Co daje pacjentom zgłaszanie działań niepożądanych?

Są to formalne stanowiska Grupy Koordynacyjnej ds. Procedur MRP i DCP dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi /CMDh/ podjętym na podstawie szeroko zakrojonej analizy zgłaszanych działań niepożądanych także od pacjentów.
9 leków opisano w układzie alfabetycznym nazw międzynarodowych.

Aksytynib/nazwa handlowa Inlyta/stosowany w raku nerkowo-komórkowym.
Źródło : EMA/PRAC/224931/2016
Zaleca się, aby przed rozpoczęciem leczenia aksytynibem  oraz okresowo w trakcie terapii kontrolować czy u pacjenta nie wystąpił białkomocz. W sytuacji pojawienia się umiarkowanego lub ciężkiego białkomoczu należy zmniejszyć dawkę leku lub przerwać leczenie.

Apomorfina/nazwy handlowe APO, Dacepton/ stosowana w leczeniu choroby Parkinsona.
Źródło: EMA/198769/2016
Pacjenci leczeni apomorfiną muszą zazwyczaj na dwa dni przed leczeniem właściwym rozpocząć przyjmowanie Gomperydonu/leku przeciwwymiotnego/, który winien być podawany w możliwie najniższej skutecznej dawce dobranej indywidualnie do konkretnego pacjenta.
Za pojawiające się czynniki ryzyka równoczesnego stosowania apomorfiny i domperydonu uznano:
-   objawy ze strony serca; kołatanie, omdlenia, stany przedomdleniowe;
-   omamy czyli widzenie, słyszenie, odczuwanie rzeczy, które nie istnieją;
Przed każdym zastosowaniem leczenia apomorfiną należy przeprowadzić u pacjenta badanie EKG i powtarzać je regularnie w trakcie leczenia.

Asparaginaza/nazwa handlowa Asparaginase/ stosowana w ostrej białaczce limfo blastycznej.
Źródło :EMA/407533/2016
W przypadku leczenia rzadko mogą wystąpić przypadki zespołu odwracalnej tylnej encefalopatii/ang. Posterior Reversible Encephalopati Syndrome PRES/.
W obszarze rezonansu magnetycznego zespół PRES charakteryzuje się przemijającym, trwającym od kilku dni do kilku miesięcy obrzękiem głównie tylnej części mózgu.
Do objawów wystąpienia zespołu odwracalnej tylnej encefalopatii zalicza się :
-   podwyższone ciśnienie tętnicze,
-   drgawki,
-   ból głowy,
-   zmiany stanu psychicznego,
-   ostre zaburzenia widzenia / ślepota korowa lub niedowidzenie połowiczne /.
Pojawienie się zespołu PRES leczymy objawowo: drgawki lekami przeciwdrgawkowymi, zaprzestajemy podawania asparaginazy.

Arechin/nazwa handlowa Chlorquine, Chlorochina/ stosowana w malarii, RZS, toczeniu rumieniowatym.
Źródło: EMA 344102/2016
Należy stosować ostrożnie u pacjentów z wrodzonym lub udokumentowanym nabytym wydłużeniem odstępu QT lub z niewydolnością serca, zawał mięśnia sercowego, bradykardia poniżej 50 uderzeń na minutę, arytmie komorowe w wywiadzie, a także w przypadku hipokalemii, hipomagnezemii.
Wydłużenie odstępu QT zwiększa się ze wzrostem stężenia leku. Jeżeli w trakcie leczenia wystąpią zaburzenie rytmu serca należy przerwać leczenie arachiną.
Stosować ostrożnie z lekami przeciwarytmicznymi IA i III oraz trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi.

Ewerolimus/mazwa handlowa Afinitor, Certican, Votubia/ lek immunosupresyjny.
Żródło : EMA 333075/2016
Obserwowano niepłodność u mężczyzn a u kobiet brak miesiączki lub nadmierne krwawienia.

Duodopa / nazwa handlowa Corbilta, Dopamar,Lewodopa, Madopar, Nakom, Numient, Padovel, Sinemet, Stalevo, Tadoglen/stosowana w chorobie Parkinsona.
Źródło : EMA/PRAC 137769/2016
Może powodować czasowe zatrzymanie perystaltyki jelit, krwotok jelitowy, nadżerki lub wrzody, perforacje jelita, stan zapalny trzustki otrzewnej, beozar czyli zbite skupiska niestrawionego materiału pochodzącego miedzy innymi od warzyw i owoców.

Merkaptopuryna/nazwa handlowa Xaluprine/ stosowna w ostrej białaczce limfoblastycznej i mieloblastycznej.
Źródło: EMA/PRAC 224931/2016
U pacjentów leczonych immunosupresyjnie merkaptopuryna zwiększa ryzyko rozwoju zespołów limfoproliferacyjnych zależnych od wirusa Epsteina-Barr / EBV /i nowotworów skóry, mięsaków Kaposiego, raka szyjki ,macicy in situ.
Ryzyko zależy od stopnia i czasu trwania immunosupresji w połączeniu z leczeniem merkaptopuryną.

Rylmenidyna/nazwa handlowa Tenaxum/pierwotne nadciśnienie tętnicze.
Źródło : EMA/411667/2016
Notowano występowanie bradykardii. Dlatego z powodu ryzyka zmniejszenia częstości akcji serca należy rozważyć rozpoczynanie leczenia nadciśnienia tętniczego u pacjentów z bradykardią lub ryzykiem bradykardii / podeszły wiek, zespół węzła zatokowego z blokiem przedsionkowo-komorowym, niewydolność  serca.
U pacjentów leczonych rylmenidyną należy kontrolować częstość akcji serca w trakcie pierwszych czterech tygodni leczenia i informować ich o konieczności kontaktu z lekarzem w przypadku spowolnienia rytmu serca, uczucia pustki w głowie, omdlenia lub zmęczenia.

Tygecylina/nazwa handlowa Tygacil/ zakażenia skóry i tkanek miękkich.
Źródło : EMA/PRAC 224931/2016
Pacjenci  leczeni tygecyliną narażeni są na hipofibrynogemię czyli małe stężenie fibrynogenu we krwi. Fibrynogen jest białkiem biorącym udział w krzepnięciu krwi.

Podając tych kilka przykładów apeluję raz jeszcze – bądźmy uważni i reagujmy właściwie na pojawiające się działania niepożądane w najlepiej pojętym interesie własnym oraz innych pacjentów.  

Dr n farm. Leszek Borkowski