Wydatki na zdrowie w Polsce rosną najszybciej od lat. Są wstępne dane GUS za 2025 rok

Główny Urząd Statystyczny opublikował informację sygnalną „Wydatki na ochronę zdrowia w latach 2023–2025", w której przedstawił dane w dwóch ujęciach: Narodowego Rachunku Zdrowia (NRZ) obejmującego wydatki publiczne i prywatne oraz nakładów publicznych wynikających z art. 131c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Rekordowa dynamika wzrostu

Według wstępnych szacunków krajowe bieżące wydatki na ochronę zdrowia w 2025 r. wyniosły 348,0 mld zł, co stanowi 8,9 proc. produktu krajowego brutto. W porównaniu z 2024 r. wydatki wzrosły o 60,4 mld zł, czyli o 21,0 proc. Najszybciej rosły wydatki z systemu obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych – o 42,3 mld zł, czyli aż o 24,6 proc.

To kontynuacja trendu obserwowanego od 2022 r. Największe wzrosty rok do roku odnotowano właśnie w latach 2022–2025 (odpowiednio 19,9 proc., 18,4 proc., 18,0 proc. i 21,0 proc.). GUS zastrzega jednak, że w latach 2022–2023 mieliśmy do czynienia z najwyższą od dwóch dekad inflacją – ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły wówczas odpowiednio o 14,4 proc. i 11,4 proc.

W ujęciu długoterminowym skala zmian jest jeszcze bardziej widoczna. Jeśli uwzględnić dane wstępne za 2024 r. i szacunki za 2025 r., w okresie 2015–2025 bieżące wydatki na ochronę zdrowia wzrosły o 202,1 proc. – ponad trzykrotnie.

Polska bliżej europejskiej średniej

Do 2021 r. wydatki bieżące na ochronę zdrowia w Polsce oscylowały między 6,3 a 6,5 proc. PKB, co plasowało nasz kraj wśród 2–5 państw o najniższym wskaźniku spośród 26 europejskich krajów OECD, z dystansem przekraczającym 2 pkt proc. do średniej. Sytuacja zaczęła się zmieniać wyraźnie w ostatnich trzech latach.

Jeśli wstępne dane i szacunki za 2024 i 2025 r. się potwierdzą, wydatki bieżące na ochronę zdrowia w relacji do PKB byłyby w Polsce już tylko o 0,5 pkt proc. niższe niż średnia dla europejskich krajów OECD – a wartość konsumowanych usług i produktów medycznych zbliżyłaby się do poziomu obserwowanego w Czechach, Hiszpanii czy Włoszech.

Sektor publiczny odpowiada za większość wydatków

Największy udział w krajowych wydatkach bieżących na ochronę zdrowia ma sektor publiczny – jego nakłady w 2025 r. wstępnie oszacowano na 271,8 mld zł, czyli o 50,6 mld zł więcej niż rok wcześniej. Wartość wydatków publicznych w relacji do PKB osiągnęła 6,9 proc., o 0,9 pkt proc. więcej niż w 2024 r.

Największą składową publicznych wydatków stanowiły środki z obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych – 214,2 mld zł, czyli 5,5 proc. PKB (wobec 4,7 proc. w 2024 r.). Pozostałą część, w kwocie 57,6 mld zł (1,5 proc. PKB), sfinansował sektor rządowy i samorządowy – wzrost o 16,9 proc. rok do roku.

W strukturze wydatków bieżących według funkcji (dane za 2024 r.) dominowały usługi lecznicze – 60,2 proc. ogółu wydatków. Na drugim miejscu znalazły się leki i inne produkty medyczne (16,7 proc.), a na trzecim opieka długoterminowa (8,4 proc.). Pod względem odbiorców środków największy strumień – 42,4 proc. – trafił do szpitali, drugie miejsce zajęła ambulatoryjna opieka zdrowotna (26,6 proc.), a trzecie apteki i inni dostawcy dóbr medycznych (16,1 proc.).

Nakłady publiczne wyższe niż zakładano

GUS przedstawił także dane o nakładach publicznych na ochronę zdrowia zgodnie z ustawową definicją z art. 131c. Zgodnie z przepisami, w 2025 r. na finansowanie ochrony zdrowia powinny trafić środki nie niższe niż 6,50 proc. PKB. Zaplanowano 221,7 mld zł, a wykonanie planu zamknęło się kwotą 232,2 mld zł, czyli 6,81 proc. PKB – powyżej ustawowego minimum.

Oznacza to, że nakłady publiczne były w 2025 r. o 21,6 mld zł wyższe (10,3 proc.) niż w roku poprzednim. Największy udział w tych nakładach miały koszty Narodowego Funduszu Zdrowia (77,1 proc.), a na drugim miejscu – wydatki budżetowe w części, której dysponentem jest minister zdrowia (19,9 proc.). W porównaniu z 2024 r. udział NFZ spadł o 5,5 pkt proc., a wzrósł udział środków budżetowych dysponowanych przez ministra zdrowia – o 5,7 pkt proc. W ujęciu kwotowym te wydatki budżetowe wzrosły o 16,3 mld zł, czyli o 54,6 proc.

W perspektywie dekady 2015–2025 nakłady publiczne na ochronę zdrowia według planu wzrosły o 197,6 proc., a według wykonania – o 200,8 proc. Największy roczny wzrost odnotowano w 2023 r. – o 22,4 proc.

Podsumowanie GUS

Niezależnie od przyjętej metodologii – szerszej, opartej na Narodowym Rachunku Zdrowia, czy węższej, ograniczonej do ustawowych nakładów publicznych – dane wskazują na ten sam trend: ciągły i relatywnie duży wzrost wydatków na ochronę zdrowia w Polsce w ostatnich latach, przy czym najbardziej dynamiczny okazał się rok 2025.

Źródło: GUS