Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podmiotu medycznego, który pobierał od bliskich pacjentów comiesięczne opłaty za pobyt, wyżywienie i zakwaterowanie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym (ZOL). Sąd potwierdził stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta, zgodnie z którym praktyka ta naruszała przepisy prawa, a zawieranie dodatkowych umów nie może służyć ich obchodzeniu.
Opłaty za pobyt w ZOL niezgodne z prawem. NSA potwierdził stanowisko RPP
Opublikowano 15 października 2026 07:18
Fot. Getty Images/iStockphoto
6 października 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podmiotu medycznego w sprawie opłat pobieranych od bliskich pacjentów przebywających w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Wyrok potwierdził wcześniejsze rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta.
Sprawa dotyczyła comiesięcznych opłat pobieranych na podstawie umów zawieranych z osobami bliskimi pacjentów. Podmiot medyczny wyjaśniał, że wpłaty stanowiły należności za usługi dodatkowe. Nie wskazał jednak, jakie konkretnie usługi zostały zamówione, ani nie przedstawił rachunków potwierdzających poniesione wydatki.
Rzecznik Praw Pacjenta uznał tę praktykę za niezgodną z prawem. Podmiot zaskarżył jego decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę. Następnie sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
NSA: dodatkowe umowy nie uzasadniają pobierania opłat
NSA podzielił stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta i potwierdził, że opisana praktyka naruszała art. 18 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Sąd uznał również, że zawieranie umów z osobami bliskimi pacjentów stanowiło próbę obejścia tego przepisu.
Samo określenie pobieranych pieniędzy jako opłat za usługi dodatkowe nie było wystarczające. Podmiot medyczny nie wykazał bowiem, jakie konkretnie świadczenia zostały zamówione i za co pobierano należności.
Rzecznik Praw Pacjenta zapowiada reakcję
Rzecznik Praw Pacjenta podkreśla, że pacjenci i ich bliscy powinni mieć pewność, iż wszelkie opłaty są pobierane zgodnie z obowiązującymi przepisami. - Pacjent i jego bliscy muszą mieć pewność, że opłaty są pobierane zgodnie z prawem. Nie można obchodzić przepisów przez zawieranie dodatkowych umów ani pobierać pieniędzy bez jasnego wskazania, za jakie konkretne usługi są należne. Będziemy reagować na praktyki, które naruszają prawa pacjentów - podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.
Wyrok NSA potwierdza, że placówki medyczne muszą przestrzegać przepisów dotyczących finansowania świadczeń opieki zdrowotnej. Dodatkowe umowy nie mogą stanowić podstawy do obchodzenia obowiązujących regulacji, a pobieranie opłat wymaga jasnego wskazania, za jakie konkretne usługi są one należne.
Źródło: RPP
