„Zegar biologiczny 2.0”, czyli zdrowie kobiety w różnych dekadach życia

Nie jest tajemnicą, że na różnych etapach życia, wraz z wiekiem, zmieniają się potrzeby zdrowotne kobiet, zmieniają się też badania, jakie profilaktycznie powinna wykonywać. Jedno, jak podkreślała eksperta, pozostaje wspólne: zawsze należy dbać o mikrobiom, który (o czym również trzeba pamiętać) wraz z wiekiem się zmienia. Wpływ na to mają przede wszystkim estrogeny, konkretnie – ich zmieniający się poziom.

- Ale na mikrobiom oddziałują nie tylko hormony, ale czynniki zewnętrzne, łącznie ze środowiskiem, w jakim żyjemy. Jeśli nie dbamy o mikrobiom, pojawia się dysbioza jelitowa, która z kolei przekłada się na wszystkie aspekty organizmu – mówiła ekspertka.

Sygnałem ostrzegawczym, że coś złego dzieje się z naszym mikrobiomem mogą być, czy raczej są, wszelkie sygnały, objawy chorobowe. – Zdrowie naprawdę zaczyna się w jelitach. Mamy dwukierunkową zależność, jeśli chodzi o mózg i jelita. Nie jest ona równoważna: 80 proc. informacji do mózgu biegnie z jelit, odwrotnie tylko 20 proc. – przypominała. W jelitach swoje źródło mają więc wszystkie choroby cywilizacyjne, neurodgeneracyjne, depresja. – To również pokłosie dysbiozy w jelitach.

Jak więc dbać o mikrobiom, skoro tak wiele od niego zależy? Podstawa to zdrowa dieta plus ruch, który ma fundamentalne znaczenie dla metabolizmu. Specjalistka podkreślała, że warto również kontrolować poziomy pierwiastków i witamin a w razie konieczności je suplementować, dbając oczywiście o jakość tej suplementacji.

Badania, o których nie można zapominać, to – oprócz morfologii – właśnie poziomy witamin D3 i B12. Trzeba kontrolować poziom ferrytyny, która nie tylko jest magazynem żelaza ale też markerem stanu zapalnego, czy też raczej – jednym z markerów. Jeśli chodzi o poziom cholesterolu, specjalistka rekomenduje również sprawdzanie homocysteiny, nie tylko skupianie się na tradycyjnych frakcjach. Dla kobiet kluczowe jest kontrolowanie hormonów tarczycy. Gdy występują objawy, mogące świadczyć o chorobie autoimmunologicznej, zaleca się badanie przeciwciał przeciwjądrowych (badanie z krwi żylnej).

Szczególny pakiet badań jest dedykowany dla kobiet, które planują ciążę lub są w ciąży: to przede wszystkim badania pod kątem wszystkich chorób, jakie mogą zagrażać rozwojowi zarodka i płodu (m.in. toksoplazmoza, różyczka, HPV ale też HIV).

Ważne jest też badanie poziomu kortyzolu. – Staje się ono wręcz „modne”, przede wszystkim na wysoką stresogenność czasów, w jakich funkcjonujemy. Wysoki poziom kortyzolu i adrenaliny oddziałują na nasz organizm negatywnie, m.in. powodują dysbiozę jelit. Mierzyć poziom kortyzolu powinniśmy dwukrotnie w ciągu doby: rano będzie najwyższy, ok. 17.00 jego poziom powinien znacząco się obniżyć – tłumaczyła ekspertka.

Informacji na temat tego, jakie badania wykonać, możemy zasięgać u lekarza, ale też u diagnosty laboratoryjnego. – Ten zawód stal się powszechnie znany w czasie pandemii COVID-19. Diagności laboratoryjni kończą studia medyczne. Mają wiedzę, która może pomóc pacjentom wybrać potrzebne im badania profilaktyczne, ale też potrafią wskazać ścieżkę postępowania po otrzymaniu wyników – podkreślała dr n. med. Alicja Rudek dodając, że diagności są w stanie swoją wiedzą i doświadczeniem wspomóc zarówno pacjentów jak i lekarzy.

Fundamentalne znaczenie ma oczywiście jakość badań. Ekspertka podkreślała, że część z nich zdecydowanie lepiej jest wykonywać poza wielkimi sieciami laboratoryjnymi, które mogą się pochwalić wysokimi standardami badań wykonywanych na wielką skalę, ale gdy wchodzi w grę diagnostyka bardziej zindywidualizowana, na przykład w obszarze parazytologii, zdecydowanie lepiej wybrać wyspecjalizowane laboratorium. – To badanie wymagające analiz przeprowadzanych pod mikroskopem, potrzebna jest czas i wiedza. Tu ni ma miejsca na automatyzację ciągów badawczych, która jest wielkim atutem dużych sieci laboratoryjnych – wskazywała.

Badania w kierunku pasożytów stają się coraz bardziej potrzebne przed wszystkim ze względu na styl życia i zmianę nawyków. – Świat się otworzył bardzo szeroko, co przejawia się choćby przez to, że chętnie jemy sushi. Rośnie ryzyko zakażenia pasożytami. Jeździmy w najdalsze zakątki świata i mamy lub możemy mieć kontakt z pasożytami, które dla mieszkańców tamtych terenów nie stanowią zagrożenia, ale dla nas już mogą takim być – przypominała.

Jednocześnie specjalistka podkreśliła, że z punktu widzenia naszego zdrowia i zasad EBM absolutnie niewskazane są propagowane m.in. przez celebrytów i influencerów profilaktyczne „odrobaczania” tak dorosłych jak i dzieci. – Ingerencja czy to farmakologiczna, czy też agresywnie działającymi ziołami to błąd – mówiła, przypominając, że medycyna w tej chwili ma do dyspozycji kilka leków, jakie można zastosować, gdy pojawi się rzeczywista potrzeba pozbycia się pasożyta z organizmu. Jeśli będą używane profilaktycznie, organizm może się do nich przyzwyczaić na tyle, że nie będą skuteczne. – Profilaktycznie odrobaczajmy wyłącznie zwierzęta – apelowała, zwracając uwagę, że jeśli będziemy odpowiednio dbać o mikrobiom, o dobrostan naszych jelit, organizm sam upora się z ewentualnymi „niechcianymi gośćmi” - takimi, które nie wymagają podjęcia leczenia.

Moda na odrobaczanie dotyczy zwłaszcza dzieci. Rodzice często upatrują w tym szansy na poprawienie odporności. Ekspertka radzi jednak inne podejście: konkretne badania, począwszy od morfologii, poziomu żelaza i witaminy D3. Warto wykonać też badanie wydzielniczej immunoglobuliny A (sIgA) z kału, które służy ocenie odporności śluzówkowej i jest zalecane osobom z nawracającymi infekcjami. Gdy dziecko wchodzi w wiek dojrzewania, do panelu badań wykonywanych co roku warto zaś włączyć kontrolę hormonów.

W każdym wieku, niezależnie od płci, powinniśmy pamiętać o witaminie D3. – No i o tym, żeby trzymać się zaleceń lekarskich.