Brak sprawdzonych terapii i szczepionek, problemy z diagnostyką i warunki konfliktu zbrojnego utrudnią opanowanie sytuacji

Organizacja Lekarze bez Granic otrzymała sygnały o wzroście liczby zgonów spowodowanych prawdopodobnie wirusową gorączką krwotoczną w okręgu zdrowotnym Mongwalu, położonym na północny zachód od Buni, stolicy prowincji Ituri w Demokratycznej Republice Konga. Od tego czasu zespoły organizacji pracują, by przygotować zakrojoną na szeroką skalę akcję pomocową w kraju we współpracy z kongijskimi władzami. Oto co dziś wiemy o epidemii i perspektywach jej opanowania.

Niebezpieczny wirus Bundibugyo

Gorączka krwotoczna znana jako choroba ebola powodowana jest przez należące do jednego rodzaju wirusy Ebola, Sudan, Marburg, czy rzadziej Bundibugyo. To właśnie ten ostatni wirus odpowiedzialny jest za obecną epidemię, jaką obserwujemy w Demokratycznej Republice Konga.

Według Lekarzy bez Granic, mimo że wirus Bundibugyo jest mniej śmiertelny niż dwa pozostałe (Ebola i Sudan), stanowi on poważne wyzwanie w kontekście opanowania epidemii. Jest to trzecie wykryte ognisko związane z Bundibugyo, po ogniskach w Ugandzie w latach 2007–2008 oraz w DRK w 2012 r. Szacowana śmiertelność Bundibugyo wynosi od 25 do 40 procent.

Gdyby wirus Bundibugyo był jedynie odmianą bardziej powszechnego wirusa Ebola, wówczas dostępne leki i szczepionki byłyby skuteczne. Niestety tak nie jest.

Trudności z zapobieganiem

Szczepionka Ervebo jest jedną z dwóch szczepionek zatwierdzonych do stosowania przeciwko wirusowi Ebola. Dane z badań przeprowadzonych na niewielkiej grupie naczelnych wskazują, że Ervebo może wykazywać około 75-procentową skuteczność w zapobieganiu zgonom spowodowanym przez Bundibugyo. Wyniki te są obiecujące, ale nadal potrzebne są badania kliniczne, aby udowodnić jej skuteczność u ludzi na dużą skalę. Według doniesień na całym świecie dostępnych jest około 500 000 dawek Ervebo, co stanowi ograniczoną podaż, biorąc pod uwagę potencjalną skalę epidemii.

Trudności z wykrywaniem

Wyzwanie stanowi diagnostyka. O ile istnieją nowoczesne rozwiązania diagnostyczne na wirus Ebola (GeneXpert), w przypadku wirusa Bundibugyo dostępne są jedynie testy PCR starszej generacji. Te są mniej wygodne w użyciu i wymagają większego przeszkolenia personelu testującego.

Trudności z leczeniem

Obecnie nie ma także zatwierdzonego sposobu leczenia pacjentów z chorobą wywołaną wirusem typu Bundibugyo. Dwa leki zatwierdzone w wyniku badań klinicznych przeprowadzonych w Demokratycznej Republice Konga w latach 2018–2020, są przeznaczone wyłącznie do zwalczania wirusa Ebola i nie są skuteczne ani zatwierdzone do stosowania w przypadku wirusa Bundibugyo. Istnieją obiecujące leki, których skuteczność przeciwko wirusowi Bundibugy nie została jeszcze potwierdzona w badaniach klinicznych. Trwają rozmowy między kongijskimi władzami ds. zdrowia, WHO i firmą produkującą tę konkretną terapię w celu rozpoczęcia badań.

Leczenie jedynie objawowe

Wobec braku ukierunkowanego leczenia opieka nad pacjentami opiera się przede wszystkim na łagodzeniu objawów i leczeniu wspomagającym mającym na celu zwiększenie szans pacjentów na przeżycie: uzupełnianiu płynów, tlenoterapii oraz monitorowaniu parametrów krwi i pracy serca. Podczas dwóch poprzednich epidemii szacowany wskaźnik śmiertelności w przypadku Bundibugyo wynosił od 25% do 40%.

Konflikty zbrojne i kryzys humanitarny utrudniają opanowanie epidemii

We wschodnich prowincjach Demokratycznej Republiki Konga, zwłaszcza w Ituri i Kiwu Północnym, panuje poważny kryzys humanitarny i trwają konflikty zbrojne. Obszary dotknięte epidemią charakteryzują się brakiem bezpieczeństwa, słabą infrastrukturą i skomplikowaną strukturą zarządzania. Panuje tam również chroniczne ubóstwo i znaczny przepływ ludności, a placówki służby zdrowia działają pod ogromną presją.

Wszystko to utrudnia prowadzenie nadzoru, śledzenie kontaktów oraz zapewnienie szybkiego leczenia, czyli głównych filarów skutecznej reakcji na epidemię. Ponad 5 milionów osób wewnętrznie przesiedlonych jest skupionych w Kiwu Północnym, Kiwu Południowym i Ituri, przy czym 96% z nich zostało przesiedlonych z powodu przemocy zbrojnej. W szczególności w prowincji Ituri nasiliły się zacięte walki między niepaństwowymi grupami zbrojnymi a siłami rządowymi, w wyniku których prawie milion osób zostało wewnętrznie przesiedlonych.

Jak można walczyć z epidemią

Chociaż dokładny zakres działań musi jeszcze zostać ustalony wspólnie z władzami, typowa reakcja na epidemię wirusa Ebola opiera się na sześciu głównych filarach: opiece nad pacjentami i ich izolacji, śledzeniu i monitorowaniu osób, które miały kontakt z chorymi, podnoszeniu świadomości społecznej na temat choroby. Ważne są także proaktywne wykrywanie nowych przypadków oraz wspieranie istniejących struktur opieki zdrowotnej.

Działania Lekarzy bez Granic

Zespoły Lekarzy bez Granic pracują nad przygotowaniem zakrojonej na szeroką skalę akcji pomocowej, we współpracy z kongijskimi władzami służby zdrowia i ich partnerami, w tym z WHO. Organizacja Lekarze bez Granic mobilizuje personel medyczny i logistyczny posiadający doświadczenie w leczeniu wirusowych gorączek krwotocznych. Niezbędne środki medyczne i sprzęt są w drodze do dotkniętych epidemią prowincji z Kinszasy oraz poprzez centrum zaopatrzeniowe organizacji w Kampali w Ugandzie.

Lekarze bez Granic będą również działać na rzecz zapewnienia rygorystycznych środków zapobiegawczych w ramach swoich istniejących projektów, aby chronić pacjentów personel oraz dostęp ludzi do opieki zdrowotnej.

inf pras