GUS: 42,4 proc. pracujących Polaków jednocześnie opiekuje się bliskimi

Łączenie pracy zawodowej z obowiązkami opiekuńczymi jest codziennością dla milionów Polaków. Z najnowszego badania Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2025 r. obowiązki opiekuńcze sprawowało 35,9 proc. osób w wieku 18–74 lata. Wśród osób pracujących odsetek ten był jeszcze wyższy i wyniósł 42,4 proc.

Badanie modułowe „Łączenie pracy i obowiązków opiekuńczych” zostało przeprowadzone w ramach Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) w 2025 r. Objęto nim osoby w wieku 18–74 lata. GUS sprawdzał zarówno opiekę nad dziećmi i wnukami w wieku poniżej 15 lat, jak i nad krewnymi w wieku 15 lat i więcej, którzy wymagali opieki ze względu na stan zdrowia lub podeszły wiek.

9,5 mln osób ma obowiązki opiekuńcze

W całej badanej populacji było 26,399 mln osób w wieku 18–74 lata. Z tego 9,469 mln, czyli 35,9 proc., deklarowało sprawowanie obowiązków opiekuńczych. Zdecydowana większość opiekowała się wyłącznie dziećmi lub wnukami poniżej 15. roku życia – było to 7,576 mln osób, czyli 80 proc. wszystkich opiekunów. Kolejne 1,404 mln osób (14,8 proc.) opiekowało się wyłącznie krewnymi w wieku 15 lat i więcej. Natomiast 489 tys. osób (5,2 proc.) łączyło oba rodzaje opieki – nad dziećmi i nad dorosłymi krewnymi wymagającymi wsparcia.

Opieka częściej była deklarowana przez kobiety. Wśród kobiet w wieku 18–74 lata obowiązki opiekuńcze miało 38,5 proc., podczas gdy wśród mężczyzn było to 33,1 proc.

7,3 mln pracujących jednocześnie opiekuje się bliskimi

Jeszcze wyraźniej skala problemu widoczna jest wśród osób pracujących. W 2025 r. w Polsce pracowało 17,163 mln osób w wieku 18–74 lata. Spośród nich 7,269 mln, czyli 42,4 proc., oprócz pracy zawodowej regularnie opiekowało się innymi członkami rodziny. Największą grupę stanowili pracujący opiekujący się wyłącznie dziećmi lub wnukami poniżej 15. roku życia – 6,207 mln osób, czyli 36,2 proc. wszystkich pracujących. Kolejne 753 tys. pracujących (4,4 proc.) opiekowało się wyłącznie krewnymi w wieku 15 lat i więcej, wymagającymi opieki ze względu na stan zdrowia lub podeszły wiek. 309 tys. osób (1,8 proc.) łączyło opiekę nad dziećmi z opieką nad dorosłymi krewnymi.

Kobiety częściej wypadają z rynku pracy

Dane GUS pokazują również różnicę między kobietami a mężczyznami w łączeniu obowiązków opiekuńczych z pracą.

Wśród kobiet mających obowiązki opiekuńcze 68,1 proc. pracowało zawodowo. W przypadku mężczyzn odsetek ten wyniósł 87,3 proc. Oznacza to, że choć kobiet sprawujących opiekę było więcej – 5,2 mln wobec 4,269 mln mężczyzn – to kobiety rzadziej łączyły opiekę z aktywnością zawodową.

Co zmieniają pracujący opiekunowie?

Część osób, aby pogodzić pracę z obowiązkami opiekuńczymi, zdecydowała się na zmiany dotyczące swojej aktywności zawodowej. GUS podaje, że 21,2 proc. pracujących osób mających obowiązki opiekuńcze, czyli 1,538 mln osób, dokonało zmian związanych z pracą, aby łatwiej godzić oba obszary. Kobiety robiły to ponad 2,5-krotnie częściej niż mężczyźni – odpowiednio 31,2 proc. kobiet i 11,6 proc. mężczyzn.

Najczęściej wskazywaną zmianą była zmiana pracy lub pracodawcy – wskazało ją 20,2 proc. osób, które dokonały jakiejkolwiek zmiany. W przypadku kobiet najczęściej wskazywano czasową nieobecność w pracy, np. urlop – takiej odpowiedzi udzieliło 24,1 proc. kobiet, które dokonały zmian. 20 proc. zmieniło pracę lub pracodawcę, a 13,8 proc. skróciło wymiar czasu pracy. Wśród mężczyzn najczęściej wskazywaną konkretną zmianą było przejście na pracę zdalną lub hybrydową – 22,9 proc. wskazań, a następnie zmiana rozkładu czasu pracy bez zmiany wymiaru – 21,3 proc.

Długi czas pracy największą przeszkodą

Nie wszyscy pracujący opiekunowie deklarowali trudności w łączeniu obu ról. 63 proc. osób pracujących i jednocześnie sprawujących opiekę nie widziało przeszkód w godzeniu pracy na dotychczasowych warunkach z obowiązkami opiekuńczymi.

Jednocześnie 33,6 proc. wskazało na występowanie takich trudności. Najczęściej problemem był długi czas pracy – wskazało go 11,2 proc. wszystkich pracujących opiekunów. Kolejne bariery to wymagająca lub wyczerpująca praca – 7,5 proc. – oraz nieprzewidywalny albo niedogodny harmonogram, np. praca zmianowa, nocna lub weekendowa – 6 proc.

Długi czas pracy był wskazywany jako główna trudność zarówno przez osoby opiekujące się dziećmi, jak i przez opiekunów dorosłych krewnych. Wśród osób wskazujących trudności tę odpowiedź podało 34,1 proc. opiekujących się dziećmi lub wnukami oraz 27,8 proc. opiekujących się krewnymi.

Co z opieką instytucjonalną?

GUS sprawdził również, w jakim stopniu osoby opiekujące się dziećmi korzystają z formalnych usług opieki, takich jak żłobki, przedszkola, świetlice czy legalnie zatrudnieni opiekunowie.

W 2025 r. spośród 7,189 mln osób opiekujących się dziećmi z takich usług korzystało 3,636 mln, czyli 50,6 proc.

Odsetek był wyższy wśród osób pracujących. Z formalnych usług opieki korzystało 52,5 proc. pracujących opiekunów dzieci, podczas gdy wśród osób biernych zawodowo było to 35,2 proc.

Urlopy związane z wychowaniem dzieci

Badanie objęło również korzystanie z urlopów związanych z wychowaniem dzieci. Wśród osób w wieku 18–54 lata, które pracowały obecnie lub w przeszłości i wychowały bądź wychowują co najmniej jedno dziecko, 52,7 proc. korzystało z takich urlopów – było to 5,418 mln osób.

Różnica między kobietami i mężczyznami jest w tym przypadku szczególnie wyraźna. Z urlopów korzystało 82 proc. kobiet i 18,3 proc. mężczyzn z analizowanej grupy. GUS zwraca przy tym uwagę, że w przeszłości, ze względu na obowiązujące regulacje, ojcowie nie mogli korzystać z części obecnie dostępnych rodzajów urlopów, co wpływa na skalę deklarowanego korzystania z nich przez mężczyzn.

Miliony osób między pracą a opieką

Wyniki badania GUS pokazują skalę zjawiska, które obejmuje jednocześnie rynek pracy, system opieki i ochronę zdrowia. 7,269 mln pracujących osób w wieku 18–74 lata regularnie łączyło w 2025 r. pracę zawodową z obowiązkami opiekuńczymi. Dla części z nich oznaczało to konieczność zmiany pracy, czasu pracy lub organizacji wykonywania obowiązków zawodowych.

Dane mogą być więc istotnym elementem debaty o organizacji pracy, dostępności usług opiekuńczych oraz wsparciu osób, które jednocześnie pozostają aktywne zawodowo i odpowiadają za opiekę nad członkami rodziny.

Źródło: GUS, „Łączenie pracy i obowiązków opiekuńczych w 2025 r. Wyniki badania modułowego BAEL”, 25.09.2026 r.