” - dodawał prof. Tadeusz Zielonka.

Nie chodzi przy tym o piętnowanie konkretnych leków ani firm. Państwo powinno po prostu nagradzać

tych, którzy przestawiają się na czystsze rozwiązania, prowadzą w tym kierunku badania i opracowują

nowe technologie. Dziś taki wysiłek nie daje producentowi żadnej zachęty.

Problem nie leży ani w pacjencie, ani w lekarzu, tylko w braku zachęty dla producentów. Państwo

traktuje dziś tak samo lek, który mocno obciąża środowisko, i lek, przy którego produkcji ktoś

zainwestował w czystsze rozwiązania. Wielka Brytania, kraje skandynawskie i Francja pokazują, że

można to zmienić: im mniejszy wpływ na środowisko, tym lepsza pozycja w przetargu. Pytany czy takie

podejście nie uderzy w producentów, prof. Bolesław Samoliński odpowiadał, że narzędziem państwa

nie jest zakaz, lecz polityka refundacyjna.

„My nie wpływamy na producentów, tylko na politykę lekową państwa - producenci muszą się do

niej dostosować. Nie możemy nikomu zakazać wytwarzania leku, ale możemy powiedzieć: lek o

wysokim śladzie węglowym nie będzie refundowany” - zaznaczał prof. Bolesław Samoliński.

Mniej emisji bez zmiany gazu i bez ryzyka dla chorych

Ślad węglowy leków wziewnych można zmniejszać także bez zmiany gazu pędnego. Najprostszym

krokiem jest zbiórka zużytych inhalatorów albo system kaucyjny: pusty inhalator wciąż zawiera resztki

gazu, które dziś trafiają do zwykłego kosza, a stamtąd do atmosfery. W brytyjskim pilotażu zbiórki

pocztowej w ciągu roku oddano ponad 20 tys. inhalatorów, co pozwoliło uniknąć emisji ok. 119 ton CO2,

a odzyskany gaz trafił do ponownego użycia w chłodnictwie. Drugą drogą są terapie złożone, czyli

jedno urządzenie zawierające dwa lub trzy leki zamiast kilku osobnych inhalatorów - mniej gazu,

plastiku i opakowań, a przy okazji prostszy schemat leczenia. Trzecią są większe opakowania, dzięki

którym na każdą dawkę przypada mniej materiału i transportu. Czwarta jest dla pacjenta niewidoczna,

ale wymierna w rachunku całego cyklu życia leku: czystsza produkcja substancji czynnej, czyli energia

z odnawialnych źródeł i oszczędniejsze procesy, które zmniejszają ślad leku, zanim trafi on do apteki.

Każda z tych zmian musi uwzględniać jeden warunek: decyzja lekarza o leczeniu zawsze ma

pierwszeństwo przed kryterium środowiskowym. Nie każdy chory może przejść na inhalator proszkowy,

który nie zawiera gazu. Małe dzieci, seniorzy i osoby z bardzo zaawansowaną chorobą często nie są w

stanie wziąć wystarczająco silnego wdechu. Pacjenci nie powinni więc samodzielnie odstawiać ani

zmieniać inhalatora, tylko omówić każdą zmianę z lekarzem.

Żadne kryterium ekologiczne nie może ograniczać dostępu do leczenia, które jest dla chorego

bezpieczne i skuteczne. Ocena wpływu na środowisko ma być dodatkową informacją, a nie powodem

do zmiany terapii. Przestawienie pacjenta na inny inhalator w pośpiechu albo tylko dlatego, że jest

tańszy, może skończyć się utratą kontroli nad chorobą, zaostrzeniem i pobytem w szpitalu. Dr hab.

Piotr Dąbrowiecki, zamykając swoje wystąpienie, ustawił kolejność priorytetów z perspektywy pacjenta.

„Pacjencie z astmą czy POChP, zastanów się, jakiego inhalatora używasz – ale najpierw zastanów

się, czym ogrzewasz mieszkanie. Redukcja ekspozycji uzupełnia leczenie, ale go nie zastępuje” -

apelował dr hab. Piotr Dąbrowiecki.

Co trzeba zrobić

Podczas czwartkowego panelu ekspertów przedstawiono rekomendacje dla czterech adresatów:

  • Ministerstwo Zdrowia i Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji - jako instytucja,

która przed decyzją o refundacji ocenia, czy lek jest skuteczny i opłacalny. Instytucje te powinny

wpisać ślad węglowy do zasad oceny leków i do procedur refundacyjnych, zaczynając od

pilotażowej oceny środowiskowej, która nie przesądza o refundacji. Resort zdrowia powinien też

zadbać, by ochrona zdrowia znalazła się w krajowym planie odporności klimatycznej, który Polska

przygotuje na podstawie przyszłej unijnej legislacji, i wskazać, kto w systemie odpowiada za ryzyko

klimatyczne.

Prof. Bolesław Samoliński przedstawił na spotkaniu propozycję modułu oceny śladu węglowego

lekowych technologii medycznych. „Proponujemy rozszerzenie trzyelementowej oceny technologii

medycznej - klinicznej, ekonomicznej i wpływu na system – o czwarty element: policzalny wpływ na

środowisko. Przy równoważności klinicznej i mniejszej emisji mamy dodatkowe kryterium wyboru,

którego dziś Agencja w ogóle nie stosuje. Producent ma dostarczyć dane, a zadaniem Agencji jest je

zweryfikować i położyć ministrowi na biurku rzetelną analizę” - tłumaczył prof. Bolesław Samoliński.

  • Urząd Zamówień Publicznych. Powinien opracować wspólną metodę oceny środowiskowej

leków i wyrobów medycznych w przetargach, wzorem brytyjskiej służby zdrowia i Francji. Dziś

prawo pozwala szpitalom brać pod uwagę środowisko, ale bez wspólnej metody trudno porównać

oferty.

  • Parlamentarzyści. Powinni śledzić unijne prace nad nowymi przepisami o zamówieniach

publicznych i o odporności klimatycznej oraz dostosować polskie prawo z wyprzedzeniem, a nie w

ostatniej chwili.

  • Narodowy Fundusz Zdrowia. Powinien pilotażowo uwzględnić wpływ leczenia na środowisko w

analizach jego opłacalności.

Pytany, co jest dziś realnie możliwe, prof. Bolesław Samoliński studził oczekiwania i wskazywał, że

sama Agencja takiej zmiany nie wprowadzi. „Zobowiązania są, ale nie przekładają się na politykę

Agencji Oceny Technologii Medycznych, bo nie przygotowała ona stosownych dokumentów

zatwierdzonych przez ministra - sama nie może tego zrobić. Musi być decyzja ministra w formie

rozporządzenia, które to ureguluje. Mój punkt widzenia jest radykalny: uważam, że powinno to być

obowiązkowe i stanowić istotny element polityki refundacyjnej w Polsce. Ale mamy grę interesów i silne

lobby farmaceutyczne - jedni będą za wprowadzeniem tego, inni przeciw. Kompromis, który się

kształtuje, polega na tym, żeby był to element dodatkowy, który nie będzie ostatecznie decydował, tylko

da podstawę do oceny, a minister zdrowia sam zdecyduje” - zastrzegał prof. Bolesław Samoliński.

Projekt unijnej ustawy daje państwom czas: krajowe plany odporności klimatycznej mają powstać do

końca 2030 r. Polska może ten czas wykorzystać na spokojne, przemyślane zmiany albo nadrabiać je

później w pośpiechu, kosztem pacjentów i efektywności systemu.

Zielona zmiana w ochronie zdrowia nie jest wyborem ideologicznym, tylko kierunkiem, którego nie da

się uniknąć. Pierwsze kroki nie wymagają rewolucji. Pilotaż oceny środowiskowej leków, wspólną

metodę dla szpitalnych przetargów i wskazanie, kto w państwie za to odpowiada, można przygotować

w ciągu najbliższych 12-18 miesięcy. Podsumowując spotkanie, prof. Tadeusz Zielonka wskazał, na

jakim etapie jest dziś polska debata.

„Niepokoi mnie, że przy bardzo szczegółowych rozwiązaniach stosowanych w innych krajach my

jesteśmy na etapie, na którym nawet nie dyskutujemy o tym, jak zmniejszyć ślad węglowy. Nie

liczymy kosztów środowiskowych ani zdrowotnych wynikających z działalności ochrony zdrowia, a

potem zajmujemy się ich skutkami w postaci chorób” - ocenił prof. Tadeusz Zielonka.

Źródła danych

  • Komisja Europejska, A Resilient Europe for a Changing Climate, COM(2026) 720 i projekt europejskiej ustawy o odporności klimatycznej, COM(2026) 730, 27.10.2026
  • Tran HM i in., Extreme temperature increases the risk of COPD morbimortality, Science of the Total Environment 2025; Anenberg SC i in., Environmental Health Perspectives 2018 (ozon, PM2,5 i wizyty na SOR)
  • Lancet Countdown Europe, wydłużenie sezonu pylenia, 2026; OKO.press, rekordy temperatury z 28.06.2026
  • Termedia, dane o astmie i dane o POChP
  • Health Care Without Harm, ślad klimatyczny ochrony zdrowia, 2019
  • VIDAL, 18 substancji z kryterium węglowym w przetargach szpitalnych we Francji, 2025; WEKA, obowiązek kryterium środowiskowego od sierpnia 2026
  • Sosnowski TR, Wyleziński D, Emeryk A, Evaluation and Mitigation of Carbon Footprint of Medical Inhalers, Chemical Engineering Transactions 2023; PrescQIPP, Inhaler carbon footprint (bulletin 295); UK DESNZ/Defra, GHG conversion factors 2024; BTS/SIGN, Environmental impact of inhaler devices
  • Irish College of Anaesthesiologists, desfluran a rozporządzenie (UE) 2024/573
  • BSI, PAS 2090:2025, 30.11.2025
  • The Pharmaceutical Journal, pilotaż pocztowej zbiórki inhalatorów, 2023

Źródło: mat. prasowy

Szukaj nowych pracowników

Dodaj ogłoszenie o pracę za darmo

Lub znajdź wyjątkowe miejsce pracy!

Najciekawsze oferty pracy (przewiń)

Zobacz także