MZ przygotowuje zmiany dla listy „S”

Czwartkowa konferencja, podczas której zaprezentowano projekt lipcowego obwieszczenia refundacyjnego oraz dwie listy z lekami, które mogą liczyć na szybsze decyzje dotyczące finansowania, poświęcona była w części tematowi, który od miesięcy rozgrzewa opinię publiczną – chodzi o zmiany na liście leków dla seniorów. Ich wprowadzenie było sygnalizowane już jesienią ubiegłego roku, jednak Ministerstwo Zdrowia do tej pory nie podjęło decyzji. W ostatnich tygodniach wydawało się, że zmiany są tuż-tuż i dowiemy się o nich przy okazji prezentacji listy lipcowej, ale i tym razem można mówić o odłożeniu cięć.

Jednocześnie – padły konkrety. Resort zapowiedział, że w ciągu „tygodnia, maksymalnie dwóch” przedstawi wytyczne dotyczące aktualizacji wykazów leków bezpłatnych. Wiceminister zdrowia nie pozostawiła wątpliwości co do kierunku zmian. – Ministerstwo Zdrowia refunduje pacjentom terapie, nie konkretne produkty handlowe – podkreślała, tłumacząc że resort ma nie tylko prawo, ale i obowiązek analizowania wydatków publicznych na leki. Wskazywała raport NIK, który wytykał ministerstwu brak takich analiz i poddawał w wątpliwość celowość niektórych decyzji.

Decyzji, których skutki finansowe liczone są w miliardach złotych: w 2025 roku koszt programu bezpłatnych leków dla seniorów przekroczył 3,4 mld zł, a ogólne wydatki na refundację w grupie 65+ - 9 mld zł. Ta druga kwota również ma znaczenie, bo brak dopłat ze strony pacjentów powoduje, że praktycznie zanika motywacja do korzystania z tańszych odpowiedników, skoro najdroższe preparaty są dostępne „za darmo”.

Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej MZ ocenił, że od dziesięciu lat przepisy ustawy refundacyjnej, mające wymuszać konkurencję cenową, pozostają w praktyce martwe program bezpłatnych leków dla seniorów działa w Polsce od 2016 roku, kiedy objął osoby powyżej 75. roku życia, 2023 roku próg ten obniżono do 65 lat). Problem pogłębiają dysfunkcyjne rozwiązania (recepta roczna), które generują lub przynajmniej wzmacniają problem marnotrawienia leków, choćby przez gromadzenie zapasów.

W ocenie Oczkowskiego lista 65+ pogłębia nierówności społeczne: część seniorów korzysta z programu w pełni i w aptece za leki przepisywane przez lekarzy w ramach refundacji nie dopłaca nic, inni – nadal płacą krocie, bo ich leki czekają na decyzję refundacyjną. A jeśli nie będzie oszczędności, czekać mogą jeszcze długo.

Jednak trudno ukryć, że same zapowiedzi zmian budzą w środowisku pacjentów spore zaniepokojenie, zwłaszcza że informacje, jakie są do tej pory udzielane, nie odpowiadają na wszystkie pytania. Podczas konferencji „Szczyt Zdrowie” (9 czerwca, Warszawa) Monika Kaczmarek, prezes Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków, mówiła wprost, że pacjenci zgłaszają się do lekarzy i proszą o recepty, bo chcą zabezpieczyć sobie zapas przyjmowanych do tej pory preparatów. – Pacjenci nie są, nie mogą być, pewni również tego, że odpowiedniki, jakie pozostaną na liście, będą im służyć – podsumowała.

Kolejna ważna zapowiedź z obszaru refundacji: od 1 lipca ma ruszyć zapowiadana (przez MZ) i postulowana (przez lekarzy) automatyzacja procesu refundacji. Powinna ona rozwiązać lwią część problemów z błędnym oznaczaniem poziomu odpłatności. Jak jednak będzie to wyglądać w praktyce, lekarze (i pacjenci) przekonają się za nieco ponad dwa tygodnie.