Siedem medycznych towarzystw naukowych podpisało wspólne stanowisko w sprawie planowanej zmiany zasad finansowania Agencji Badań Medycznych. Sygnatariusze apelują o wstrzymanie dalszych prac nad nowelizacją w części dotyczącej finansowania ABM oraz o dyskusję nad przyszłym modelem finansowania badań medycznych w Polsce.
Towarzystwa naukowe apelują o stabilne finansowanie ABM
Opublikowano 6 października 2026 11:58
Fot. Thinkstock / Getty Images
Chodzi o projekt UD439 i zmianę art. 97 ust. 3e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Obowiązujące rozwiązanie przewiduje przekazywanie Agencji środków w wysokości 0,3 proc. planowanych należnych przychodów NFZ z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Projektowana zmiana ma polegać na zastąpieniu stałego odpisu rozwiązaniem pozwalającym ustalać jego wysokość na poziomie „do 0,3 proc.”, stosownie do corocznie określanego zapotrzebowania finansowego Agencji.
Sygnatariusze zwracają uwagę na możliwy wpływ tej zmiany na przewidywalność i wieloletnią stabilność finansowania badań medycznych.
„W tym kontekście zmiana mechanizmu ze stałego 0,3% na wartość określaną corocznie do 0,3% oznacza nie tylko techniczną zmianę zasad finansowania. Zmiana ta może ograniczyć przewidywalność finansowania wieloletnich projektów badawczych i utrudnić planowanie zobowiązań finansowych wykraczających poza jeden rok budżetowy” – czytamy w dokumencie.
Jak zaznaczono, badania kliniczne i projekty biomedyczne mają z natury charakter wieloletni. Obejmują przygotowanie protokołu, procedury regulacyjne i bioetyczne, rekrutację pacjentów, obserwację kliniczną, analizę wyników oraz końcowe rozliczenie. Z tego względu zobowiązania finansowe podejmowane przez instytucję grantową wykraczają poza jeden rok budżetowy.
Towarzystwa zwracają też uwagę na szczególne znaczenie niekomercyjnych badań klinicznych. Pozwalają one m.in. porównywać dostępne strategie terapeutyczne, optymalizować schematy leczenia, oceniać zastosowania leków poza zarejestrowanymi wskazaniami czy badać interwencje, którymi ze względów ekonomicznych nie jest zainteresowany sektor komercyjny. Szczególne znaczenie mają w obszarach, w których liczebność populacji lub charakter problemu klinicznego ograniczają zainteresowanie komercyjne, m.in. w pediatrii, chorobach rzadkich, wielochorobowości i wybranych procedurach zabiegowych.
Według danych przedstawionych przez ABM, do końca 2025 r. Agencja podpisała umowy dotyczące 495 projektów o łącznej wartości 6,2 mld zł. Około 95 tys. pacjentów ma dzięki nim uzyskać możliwość dostępu do innowacyjnych terapii lub diagnostyki. W 2026 r. w Polskiej Sieci Badań Klinicznych funkcjonowało 35 Centrów Wsparcia Badań Klinicznych, na których utworzenie przeznaczono łącznie około 400 mln zł ze środków krajowych i KPO. Równolegle rozwijana jest sieć 19 Regionalnych Centrów Medycyny Cyfrowej.
W dokumencie za kluczowe uznano trzy elementy projektowanych rozwiązań:
„po pierwsze – przewidywalność, pozwalająca na podejmowanie wieloletnich zobowiązań wobec ośrodków badawczych i pacjentów; po drugie – ciągłość, umożliwiająca zakończenie już rozpoczętych projektów zgodnie z protokołami i przyjętymi harmonogramami; po trzecie – możliwość dalszego rozwoju, w szczególności niekomercyjnych badań klinicznych w dziedzinach, w których finansowanie komercyjne jest niewystarczające”.
Sygnatariusze podkreślają zarazem, że Agencja powinna podlegać transparentnym mechanizmom oceny wykorzystania środków publicznych, efektów realizowanych programów, postępów poszczególnych projektów oraz ich znaczenia klinicznego i naukowego. W przeszłości działalność ABM była przedmiotem kontroli m.in. NIK, Ministerstwa Zdrowia i Krajowej Administracji Skarbowej. Jak napisano w stanowisku, kontrole wskazywały zarówno na znaczenie realizowanych przez Agencję zadań, jak i na obszary wymagające usprawnienia organizacyjnego i nadzorczego.
Dokument kończy się apelem o wstrzymanie dalszych prac nad proponowaną zmianą zasad finansowania ABM.
„W związku z powyższym apelujemy o wstrzymanie dalszych prac nad proponowaną nowelizacją w części dotyczącej zasad finansowania Agencji Badań Medycznych oraz o przeprowadzenie spokojnej, merytorycznej i transparentnej dyskusji nad przyszłym modelem finansowania badań medycznych w Polsce” – napisali sygnatariusze.
Stanowisko podpisali przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, Polskiego Towarzystwa Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego, Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej.
Źródło: https://www.pto.med.pl/prezesi-7-towarzystw-naukowych-apeluja-o-stabilne-finansowanie-badan-medycznych-w-polsce
