Nieprawidłowy lipidogram u dziecka. Jak postępować w POZ?
Opublikowano 16 listopada 2026 09:52
Algorytm opracowały prof. Małgorzata Myśliwiec, dr Matylda Hennig i lek. Marta Bandura z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku. W czerwcu 2025 r. dokument zarekomendowała konsultant krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej, prof. Agnieszka Mastalerz-Migas.
Zgodnie z przyjętymi w nim normami za wysokie stężenie cholesterolu całkowitego u dzieci uznaje się wartości od 200 mg/dl, a cholesterolu LDL od 130 mg/dl. W przypadku triglicerydów granice zależą od wieku: u dzieci do 9. roku życia wysokie stężenie zaczyna się od 100 mg/dl, a u dzieci i młodzieży w wieku 10–19 lat od 130 mg/dl.
W przypadku hipercholesterolemii autorzy zalecają przede wszystkim dietę śródziemnomorską. Przy stężeniu LDL-C wynoszącym 110–129 mg/dl kontrolę lipidogramu należy przeprowadzić po czterech tygodniach. Przy wyższych wartościach ważny jest również wywiad rodzinny, zwłaszcza występowanie hipercholesterolemii u rodziców oraz zawałów serca i udarów mózgu przed 60. rokiem życia. O skierowaniu do poradni lipidowej i trybie konsultacji decydują wyniki kolejnego badania oraz dodatkowe kryteria, w tym BMI dziecka.
Inaczej wygląda postępowanie przy podwyższonym stężeniu triglicerydów. Przy wartościach 150–449 mg/dl zalecane są zmiany w diecie i ponowne badanie po sześciu miesiącach. Jeśli wynik nadal mieści się w tym przedziale, algorytm przewiduje skierowanie do poradni lipidowej w trybie standardowym. Przy stężeniu 450–999 mg/dl konsultacja powinna odbyć się w trybie przyspieszonym, natomiast wynik wynoszący co najmniej 1000 mg/dl jest wskazaniem do skierowania dziecka do oddziału diabetologicznego, endokrynologicznego lub metabolicznego.
Osobne schematy przygotowano dla dzieci z dyslipidemią mieszaną, bardzo niskimi wartościami cholesterolu oraz podwyższonym cholesterolem całkowitym wynikającym z wyższej wartości frakcji HDL-C.
Autorzy zwracają też uwagę na przygotowanie do konsultacji specjalistycznej. Rodzic powinien zgłosić się z dzieckiem do poradni lipidowej z dwoma wynikami jego lipidogramu oraz wynikami badań lipidowych rodziców. Istotne są również informacje o występowaniu przedwczesnych zawałów serca i udarów mózgu w rodzinie.
Do algorytmu dołączono wykaz ośrodków specjalistycznych zajmujących się diagnostyką i leczeniem zaburzeń lipidowych u dzieci i młodzieży w Polsce, wraz z danymi kontaktowymi.
Algorytm postępowania dla lekarzy POZ i materiały dodatkowe – Polskie Towarzystwo Pediatryczne












