Najstarszy znany wybuch dżumy nie dotknął mieszkańców miast ani społeczności rolniczych, lecz niewielkie grupy łowców-zbieraczy żyjących nad Jeziorem Bajkał. Naukowcy wykryli materiał genetyczny bakterii Yersinia pestis w niemal 40 proc. przebadanych szczątków sprzed około 5500 lat. Odkrycie podważa dotychczasowe teorie dotyczące początków epidemii i wskazuje, że śmiertelne choroby zakaźne mogły szerzyć się wśród ludzi znacznie wcześniej, niż dotąd przypuszczano.
Dżuma zabijała już 5500 lat temu. Sensacyjne odkrycie na Syberii zmienia historię epidemii
Opublikowano 18 czerwca 2026 12:23
Z tego artykułu dowiesz się:
- Odkrycie najstarszych śladów dżumy - Badacze zidentyfikowali materiał genetyczny bakterii Yersinia pestis w szczątkach sprzed 5500 lat, co zmienia nasze rozumienie wczesnych epidemii.
- Nowe spojrzenie na rozprzestrzenianie się choroby - Analiza wykazała, że dżuma mogła szerzyć się w małych grupach łowców-zbieraczy, a nie tylko w dużych osadach, jak dotąd sądzono.
- Wyższa śmiertelność wśród dzieci - Szczególnie dramatyczne skutki zakażeń występowały wśród dzieci w wieku od 8 do 11 lat, co sugeruje ciężki przebieg choroby.
- Inna forma przenoszenia dżumy - Starożytne szczepy Yersinia pestis nie miały cech genetycznych związanych z pchłami, co może wskazywać na odmienny sposób transmisji niż ten znany z "Czarnej Śmierci".
Międzynarodowy zespół badaczy odkrył najstarsze dotąd ślady dżumy w szczątkach ludzi pochowanych w okolicach Jeziora Bajkał na Syberii. Analiza starożytnego DNA pobranego od 42 osób wykazała obecność bakterii Yersinia pestis w 39 proc. próbek. Wyniki wskazują, że już 5500 lat temu patogen wywoływał śmiertelne ogniska choroby wśród niewielkich społeczności łowiecko-zbierackich.
Badacze ustalili, że zakażenia występowały w dwóch falach. Pierwsza pojawiła się około 5600–5400 lat temu i mogła rozprzestrzenić się w ciągu jednego pokolenia, druga nastąpiła po około 400–600 latach. Szczególnie wysoką śmiertelność odnotowano wśród dzieci w wieku od 8 do 11 lat, co może świadczyć o ciężkim przebiegu zakażenia.
Co istotne, starożytne szczepy Yersinia pestis nie posiadały części cech genetycznych związanych z przenoszeniem choroby przez pchły. Sugeruje to, że dżuma mogła rozprzestrzeniać się inaczej niż podczas średniowiecznej "Czarnej Śmierci".
Odkrycie podważa dotychczasowe przekonanie, że epidemie dżumy wymagały dużych osad i rozwoju rolnictwa. Wyniki badań pokazują, że śmiertelne ogniska zakażeń mogły pojawiać się także w małych, mobilnych społecznościach żyjących tysiące lat przed powstaniem pierwszych miast.
