Jak mają działać centra zdrowia psychicznego? MZ przekazało projekt do konsultacji

Ministerstwo Zdrowia przekazało do konsultacji projekt rozporządzenia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w podmiotach udzielających świadczeń psychiatrycznych i leczenia uzależnień w ramach centrów zdrowia psychicznego (CZP). Jak wskazuje resort, obecnie brakuje kompleksowych i jednolitych przepisów określających zasady organizacji i funkcjonowania CZP. Choć rozporządzenie z 2 października 2026 r. wprowadziło centra zdrowia psychicznego do systemu świadczeń gwarantowanych jako docelowy model organizacji opieki psychiatrycznej, nie określiło szczegółowo zasad ich funkcjonowania.

Potrzebę ujednolicenia rozwiązań potwierdziły doświadczenia z programu pilotażowego. Wykazały one różnice w organizacji poszczególnych centrów, realizacji ich zadań oraz koordynacji świadczeń ambulatoryjnych, środowiskowych, dziennych i całodobowych.

Problem ma być szczególnie istotny w związku z przejściem od pilotażu do systemowego modelu opieki. Do realizacji świadczeń w ramach CZP będą mogły przystępować również podmioty, które wcześniej nie uczestniczyły w programie. Ministerstwo chce więc określić wspólne zasady, które będą obowiązywać niezależnie od doświadczenia placówki i miejsca udzielania świadczeń.

Co ma się zmienić?

Projekt rozporządzenia określa wymagania dotyczące struktury organizacyjnej CZP, funkcjonowania punktów zgłoszeniowo-koordynacyjnych, oceny pilności zgłoszeń oraz organizacji procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Reguluje również zasady koordynacji opieki, współpracy między różnymi formami leczenia, sporządzania planów terapii i zdrowienia oraz monitorowania jakości udzielanych świadczeń.

W skład centrum zdrowia psychicznego mają wchodzić: poradnia zdrowia psychicznego wraz z punktem zgłoszeniowo-koordynacyjnym, zespół leczenia środowiskowego, oddział dzienny psychiatryczny oraz oddział psychiatryczny. Projekt dopuszcza, aby oddział psychiatryczny znajdował się poza obszarem działania centrum, pod warunkiem zapewnienia stałej i bezpośredniej współpracy z pozostałymi komórkami organizacyjnymi CZP.

Istotną rolę ma odgrywać punkt zgłoszeniowo-koordynacyjny, który będzie pierwszym miejscem kontaktu osoby szukającej pomocy. Na podstawie oceny zgłoszenia ustalana będzie jego pilność oraz dalszy sposób postępowania, dostosowany do potrzeb pacjenta.

Projekt przewiduje również organizację opieki zgodnie z zasadą stopniowania intensywności pomocy. Oznacza to, że zakres i forma udzielanych świadczeń mają być dostosowywane do stanu zdrowia pacjenta, złożoności jego potrzeb oraz poziomu ryzyka.

Proces diagnostyczno-terapeutyczny będzie obejmował ocenę potrzeb pacjenta, ustalenie planu terapii i zdrowienia, realizację odpowiednich interwencji oraz okresową ocenę efektów leczenia. Na tej podstawie podejmowana będzie decyzja o kontynuacji, modyfikacji lub zakończeniu terapii.

Koordynator opieki i asystent zdrowienia

Projekt szczegółowo określa także rolę koordynatora opieki i asystenta zdrowienia. Ich zadaniem ma być wspieranie pacjenta w procesie terapeutycznym, poprawa koordynacji działań oraz zapewnienie ciągłości udzielanych świadczeń.

Szczególne znaczenie ma mieć przekazywanie pacjenta pomiędzy różnymi formami opieki, zwłaszcza po zakończeniu hospitalizacji i przejściu do leczenia ambulatoryjnego, dziennego lub środowiskowego.

Standard przewiduje również współpracę CZP z podmiotami działającymi poza systemem ochrony zdrowia, prowadzenie działań profilaktycznych i informacyjnych oraz monitorowanie jakości i efektów procesu diagnostyczno-terapeutycznego.

Według Ministerstwa Zdrowia wprowadzenie jednolitych zasad ma zwiększyć przejrzystość ścieżki pacjenta, poprawić ciągłość i koordynację leczenia oraz zapewnić porównywalny sposób organizacji opieki psychiatrycznej w całym kraju.

Resort podkreśla, że osiągnięcie tego celu wymaga regulacji prawnych. Same dobrowolne wytyczne i rekomendacje nie gwarantowałyby bowiem stosowania jednolitych zasad przez wszystkie podmioty realizujące świadczenia w ramach CZP.

Źródło: RCL