Lemoniada bez cytryny, „sok” z syropem. Kontrola wykazała, co naprawdę piją konsumenci

Co właściwie jest sokiem?

Zgodnie z przepisami sok owocowy to produkt otrzymany z jadalnych części zdrowych i dojrzałych owoców – świeżych, schłodzonych lub zamrożonych. Sok może być przygotowany z jednego albo kilku gatunków owoców. Dopuszczalne jest również połączenie soku owocowego z przecierem owocowym. Wątpliwości może budzić stosowane w lokalach gastronomicznych określenie „sok świeży” albo „sok świeżo wyciskany”. Nie można go używać dowolnie. Takie określenia dotyczą soków świeżo wyciśniętych lub bezpośrednio tłoczonych, które nie zostały poddane procesom utrwalania, takim jak np. pasteryzacja czy zamrożenie. Informacja o świeżości nie powinna być stosowana również wtedy, gdy napój został przygotowany wcześniej, powstał z koncentratu lub wykorzystano do jego przygotowania utrwalony półprodukt.

Lemoniada? Nie każda kwaśna słodka woda

Lemoniada to nazwa zwyczajowa orzeźwiającego napoju o kwaśnym smaku, tradycyjnie przygotowywanego z wody, cukru i soku z cytryny. Jeżeli do takiego napoju dodano składniki wpływające na jego smak – np. miętę, inne owoce, syrop czy imbir – powinno to znaleźć odzwierciedlenie w nazwie. Może to być np. „lemoniada z dodatkiem mięty”, „lemoniada z dodatkiem arbuza” czy „lemoniada z dodatkiem syropu o smaku truskawkowym”. Problem pojawia się wtedy, gdy bazowy smak napoju nie pochodzi z soku cytrynowego, lecz np. z innych soków albo syropów. Taki produkt nie powinien być nazywany lemoniadą.

Konsument ma prawo wiedzieć, co pije

Kupując sok lub lemoniadę przygotowywaną na życzenie w lokalu gastronomicznym, klient powinien przed zakupem otrzymać jasne informacje dotyczące produktu. Nie powinien być zmuszony do pytania obsługi o podstawowe dane. Informacje mogą znajdować się m.in. w menu, karcie produktu, na wywieszce lub w innym widocznym miejscu. Kod QR może stanowić dodatkowe źródło informacji, ale nie powinien być jedynym sposobem ich udostępnienia.

Jakie informacje powinny być dostępne?

Nazwa produktu – powinna wskazywać jego rzeczywisty rodzaj i charakter. Sama nazwa „sok świeżo wyciskany” nie jest wystarczająca – należy wskazać również owoc lub owoce, z których został przygotowany. Jeśli do lemoniady dodano np. miętę, informacja o tym również powinna znaleźć się w nazwie.

Wykaz składników – składniki należy podawać w kolejności malejącej według ich masy w momencie użycia. Dotyczy to także składników złożonych. Jeżeli wykorzystano syrop, należy więc podać również jego składniki.

Dane podmiotu przygotowującego produkt – konsument powinien mieć możliwość ustalenia, kto odpowiada za przygotowanie napoju. Może to być nazwa firmy albo imię i nazwisko podmiotu.

Co wykazała kontrola IJHARS?

Podczas ostatniej kontroli IJHARS sprawdziła 47 podmiotów oferujących soki i lemoniady. Nieprawidłowości stwierdzono w 21 podmiotach, czyli 44,7 proc. W zakresie parametrów fizykochemicznych zakwestionowano 5,1 proc. partii, natomiast w zakresie znakowania – aż 46,4 proc. partii. Problemy dotyczące parametrów fizykochemicznych obejmowały m.in. zawyżoną zawartość cukru w stosunku do dobrowolnie zadeklarowanej wartości odżywczej. Inspektorzy stwierdzili również obecność barwnika – czerwieni Allura – w lemoniadzie oferowanej jako „lemoniada domowa”.

Jeszcze więcej nieprawidłowości dotyczyło informacji przekazywanych konsumentom.

„Sok” z syropem i lemoniada bez cytryny

Inspektorzy kwestionowali m.in. brak wykazu składników, w tym składników złożonych, a także nazwy produktów, które nie odpowiadały ich rzeczywistemu charakterowi. W jednym z przypadków produkt został nazwany „sokiem świeżo wyciskanym”, ale w nazwie nie wskazano, z jakich owoców go przygotowano. W innych przypadkach używano określenia „sok”, mimo że do przygotowania produktu wykorzystano m.in. brzoskwinie w syropie, pulpy owocowe czy syropy.

Kontrolerzy zwrócili również uwagę na stosowanie określenia „Premium”, które sugerowało wyższą jakość produktu, mimo że nie miał on cech odróżniających go od standardowych produktów tej samej kategorii.

Nieprawidłowo stosowano także nazwę „lemoniada” – w przypadku produktu przygotowanego m.in. z wody i syropu smakowego.

Stwierdzono ponadto przypadki podawania składników w niewłaściwej kolejności, używania nieprawidłowych nazw składników, np. „syrop mango” zamiast „syrop o smaku mango”, a także brak nazwy albo imienia i nazwiska producenta.

Co sprawdzić przed zamówieniem?

Przed zakupem soku lub lemoniady warto zwrócić uwagę na kilka podstawowych kwestii:

• czy nazwa soku wskazuje owoc lub owoce, z których został przygotowany,
• czy produkt określany jako „świeży” lub „świeżo wyciskany” rzeczywiście został przygotowany bezpośrednio z owoców,
• czy produkt nazwany sokiem nie zawiera wody, syropu lub innych składników, które zmieniają jego charakter,
• czy lemoniada została przygotowana na bazie soku z cytryny,
• czy nazwa lemoniady informuje o dodatkach wpływających na jej smak,
• czy przed zakupem dostępny jest pełny wykaz składników,
• czy można ustalić podmiot odpowiedzialny za przygotowanie produktu.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami IJHARS zastosowała sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.

Dla konsumenta wniosek jest prosty: atrakcyjna nazwa w menu nie zawsze mówi całą prawdę o napoju. Warto sprawdzić skład i nazwę produktu, zanim „świeżo wyciskany sok” albo „domowa lemoniada” trafi do szklanki.

Źródło: IJHARS