Pięć dni po ataku w Krakowie. Co wiadomo o stanie rannych?

Ranni nadal w szpitalach

W środę 11 listopada Maksymilian Kosowski, rzecznik wojewody małopolskiego, poinformował Polską Agencję Prasową, że w pięciu krakowskich szpitalach leczonych jest 11 osób poszkodowanych w sobotnim ataku. Stan większości pacjentów określono jako stabilny. Jeden z rannych nadal pozostawał w stanie ciężkim, ale stabilnym.

Liczba ta nie obejmuje 27-letniej kobiety przewiezionej tego samego dnia do Warszawy. Oznacza to, że co najmniej 12 poszkodowanych pozostawało pod opieką szpitali w Krakowie i Warszawie. Od poniedziałku liczba hospitalizowanych w samym Krakowie zmniejszyła się z 15 do 11.

Wśród pacjentów wymagających dalszego leczenia są obaj policjanci, którzy 7 listopada zatrzymali uzbrojonego napastnika: starsi posterunkowi Artur Morański i Jakub Kulik. Funkcjonariusze zostali postrzeleni podczas wymiany ognia ze sprawcą. Obaj przeszli operacje i zostali wybudzeni ze śpiączki farmakologicznej.

Artur Morański po kolejnej operacji

W środę 11 listopada 27-letni Artur Morański przeszedł kolejną operację w 5. Wojskowym Szpitalu Klinicznym w Krakowie. Podczas interwencji został dwukrotnie postrzelony, odnosząc obrażenia klatki piersiowej i ręki.

Początkowo był leczony w Szpitalu Miejskim Specjalistycznym im. Gabriela Narutowicza. Przeszedł tam operację uszkodzonego płuca, po której udało się ustabilizować jego stan. We wtorek przewieziono go do szpitala wojskowego, gdzie specjaliści zajęli się leczeniem poważnych uszkodzeń kończyny.

Środowy zabieg obejmował rewizję ran i zespolenie łokcia. O szczegółach poinformował Paweł Maleta, kierownik Oddziału Chirurgii Rekonstrukcyjnej Narządu Ruchu i Replantacji 5. Wojskowego Szpitala Klinicznego.

Operacja była przygotowaniem do dalszego leczenia. Lekarze przewidują co najmniej jeden kolejny duży zabieg, a prawdopodobnie także kilka mniejszych. Ich celem będzie odtworzenie uszkodzonych struktur ręki i przywrócenie jej sprawności.

Maleta ocenił rokowania jako dobre, zaznaczając jednak, że stan pacjenta pozostaje ciężki. Policjanta czeka długie leczenie i rehabilitacja. Między kolejnymi operacjami konieczny będzie czas na odpoczynek i regenerację.

O przebiegu leczenia poinformowało między innymi Radio Kraków przytaczając wypowiedzi lekarzy.

Drugi ranny funkcjonariusz, 24-letni Jakub Kulik, odniósł trzy rany postrzałowe. Po operacjach i wybudzeniu ze śpiączki farmakologicznej pozostawał pod opieką specjalistów. Nie opublikowano dotąd równie szczegółowych nowych informacji o jego dalszym leczeniu.

Pacjentka z obrażeniami wątroby przewieziona do Warszawy

Dalszego leczenia w specjalistycznym ośrodku wymaga także 27-letnia Polka ranna podczas strzelaniny. Kobieta przebywała początkowo w 5. Wojskowym Szpitalu Klinicznym w Krakowie. Ze względu na obrażenia wątroby zdecydowano o jej przewiezieniu do szpitala klinicznego przy ul. Banacha w Warszawie.

Przedstawiciele krakowskiego szpitala zapowiadali transport już we wtorek. W środę rzecznik wojewody potwierdził, że pacjentka została przewieziona do stolicy.

Warszawska placówka dysponuje specjalistycznym zapleczem do leczenia ciężkich uszkodzeń wątroby. Dotychczas nie przekazano szczegółowych informacji o planowanych zabiegach ani rokowaniach pacjentki. Sam transport do wyspecjalizowanego ośrodka nie oznacza, że konieczne będzie przeszczepienie narządu.

Wśród rannych jest również 19-letni Harry Marchant z Yorku w Wielkiej Brytanii. Jego rodzina przekazała 10 listopada, za pośrednictwem policji North Yorkshire, że młody mężczyzna pozostaje w szpitalu, a jego stan jest stabilny.

Bliscy podziękowali polskim ratownikom, personelowi medycznemu i wszystkim osobom, które udzieliły mu pomocy. Poprosili jednocześnie o poszanowanie prywatności rodziny w czasie jego powrotu do zdrowia.

Strażacy podsumowali 25 godzin działań

Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie opublikowała szczegółowe sprawozdanie z akcji ratunkowej po zamachu.

Pierwsze zgłoszenie wpłynęło do stanowiska kierowania PSP 7 listopada o godz. 15.03. Trzy minuty później na miejscu były już pierwsze zastępy. W rejonie ulicy Sławkowskiej strażacy zastali rannych wymagających natychmiastowej pomocy.

Prowadzili resuscytację krążeniowo-oddechową, tamowali krwotoki, opatrywali rany i zabezpieczali drogi oddechowe. Podawali tlen oraz przygotowywali poszkodowanych do transportu karetkami. Pomoc organizowano jednocześnie w kilku miejscach, ponieważ informacje o kolejnych rannych napływały stopniowo, także z pobliskich lokali.

W pierwszych minutach strażacy nie mieli pewności, czy napastnik został już zatrzymany. Wspólnie z policją oceniali ryzyko kolejnego ataku, nie przerywając udzielania pomocy. Część ratowników korzystała z kamizelek i hełmów balistycznych.

W całej akcji uczestniczyło 98 strażaków PSP oraz jeden druh OSP. W dokumentacji odnotowano 21 działań o charakterze medycznym, z czego 14 wykonali strażacy.

Po zakończeniu ratowania rannych zabezpieczano miejsca prowadzonych czynności policyjnych i prokuratorskich. Zapewniano oświetlenie, ogrzewane namioty oraz zaplecze dla pracujących służb. Działania zakończyły się dopiero 8 listopada o godz. 16.02, po 25 godzinach.

Pełne sprawozdanie, obejmujące także organizację poszczególnych odcinków akcji, specjalistyczny sprzęt i zabezpieczenie medyczne, opublikowała Komenda Miejska PSP w Krakowie.

Psychologowie UJ o następstwach tragedii

Zespół Behaviour in Crisis Lab z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotował zalecenia dla osób dotkniętych atakiem, ich bliskich oraz dziennikarzy.

Psychologowie zwracają uwagę, że po doświadczeniu przemocy mogą pojawić się lęk, napięcie, trudności ze snem i koncentracją oraz powracające wspomnienia. Nie każda taka reakcja oznacza zaburzenie psychiczne. Ważne jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa, obecność bliskich i możliwość uzyskania pomocy, gdy objawy są nasilone lub utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Specjaliści przestrzegają przed wielokrotnym oglądaniem drastycznych zdjęć i nagrań. Nie zalecają również nakłaniania świadków do szczegółowego opowiadania o swoich przeżyciach, zwłaszcza bezpośrednio po zdarzeniu.

W rozmowach z dziećmi radzą posługiwać się prostym, spokojnym językiem, odpowiadać na pytania zgodnie z prawdą, ale nie podawać niepotrzebnych szczegółów przemocy. Istotne jest także ograniczenie kontaktu najmłodszych z sensacyjnymi materiałami w internecie.

Osobne zalecenia dotyczą mediów. Badacze zwracają uwagę na ryzyko naśladownictwa i apelują o unikanie gloryfikowania sprawcy, szczegółowego odtwarzania sposobu dokonania ataku oraz spekulowania o jego motywach i stanie psychicznym.

Całe opracowanie, zatytułowane „Po ataku przemocy: wskazówki dla mediów, mieszkańców i rodzin”, jest dostępne na stronie Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W Krakowie nadal organizowane jest bezpłatne wsparcie psychologiczne. Miejskie poradnie psychologiczno-pedagogiczne uruchomiły dodatkowe dyżury telefoniczne. Całodobową pomoc kryzysową zapewnia Ośrodek Interwencji Kryzysowej przy ul. Radziwiłłowskiej 8B, tel. 12 421 92 82.

Dostępne są również ogólnopolskie telefony wsparcia: 116 111 dla dzieci i młodzieży, 116 123 dla dorosłych oraz 800 70 22 22 do Centrum Wsparcia.

Szczegóły pomocy organizowanej przez miasto podaje Urząd Miasta Krakowa.

Tysiące materiałów dezinformacyjnych

Od pierwszych godzin po ataku w mediach społecznościowych pojawiały się niepotwierdzone informacje o sprawcy, liczbie ofiar, działaniach policji i rzekomych okolicznościach zamachu. Część z nich szybko przerodziła się w rozbudowane teorie spiskowe.

Skalę zjawiska pokazują dane NASK. Od 7 do 10 listopada instytut przekazał platformom społecznościowym do moderacji 4795 materiałów związanych z dezinformacją wokół ataku w Krakowie. Dane te przekazała rzeczniczka NASK Paulina Zywar.

Wcześniej Ministerstwo Cyfryzacji informowało o ponad 2000 kont rozpowszechniających fałszywe przekazy, zgłoszonych do moderacji. Obie liczby odnoszą się do różnych kategorii: materiałów i kont.

Wśród zgłoszonych profili były także boty publikujące automatycznie w kilku językach. Analitycy zidentyfikowali również konta używające języka rosyjskiego lub zawierające w opisach odniesienia do Rosji. Nie oznacza to jednak, że każde takie konto było prowadzone z Rosji.

Fałszywe narracje dotyczyły między innymi rzekomego udziału polskiego rządu w przygotowaniu zamachu, domniemanych powiązań napastnika z Ukrainą oraz nieprawdziwych informacji o jego służbie wojskowej.

Jednym z głównych narzędzi manipulacji okazały się obrazy i nagrania przygotowane przy użyciu sztucznej inteligencji.

Fałszywe zdjęcia i filmy AI

W internecie rozpowszechniano między innymi grafikę przedstawiającą ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego obok sprawcy zamachu. Miała ona sugerować, że obaj mężczyźni znali się wcześniej.

Zdjęcie było fałszywe. Demagog ustalił, że obraz powstał z wykorzystaniem AI, prawdopodobnie na podstawie autentycznej fotografii ministra z innym mężczyzną. Analiza wykazała obecność cyfrowego znaku wodnego SynthID, a zastosowanie sztucznej inteligencji potwierdziło także narzędzie Hive.

Rzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka zdementowała autentyczność grafiki i zapowiedziała skierowanie sprawy do prokuratury.

Kolejnym fałszywym materiałem był film, na którym mężczyzna przedstawiany jako napastnik miał rzekomo zapowiadać przeprowadzenie ataku. Nagranie również nie było autentyczne. Demagog potwierdził, za pomocą SynthID i Hive, że zostało ono stworzone z wykorzystaniem AI. Prawdopodobnie wykorzystano przy tym fotografię pochodzącą z profilu internetowego przypisywanego sprawcy.

Inne manipulacje dotyczyły jego wyglądu i symboli widocznych na ubraniu. Internauci próbowali „wyostrzać” rozmyte zdjęcia oraz stopklatki filmów, aby odczytać szczegóły twarzy, naszywek czy wyposażenia.

W takich przypadkach sztuczna inteligencja nie odzyskuje informacji, których nie zarejestrowano na zdjęciu. Może jedynie wygenerować ich prawdopodobny wygląd. Powstałe w ten sposób szczegóły bywają całkowicie niezgodne z rzeczywistością.

Analiza Demagoga wykazała, że różne wersje rzekomo poprawionych zdjęć przedstawiały odmienne twarze oraz wzory na ubraniu napastnika.

W sieci pojawiła się również sztucznie wygenerowana grafika z ukraińską flagą na jego kamizelce. Przedstawiano ją jako dowód rzekomych związków sprawcy z Ukrainą. Demagog wykazał jednak, że obraz powstał przy użyciu AI i nie stanowi autentycznej dokumentacji wydarzeń.

Z kolei naszywkę z piracką flagą próbowano wiązać z organizacjami uczestniczącymi w wojnie w Ukrainie. Demagog wyjaśnił, że samo podobieństwo emblematu nie potwierdza takich powiązań.

W osobnej analizie poświęconej rosyjskiej propagandzie wskazano, że fałszywe doniesienia o związkach napastnika z Ukrainą rozpowszechniały również prorosyjskie kanały na Telegramie i sieci kont znane z wcześniejszych kampanii dezinformacyjnych. Inne przekazy przedstawiały atak jako rzekomą operację polskiego rządu albo instytucji Unii Europejskiej.

Nie ma potwierdzonych informacji, które uzasadniałyby te teorie.

Jak nie dać się zwieść przerobionym obrazom?

NASK zwraca uwagę na problem generatywnego poprawiania zdjęć. Nawet jeśli ktoś chce jedynie uzyskać wyraźniejszy obraz i nie zamierza nikogo wprowadzać w błąd, może nieświadomie rozpowszechnić fałszywe szczegóły.

Instytut zaleca przede wszystkim szukanie oryginalnego zdjęcia, sprawdzanie jego źródła i unikanie udostępniania obrazów, których pochodzenia nie da się ustalić. Podejrzane powinny być zwłaszcza bardzo wyraźne detale uzyskane z mocno rozmytego materiału.

Jak podkreśla NASK, klasyczne rozjaśnienie lub wyostrzenie fotografii różni się od jej generatywnej rekonstrukcji. Ta druga może wprowadzić do obrazu elementy, których nigdy nie było.

Szczegółowe zalecenia opublikowano na stronie NASK w materiale „Upewnij się, że nie wprowadzasz dezinformacji”.

Śledztwo i bezpieczeństwo w centrum Krakowa

Prokuratura Krajowa kontynuuje śledztwo dotyczące zabójstwa sześciu osób na Rynku Głównym, usiłowania zabójstwa kolejnych oraz zabójstwa trzech członków rodziny napastnika w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Krakowski atak jest badany jako przestępstwo o charakterze terrorystycznym. Śledczy analizują zabezpieczoną broń, amunicję, telefony komórkowe oraz pozostały materiał dowodowy. Motyw działania sprawcy nie został ostatecznie ustalony.

Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie powołał specjalną grupę funkcjonariuszy do wyjaśnienia okoliczności ataku. Informacje te potwierdzają komunikaty Prokuratury Krajowej i policji.

W Krakowie rozpoczęto także wzmacnianie zabezpieczeń Rynku Głównego i Małego Rynku. We wtorek 10 listopada na większości dróg dojazdowych ustawiono tymczasowe żelbetowe bariery, które mają utrudnić nieuprawniony wjazd samochodów.

Miasto zapowiada przygotowanie docelowego systemu zabezpieczeń w porozumieniu z policją, strażą pożarną i pogotowiem ratunkowym. Rozwiązania mają chronić pieszych, ale jednocześnie umożliwiać dojazd służbom w sytuacji zagrożenia.

Szczegóły planowanych zmian przedstawiono w oficjalnym komunikacie Urzędu Miasta Krakowa.