Dr Dawid Lisiecki: Decyzję o labioplastyce podejmuje pacjentka. Ja oceniam, czy plan jest bezpieczny

Natalia Molenda: Coraz częściej słyszymy o zabiegach korekty warg sromowych. Czy naprawdę jest to aż tak powszechne?

Dr Dawid Lisiecki: Rzeczywiście, zainteresowanie labioplastyką rośnie i to wyraźnie. Pokazują to między innymi globalne ankiety ISAPS, czyli Międzynarodowego Towarzystwa Estetycznej Chirurgii Plastycznej. Według tych danych liczba labioplastyk wykonywanych na świecie w ostatniej dekadzie wzrosła ponad dwukrotnie. To duża zmiana.

Przyczyn jest kilka. Z jednej strony kobiety mają dziś większą świadomość, łatwiej znajdują informacje i częściej mówią o problemach, które kiedyś były tematem tabu. Z drugiej strony nie można ignorować presji wizerunkowej np. mediów społecznościowych, fotografii modowej czy wyidealizowanych wzorców ciała.

Dlatego zawsze podkreślam, że wargi sromowe naturalnie bardzo się różnią. Badania anatomiczne pokazują, że długość warg sromowych mniejszych może mieścić się w bardzo szerokim zakresie, i nadal nie oznaczać żadnego problemu zdrowotnego. Nie istnieje jeden „prawidłowy” wygląd sromu. O wskazaniach do zabiegu powinniśmy mówić przede wszystkim wtedy, gdy pacjentka odczuwa realne dolegliwości: ból, otarcia, dyskomfort podczas aktywności fizycznej, współżycia czy problemy higieniczne a nie tylko dlatego, że porównuje się z jakimś estetycznym wzorcem. Moja naczelna zasada przy kwalifikacji brzmi: pomysł wykonania i wskazania do labioplastyki ustala właścicielka warg sromowych, ja jestem po to, żeby ocenić, czy to jest bezpieczny pomysł i wykonalny plan.

N.M.: Co właściwie składa się na srom i jakie funkcje pełnią poszczególne elementy?

D.L.: Srom to zbiór kilku struktur. Zewnętrzne wargi sromowe, czyli wargi większe, są pulchniejsze, pokryte owłosieniem i chronią delikatniejsze części układu płciowego. Wargi mniejsze to cienkie, pozbawione włosów fałdy śluzówkowo-skórne, które otaczają wejście do pochwy i ujście cewki moczowej. Łechtaczka, napletek łechtaczki i przedsionek pochwy dopełniają tę „architekturę”. Wszystkie te struktury mają za zadanie chronić wewnętrzne narządy oraz potęgować odczuwanie przyjemności podczas zbliżeń.

N.M.: Skoro każde ciało jest inne, kiedy warto pomyśleć o korekcie?

D.L.: Najpierw trzeba rozróżnić dwie sprawy. Jedna to indywidualne poczucie estetyki, a druga to realne dolegliwości. Labiaplastyka jest zabiegiem z zakresu ginekologii plastycznej, który zmienia wielkość lub kształt warg sromowych. U większości pacjentek, które do mnie trafiają, powodem jest dyskomfort fizyczny: otarcia podczas długiego chodzenia czy jazdy na rowerze, dyskomfort podczas stosunku albo aktywności fizycznej. Nadmiar tkanki może się skręcać, uciskać i utrudniać higienę. Niektóre kobiety przychodzą z powodów psychologicznych, czują się źle ze swoim wyglądem i to wpływa na ich życie seksualne. Ale czasem, po obejrzeniu warg w lusterku, okazuje się, że z medycznego punktu widzenia wszystko jest w porządku, a potrzeba interwencji wynika z wyidealizowanych wzorców.

N.M.: Jak wygląda pierwsze spotkanie z paniami, które rozważają zabieg?

D.L.: Zaczynamy od rozmowy o zdrowiu i oczekiwaniach. Zbieram dokładny wywiad medyczny, aby wykryć ewentualne przeciwwskazania do zabiegu i zminimalizować ryzyko powikłań. Pokazuję zdjęcia efektów zabiegu (za zgodą pacjentek), odpowiadam na pytania i omawiam przebieg procedury. Potem wykonuję badanie ginekologiczne, podczas którego pacjentka sama ogląda swoje strefy intymne w lusterku. Ustalamy, czy problem jest głównie funkcjonalny, czy estetyczny i omawiamy możliwości. Bardzo ważne jest to, żeby pacjentka zrozumiała, że labioplastyka to nieodwracalna ingerencja w ciało.

N.M.: A jak wygląda sam zabieg? Czy jest bolesny?

D.L.: Zabieg wykonuję w znieczuleniu miejscowym. Technika operacyjna zależy od anatomii pacjentki, zakresu korekty i oczekiwanego efektu. Najczęściej stosuje się metodę trim, czyli usunięcie nadmiaru tkanki wzdłuż wolnego brzegu wargi sromowej mniejszej albo metodę wedge, polegającą na wycięciu klinowego fragmentu tkanki z zachowaniem jej brzegu.

Celem zabiegu jest zmniejszenie, wyrównanie lub wymodelowanie warg sromowych często tak, aby nie wystawały poza wargi sromowe większe, choć efekt zawsze powinien być dopasowany indywidualnie, a nie do jednego sztywnego wzorca.

N.M.: Jak długo trwa rekonwalescencja?

D.L.: Przez pierwsze dni pojawia się obrzęk i uczucie tkliwości. Trzeba unikać długiego siedzenia przez dwa wygodnie, a jazdy na rowerze i współżycia przez około sześć tygodni. Przez kilka tygodni zalecam luźną bieliznę i rezygnację z siłowni. Powrót do normalnej aktywności zależy od trybu życia – zwykle po dwóch tygodniach można wrócić do pracy, choć intensywny sport jest nadal przeciwwskazany. Badania pokazują, że u większości kobiet zabieg odbywa się bez powikłań, a poważne komplikacje są rzadkie.

N.M.: Czy każda kobieta może zrobić labioplastykę?

D.L.: Nie. Labioplastyka, jak każdy zabieg chirurgiczny, wymaga odpowiedniej kwalifikacji. Najważniejsze jest ogólne zdrowie pacjentki, brak aktywnej infekcji i realne wskazania do zabiegu. Przeciwwskazaniem mogą być m.in. aktywne stany zapalne okolic intymnych, ciąża, nieustablizowane choroby przewlekłe, zaburzenia krzepnięcia czy schorzenia, które istotnie zwiększają ryzyko powikłań lub utrudniają gojenie.

Bardzo ważny jest też wiek. Wargi sromowe rozwijają się w okresie dojrzewania, dlatego zabiegi wykonywane wyłącznie z powodów estetycznych u nastolatek są przez większość ekspertów odradzane. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists podkreśla, że w przypadku młodych pacjentek w pierwszej kolejności należy edukować o szerokiej naturalnej zmienności wyglądu sromu, wyjaśnić, co mieści się w normie, oraz ocenić, czy problem wynika z rzeczywistych dolegliwości, czy raczej z presji wizerunkowej lub lęku dotyczącego wyglądu ciała.

U dorosłych pacjentek decyzja również nie powinna być automatyczna. Podczas konsultacji oceniamy anatomię, dolegliwości, oczekiwania, stan zdrowia i motywację. Dobrze wykonana kwalifikacja jest równie ważna jak sam zabieg, bo celem nie jest dopasowanie ciała do jednego wzorca, tylko rozwiązanie konkretnego problemu pacjentki tzn. funkcjonalnego, bólowego, higienicznego lub w uzasadnionych przypadkach, estetycznego.

N.M.: Wspomniał Pan o rosnącej liczbie zabiegów. Czy wiadomo, ile pacjentek jest zadowolonych z efektu?

D.L.: Dostępne badania pokazują, że poziom satysfakcji po labioplastyce jest zwykle wysoki. Jedna z nowszych metaanaliz, obejmująca kilkadziesiąt badań, wskazuje, że zadowolenie pacjentek sięga średnio około 94% *. To bardzo dobry wynik, ale trzeba pamiętać, że mówimy o danych z badań różniących się metodologią, czasem obserwacji i sposobem oceny efektu.

Każda pacjentka ma inną anatomię, inne oczekiwania i inaczej się goi. Dlatego przed zabiegiem tak ważna jest dokładna kwalifikacja i szczera rozmowa o możliwych efektach oraz ograniczeniach. Labioplastyka, jak każda operacja, może wiązać się z powikłaniami — na przykład krwawieniem, infekcją, rozejściem się rany, powstaniem krwiaka, wtórną asymetrią czy przejściową zmianą czucia. Trwałe zaburzenia czucia są opisywane bardzo rzadko, ale pacjentka powinna wiedzieć, że takie ryzyko istnieje.

Dlatego kluczowe są trzy rzeczy: realne wskazania, świadoma decyzja i wybór specjalisty ginekologa zajmującego się ginekologia plastyczną, który ma doświadczenie w tego typu zabiegach. Celem nie powinno być dążenie do „idealnego” wyglądu, tylko uzyskanie naturalnego, bezpiecznego efektu dopasowanego do konkretnej pacjentki.

N.M.: Część osób obawia się kosztów. Jaka jest cena zabiegu?

D.L.: Ceny bardzo się różnią i zaczynają się od kilku - kilkunastu tysięcy złotych. Składają się na to doświadczenie lekarza, technika zabiegu i wyposażenie gabinetu. Niestety, w większości sytuacji procedura nie jest refundowana przez NFZ, bo traktowana jest jako estetyczna. W niektórych przypadkach, gdy przerost jest masywny prowadzi do przewlekłych stanów zapalnych czy urazów, możliwa jest refundacja, ale to rzadkość.

N.M.: Co poradziłby Pan kobietom, które nie mają poważnych dolegliwości, ale czują dyskomfort z powodu wyglądu?

D.L.: Najpierw zachęcam do poznania własnej anatomii. Jak pokazują badania, wargi mniejsze mogą naturalnie wystawać poza wargi większe i nie jest to oznaka choroby. Często zmiana bielizny na luźniejszą, unikanie syntetycznych materiałów i łagodna pielęgnacja eliminują większość problemów. Jeśli jednak nadmiar tkanki naprawdę utrudnia codzienne życie, warto przyjść na konsultację. Labioplastyka jest zabiegiem bezpiecznym i przynoszącym dużą poprawę, ale decyzja powinna być świadoma i poparta rzetelną wiedzą.

Wywiad jest elementem szerszej kampanii informacyjnej dotyczącej anatomii i zdrowia kobiet. Za obsługę medialną i komunikację PR odpowiada One Media Group Piotr Chodak (https://piotrchodak.pl/)".

ŹRÓDŁA:

• 94%*- źródło pomocnicze: Géczi, A. M., Varga, T., Vajna, R., Pataki, G., et al. (2024). Comprehensive assessment of labiaplasty techniques and tools, satisfaction rates, and risk factors: A systematic review and meta-analysis. Aesthetic Surgery Journal, 44(11), NP798–NP812.
• Źródło do przypisu: International Society of Aesthetic Plastic Surgery (ISAPS). International Survey on Aesthetic/Cosmetic Procedures. Global Survey Reports. https://www.isaps.org/discover/about-isaps/global-statistics/

Najważniejsze badania dotyczące warg sromowych i labioplastyki:

1. Lloyd, J., Crouch, N. S., Minto, C. L., Liao, L. M., & Creighton, S. M. (2005). Female genital appearance: “normality” unfolds. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 112(5), 643–646. https://doi.org/10.1111/j.1471-0528.2004.00517.x
   Klasyczne badanie 50 kobiet przed menopauzą. Autorzy mierzyli m.in. długość i szerokość warg sromowych oraz inne parametry sromu. Wniosek: zakres wymiarów był szeroki, a rozmiary nie wiązały się istotnie z wiekiem, rodnością, pochodzeniem etnicznym, stosowaniem hormonów ani aktywnością seksualną.
2. Kreklau, A., Vâz, I., Oehme, F., Strub, F., Brechbühl, R., Christmann, C., & Fink, D. (2018). Measurements of a “normal vulva” in women aged 15–84: A cross-sectional prospective single-centre study. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 125(12), 1656–1661. https://doi.org/10.1111/1471-0528.15387
   Duże badanie przekrojowe obejmujące kobiety w szerokim zakresie wieku. Potwierdza znaczną zmienność wymiarów sromu, w tym warg sromowych mniejszych. Jest często cytowane jako argument przeciwko definiowaniu „normalności” przez jeden estetyczny wzorzec.
3. Lykkebo, A. W., Drue, H. C., Lam, J. U. H., & Guldberg, R. (2017). The size of labia minora and perception of genital appearance: A cross-sectional study. Journal of Lower Genital Tract Disease, 21(3), 198–203. https://doi.org/10.1097/LGT.0000000000000316
   Badanie łączyło pomiary warg sromowych mniejszych z postrzeganiem własnych genitaliów. Wynik jest praktycznie ważny: większa widoczność lub rozmiar warg sromowych mniejszych nie musi oznaczać nieprawidłowości medycznej.
4. Clerico, C., Lari, A., Mojallal, A., & Boucher, F. (2017). Anatomy and aesthetics of the labia minora: The ideal vulva? Aesthetic Plastic Surgery, 41, 714–719. https://doi.org/10.1007/s00266-017-0831-1
   Praca omawia anatomię i estetyczne oczekiwania wobec warg sromowych mniejszych. Autorzy podkreślają, że „ideał” estetyczny nie jest tym samym co norma medyczna.
5. Hayes, J. A., & Temple-Smith, M. J. (2021). What is the anatomical basis of labiaplasty? A review of normative datasets for female genital anatomy. Australian and New Zealand Journal of Obstetrics and Gynaecology, 61(3), 331–338. https://doi.org/10.1111/ajo.13298
   Przegląd danych normatywnych. Wniosek: dostępne pomiary pokazują szeroką naturalną zmienność, a sama wielkość warg sromowych mniejszych jest słabą podstawą do uznawania ich za „nieprawidłowe”.
6. Agrawal, N., Singh, P., Ghuman, N. K., et al. (2022). The anatomical measurements of vulva in Indian women: A cross-sectional prospective study. International Journal of Gynecology & Obstetrics. https://doi.org/10.1002/ijgo.13936
   Badanie populacji indyjskiej. Pokazuje, że zakresy wymiarów sromu różnią się między osobami i populacjami, co wzmacnia tezę, że nie należy przykładać jednego uniwersalnego „kanonu” wyglądu.
7. Brodie, K., Alaniz, V., Buyers, E., Caldwell, B., & Grantham, E. (2019). A study of adolescent female genitalia: What is normal? Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology, 32(1), 27–31. https://doi.org/10.1016/j.jpag.2018.08.009
   Badanie dotyczące nastolatek. Istotne, bo pokazuje, że zmienność wyglądu sromu występuje już w okresie dojrzewania i sama w sobie nie musi wskazywać na patologię.
8. Che, K., Wang, K., Yuan, Y., Li, F., & Li, Q. (2023). Quantitative analysis of the labia minora morphology in 400 Chinese women: A new method for assessing the shape of the labia minora. Frontiers in Surgery, 9, 961247. https://doi.org/10.3389/fsurg.2022.961247
   Analiza morfologii warg sromowych mniejszych u 400 kobiet. Praca podkreśla, że sama „wielkość” nie opisuje dobrze anatomii — znaczenie mają także kształt, proporcje i indywidualna budowa.
9. Sacher, B. C. (2015). The normal vulva, vulvar examination, and evaluation tools. Clinical Obstetrics and Gynecology, 58(3), 442–452. https://doi.org/10.1097/GRF.0000000000000123
   Przegląd kliniczny dla lekarzy. Omawia, jak odróżniać warianty normy od zmian wymagających diagnostyki. Wargi sromowe mniejsze są opisane jako struktury o dużej zmienności rozmiaru i morfologii.
10. Andrikopoulou, M., Michala, L., & Creighton, S. M. (2013). The normal vulva in medical textbooks. Journal of Obstetrics and Gynaecology, 33(7), 648–650. https://doi.org/10.3109/01443615.2013.807782
    Praca pokazuje, że podręczniki medyczne często przedstawiają srom w sposób uproszczony i mniej zróżnicowany niż rzeczywistość anatomiczna, co może wzmacniać fałszywe przekonanie, że istnieje jeden „normalny” wygląd.