Hemoroidy – przyczyny, objawy i metody leczenia

Czym są hemoroidy?

W kanale odbytu znajdują się guzki krwawnicze, czyli naczyniowe struktury jamiste tętniczo-żylne. Umiejscowione są pod błoną śluzową powyżej linii grzebieniastej, a ich głównym zadaniem jest uszczelnianie odbytu i utrzymanie gazów [2]. Kiedy prawidłowe fizjologicznie guzki powiększają się, bo dochodzi do ich nadmiernego wypełnienia, czyli przekrwienia, określa się je mianem hemoroidów [1].

Zmiany te mogą występować jako:

• hemoroidy zewnętrzne – widoczne, sinawe guzki w okolicy odbytu;

• hemoroidy wewnętrzne – niewidoczne w początkowym stadium choroby, guzki są wyczuwalne pod palcem podczas bezpośredniego badania przez odbyt [1].

Jakie są przyczyny hemoroidów?

Nie ma jednej, konkretnej przyczyny, która sprawia, że pojawiają się hemoroidy (żylaki odbytu). Zakłada się, że powiększanie się guzków krwawniczych ma związek z przemijającym lub stałym wzrostem ciśnienia albo zastojem w odbytniczych splotach żylnych [1]. Może do nich dojść w wielu sytuacjach m.in.

• przy nawykowych zaparciach lub biegunkach;

• w trakcie ciąży lub porodu;

• podczas uprawiania biegów długodystansowych;

• przy siedzącym trybie życia;

• w trakcie wykonywania ciężkiej pracy fizycznej;

• przy dużym wysiłku fizycznym [1, 2].

Choroba hemoroidalna może mieć także związek z nieprawidłową dietą, zwłaszcza gdy nie spożywa się wystarczających ilości błonnika pokarmowego (co najmniej 25 g dziennie) oraz nie dba o nawodnienie organizmu (2-2,5 l wody na dzień) [3].

Inne przyczyny hemoroidów dotyczą poważniejszych problemów zdrowotnych. Mogą to być np. związane z wiekiem rozluźnienie więzadeł Parksa, które powoduje wysuwanie się guzków krwawniczych poza kanał odbytu [2], guzy miednicy małej, marskość wątroby lub wrodzony brak zastawek żylnych w żyłach trzewnych [1].

Po czym rozpoznać hemoroidy?

Objawy hemoroidów mogą być różne, od łagodnych do poważnych i obejmują:

• krwawienie z odbytu – towarzyszące wypróżnianiu niewielkie ilości jasnoczerwonej krwi na papierze toaletowym, kapiące do muszli klozetowej, zmieszane ze stolcem lub obecne w wodzie w toalecie;

• ból i dyskomfort – mogą wystąpić podczas wypróżnień;

• silne swędzenie i pieczenie wokół odbytu;

• wyciek śluzu;

• obrzęk i widoczne grudki wokół odbytu lub wyczuwalne przy dotknięciu chorego miejsca;

• uczucie niepełnego oddania kału [1, 2].

W przypadku hemoroidów wewnętrznych może dochodzić do ich wypadania na zewnątrz i samoistnego cofania się podczas parcia na stolec [1].

Jakie są dostępne metody leczenia hemoroidów?

Pojawienie się krwawienia przy wypróżnianiu wymaga diagnostyki lekarskiej i ustalenia, że rzeczywiście jego przyczyną są hemoroidy. Lekarz w trakcie wywiadu będzie ustalał ryzyko obciążeń rodzinnych rakiem jelita grubego, przeprowadzi badanie fizykalne oraz w razie potrzeby zleci wykonanie badań dodatkowych (np. endoskopowych). Jeśli ustali, że przyczyną doświadczanych objawów jest choroba hemoroidalna, wskaże odpowiednie leczenie [4].

Wśród dostępnych metod leczenia hemoroidów można wyróżnić:

• praktyki zachowawcze – zmiana nawyków żywieniowych i trybu życia w kierunku zapobiegania zaparciom, leki np. z diosminą, które zwiększają napięcie ścian naczyń żylnych i zmniejszają ich przepuszczalność oraz maści i czopki doodbytnicze z substancjami miejscowo znieczulającymi;

• leczenie małoinwazyjne – skleroterapia, zabiegi z użyciem lasera, zakładanie gumowych opasek na hemoroidy, selektywne podwiązywanie tętnic hemoroidalnych;

• operacje – np. podciągnięcie szwami wypadających guzków lub wycięcie guzków krwawniczych [2].

Należy pamiętać, że przy każdym stopniu zaawansowania choroby wskazane jest leczenie zachowawcze. Radykalne metody takie jak zabieg chirurgiczny stosuje się w ostateczności, gdy małoinwazyjne sposoby są nieskuteczne [2].

Artykuł na zlecenie marki Diosminex

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Bibliografia

1. Wiercińska M., Hemoroidy (żylaki odbytu) - jak wyglądają i czym są hemoroidy zewnętrzne oraz wewnętrzne, skąd się biorą i jak przebiega ich leczenie?, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2021, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/68332,hemoroidy (dostęp: 09.01.2026).

2. Ciesielski P., Kołodziejczak M., Choroba hemoroidalna, Medycyna praktyczna dla lekarzy, 2022, witryna internetowa: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.4.23.3. (dostęp: 09.01.2026).

3. Wnęk D., Dieta wspomagająca leczenie hemoroidów, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2023, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/179495,dieta-wspomagajaca-leczenie-hemoroidow (dostęp: 09.01.2026).

4. Komorowski A.L., Jak leczyć hemoroidy?, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2013, https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/67810,jak-leczyc-hemoroidy (dostęp: 09.01.2026).