Nadwaga i otyłość dzieci to problem zdrowia publicznego. Ekspert: potrzebujemy kompleksowej ścieżki pomocy

Nadwaga i otyłość wśród dzieci i młodzieży wymagają działań opartych na wiarygodnych danych epidemiologicznych. Jak podkreśla prof. Mateusz Jankowski z CMKP, Polska od lat uczestniczy w dwóch międzynarodowych badaniach realizowanych pod auspicjami Światowej Organizacji Zdrowia – COSI i HBSC. Badania, prowadzone przez Instytut Matki i Dziecka, obejmują dwie grupy wiekowe: dzieci w wieku 7–9 lat oraz młodzież w wieku 11–15 lat. Dane dotyczące masy ciała dzieci pokazują skalę problemu. Wśród dzieci młodszych nadmierną masę ciała ma około co trzeci ośmio- i dziewięciolatek w Polsce. Jeszcze wyraźniejsze różnice widać w grupie nastolatków, szczególnie między dziewczynkami a chłopcami. Wśród dziewcząt w wieku 11–15 lat około 20 proc. ma nadmierną masę ciała – jest to poziom zbliżony do średniej europejskiej.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku chłopców. Wśród 11-latków nadmierną masę ciała ma 41 proc., podczas gdy średnia dla ich europejskich rówieśników wynosi około 30 proc. W grupie 13-latków jest to odpowiednio 35 proc. w Polsce i 28 proc. w Europie. – Dane epidemiologiczne jednoznacznie pokazują, że nadwaga i otyłość u dzieci i młodzieży są jednym z kluczowych problemów zdrowia publicznego – podkreśla prof. Mateusz Janowski.

Od edukacji do leczenia

Skuteczna odpowiedź na problem nadmiernej masy ciała u dzieci nie może ograniczać się do pojedynczych działań profilaktycznych. Potrzebne jest podejście obejmujące kolejne etapy od zapobiegania, przez rozpoznanie problemu, po zapewnienie odpowiedniego leczenia i wsparcia. Pierwszym elementem powinna być edukacja i profilaktyka pierwotna, czyli działania mające zapobiegać wystąpieniu choroby otyłościowej. Kolejnym jest profilaktyka wtórna i możliwie wczesne rozpoznawanie problemu. – Poprzez profilaktykę wtórną, czyli wczesną diagnostykę, na przykład na poziomie scyfryzowanego bilansu zdrowia dziecka, powinniśmy dążyć do identyfikacji dzieci z nadmierną masą ciała, ale przede wszystkim informować opiekunów i rodziców o tym, że u danego dziecka jest nadmierna masa ciała i co z tym można zrobić – wskazuje prof. Jankowski.

Samo rozpoznanie nadmiernej masy ciała nie rozwiązuje jednak problemu. Rodzice i opiekunowie powinni otrzymać jasną informację, jakie są kolejne kroki i gdzie mogą uzyskać pomoc. – Potrzebujemy działań nakierowanych na kompleksową ścieżkę od edukacji i profilaktyki po wczesną diagnostykę, ale również po kompleksowy model, żeby rodzice wiedzieli, gdzie udać się z dzieckiem, na jaką pomoc mogą liczyć, jakie interwencje mogą zastosować – mówi ekspert.

Medycyna zmienia podejście do otyłości

Jak zaznacza prof. Jankowski, istotne jest również uwzględnienie zmian, jakie w ostatnich latach zaszły w wiedzy medycznej dotyczącej zarówno zapobiegania, jak i leczenia choroby otyłościowej. Dotyczy to nie tylko osób dorosłych, ale również dzieci i młodzieży. Dlatego system powinien zapewniać możliwość korzystania z aktualnych, opartych na dowodach metod postępowania. – Wiedza medyczna w ostatnich latach dotycząca i profilaktyki, i leczenia choroby otyłościowej bardzo mocno się zmienia zarówno u dorosłych, jak i u dzieci – podkreśla prof. M.Jankowski. Opowiedzią powinien być kompleksowy model opieki, który nie koncentruje się wyłącznie na pomiarze masy ciała, ale zapewnia dziecku i jego rodzinie wsparcie na każdym etapie. – Powinniśmy dążyć do tego, żeby wdrażać takie modele, które w sposób kompleksowy zabezpieczą nam profilaktykę, wczesną diagnostykę i leczenie oparte na aktualnej wiedzy medycznej – podsumowuje prof. Mateusz Jankowski.