Jak chronić przyszłe potomstwo, gdy przyjmujemy leki mające teratogenne działania niepożądane?

Pojawiają się komunikaty o obserwowanych wadach wrodzonych u dzieci rodzących się ze związków, gdzie jedno z partnerów przyjmowało lek dotychczas uznawany za w miarę bezpieczny.

Żadne z badań przedklinicznych nie daje 100% pewności nie ujawnienia się w praktyce klinicznej efektów teratogennych produktu leczniczego.

Zalecenia EMA w stosunku do leków mających potwierdzone teratogenne działania niepożądane:

1/ Leków takich nie można przyjmować podczas ciąży, chyba, że nie jest możliwy inny rodzaj terapii.

2/ Leków takich nie można stosować u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują lub odmawiają stosowania skutecznej antykoncepcji.

Kobiety: pacjentki lub partnerki pacjentów będące w wieku rozrodczym powinny stosować jednocześnie dwie skuteczne metody antykoncepcji przed rozpoczęciem leczenia, leczeniem i przez okres do 9 tygodni licząc od dnia zakończenia leczenia lekiem teratogennym.

3/ Leków takich nie można stosować u kobiet w wieku rozrodczym przed otrzymaniem ujemnego wyniku testu ciążowego.

4/ Zalecane jest wykonanie dwóch testów ciążowych z surowicy lub z moczu o czułości 25mj.m./ml.

Test drugi powinien być wykonany  w terminie  8-10 dni po pierwszym teście i bezpośrednio przed podaniem leku podejrzewanego o działania teratogenne.

Omawiane testy ciążowe należy powtórzyć po zgłoszeniu jakichkolwiek nieprawidłowości związanych z antykoncepcją.

5/ Pacjenci oraz ich partnerzy seksualni winni potwierdzić lekarzowi  i farmaceucie / opieka farmaceutyczna / iż rozumieją problem ryzyka działań teratogennych leku ,  zdają sobie sprawę z ryzyka szkodliwego wpływu na dziecko, konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji oraz konieczności natychmiastowej konsultacji z lekarzem, jeżeli jest podejrzenie ciąży.

6/ Seksualnie aktywni mężczyźni,  w tym także po wazektomii,  powinni stosować prezerwatywy podczas leczenia i przez co najmniej 90 dni po zakończeniu leczenia.

7/ Mężczyźni nie powinni oddawać nasienia w trakcie leczenia lub w ciągu 90 dni po zaprzestaniu stosowania leku teratogennego.

8/ Pacjenci obojga płci nie powinni oddawać krwi podczas leczenia oraz do 90 dni po zaprzestaniu  leczenia lekami teratogennymi.

Dr n farm. Leszek Borkowski