Rak płuca: Kwietniowa lista refundacyjna z ważnymi zmianami dla chorych

Rak płuca pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań onkologicznych. Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP) stanowi około 85 procent wszystkich rozpoznań tego nowotworu w Polsce. U 10–15 procent chorych na NDRP stwierdza się mutacje – zwane patogennymi wariantami – w genie EGFR, kodującym receptor dla naskórkowego czynnika wzrostu. Choroba częściej dotyczy kobiet oraz osób niepalących i często rozwija się w młodszym wieku. Wykrycie mutacji EGFR to zarazem informacja diagnostyczna i terapeutyczna: otwiera drogę do leczenia celowanego molekularnie, znacznie skuteczniejszego niż standardowa chemioterapia.

Właśnie dla tej grupy pacjentów przeznaczone są kluczowe decyzje refundacyjne z kwietnia bieżącego roku. Wśród nowych opcji terapeutycznych wyróżnia się amiwantamab – bispecyficzne przeciwciało skierowane równocześnie przeciwko dwóm receptorom: EGFR i MET. To lek z nowej, przełomowej klasy terapeutycznej, której mechanizm działania pozwala jednocześnie blokować dwa szlaki sygnałowe napędzające wzrost guza. Efektem jest większa skuteczność terapii i – co kluczowe dla pacjentów – opóźnienie narastania oporności na leczenie, które jest jednym z głównych problemów w terapii raka płuca z mutacją EGFR.

Czym są przeciwciała bispecyficzne i dlaczego to nowy rozdział w onkologii?

Przez lata standardem w leczeniu EGFR-zależnego niedrobnokomórkowego raka płuca były inhibitory kinazy tyrozynowej - leki blokujące sygnalizację przez receptor EGFR. Kolejne generacje tych leków przynosiły coraz lepsze wyniki, ale nieuchronnie napotykały na ten sam problem: nowotwór mutował, uruchamiał alternatywne szlaki wzrostu i stawał się oporny na leczenie. Przeciwciała bispecyficzne reprezentują zupełnie inne podejście. Amiwantamab wiąże się jednocześnie z dwoma receptorami – EGFR i MET - blokując oba szlaki, które komórki nowotworowe mogą wykorzystywać do ucieczki przed terapią. Mechanizm działania obejmuje zarówno bezpośrednie blokowanie sygnalizacji komórkowej, jak i uruchomienie odpowiedzi immunologicznej – amiwantamab angażuje komórki układu odpornościowego do niszczenia komórek nowotworowych. To podejście wielokierunkowe, trudniejsze do obejścia przez ewoluujący nowotwór. Amiwantamab trafił na listę refundacyjną w dwóch wskazaniach klinicznych.

Ekson 20. EGFR – pacjenci dotąd bez skutecznej opcji leczenia

Pierwsze wskazanie dotyczy chorych z aktywującymi mutacjami insercyjnymi w eksonie 20. genu EGFR. Amiwantamab stosowany jest tu w pierwszej linii leczenia, w skojarzeniu z karboplatyną i pemetreksedem. To rzadki wariant patogenny – stanowiący kilka procent wszystkich mutacji EGFR, ale klinicznie wyjątkowo wymagający. Skuteczność standardowej chemioterapii była niezadowalająca, a czas do progresji choroby – krótki. Refundacja amiwantamabu w tym wskazaniu to odpowiedź na realną, dotąd niezaspokojoną potrzebę medyczną. Po raz pierwszy chorzy z insercjami w eksonie 20. otrzymują dedykowaną, skuteczniejszą opcję terapeutyczną już od pierwszej linii leczenia.

Eksony 19. i 21. EGFR – nowa broń wobec oporności

Drugie wskazanie obejmuje znacznie liczniejszą grupę: chorych z delecjami w eksonie 19. lub substytucją p.L858R w eksonie 21. genu EGFR - to najczęstsze mutacje EGFR w niedrobnokomórkowym raku płuca. Amiwantamab stosowany jest tu w połączeniu z lazertynibem jako leczenie pierwszoliniowe. Ta decyzja refundacyjna odpowiada na jeden z najważniejszych problemów klinicznych w tej grupie chorych: narastającą oporność na inhibitory trzeciej generacji, w tym tę związaną z aktywacją szlaku MET. Kombinacja amiwantamabu z lazertynibem jednocześnie blokuje zarówno EGFR, jak i MET – dwa główne mechanizmy, przez które nowotwór może uciekać przed terapią. Badania kliniczne wykazały, że takie skojarzenie przynosi chorym dłuższy czas bez progresji choroby w porównaniu ze stosowanym dotąd standardem.

Więcej dobrych wiadomości z kwietniowej listy

Amiwantamab to to nie jedyna dobra wiadomość dla chorych na raka płuca z nowej listy refundacyjnej. Na liście znalazł się atezolizumab dla chorych z niedrobnokomórkowym rakiem płuca, którzy mają liczne choroby współistniejące i nie mogą być leczeni standardowo – nawet chemioterapią opartą na związkach platyny. To bardzo duża i dotąd często pomijana grupa pacjentów. Nową opcję terapeutyczną otrzymali również chorzy na drobnokomórkowego raka płuca – nowotwór o wyjątkowo złym rokowaniu i historycznie nielicznych dostępnych metodach leczenia. Serplulimab, nowy lek immunologiczny, pojawił się na liście jako odpowiedź na potrzeby tej najtrudniejszej grupy chorych. Refundację uzyskali też pacjenci z mutacją V600E w genie BRAF – kolejnym rzadkim, ale istotnym klinicznie wariantem patogennym, dla którego dotychczas jedyną opcją były badania kliniczne.

Głos pacjentki: "Teraz oni mogą znowu mieć przed sobą kolejne lata życia"

Małgorzata Maksymowicz od ponad dziesięciu lat choruje na raka płuca. Prowadzi grupę wsparcia dla chorych na ten nowotwór na Facebooku – przestrzeń, w której codziennie spotykają się pacjenci szukający informacji, wsparcia i zrozumienia. - W porównaniu z poprzednią kwietniowa lista refundacyjna to w mojej opinii bardzo dobra lista. Zawiera nowe opcje terapeutyczne dla dotychczas zaniedbanych grup chorych – mówi Małgorzata Maksymowicz. Spośród wszystkich zmian wyróżnia kilka, które uznaje za szczególnie przełomowe. Jedna z nich dotyczy bezpośrednio amiwantamabu dla pacjentów z mutacją w eksonie 20. genu EGFR: – To jest właśnie nowość, nowe wskazanie refundowane dla tych ludzi, którzy do tej pory nie mieli tego leczenia, a ta mutacja niestety źle rokuje – podkreśla.

Drugie zastosowanie amiwantamabu, dla największej grupy chorych z mutacją EGFR, ocenia jako koło ratunkowe dla pacjentów, u których dotychczasowe leczenie zaczyna zawodzić: – Teraz oni mogą znowu mieć przed sobą kolejne lata życia. Ten lek daje im szansę, żeby doczekać do kolejnej opcji terapeutycznej.

M.Maksymowicz mówi też o atezolizumabie dla chorych z licznymi schorzeniami współistniejącymi: – To opcja dla chorych, którzy dotychczas najczęściej mogli usłyszeć, że: „No wie pan, w związku z tym, że ma pan dużo chorób współistniejących, to ja dla pana właściwie już nic nie mam". Oni po prostu nie mieli żadnej opcji leczenia.

Diagnostyka wciąż kuleje

Nawet najlepsze programy lekowe nie rozwiążą wszystkich problemów związanych z leczeniem raka płuca w Polsce. Jednym z największych wyzwań pozostaje nadal zbyt późna diagnostyka. – Wielu chorych nie ma szansy zakwalifikować się do nowoczesnego leczenia, bo są za późno diagnozowani albo diagnostyka trwa zbyt długo. Brakuje patomorfologów, materiał do badań bywa źle pobierany, a pacjent w międzyczasie traci możliwość leczenia. O tym od lat mówi się w Polsce i wciąż niewiele się zmienia – podkreśla Małgorzata Maksymowicz i dodaje, że dla wielu chorych nowe terapie to jak lizanie loda przez szybę. Oni po prostu nie mają szansy do nich się dostać – mówi wprost. – Dlaczego? Bo są za późno diagnozowani, za długo diagnozowani, w ogóle nie diagnozowani, za późno rozpoznawani. I to się nie zmienia...