Nie będzie ekspresowego uchwalenia nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta. Komisja Zdrowia we wtorek zdecydowała o powołaniu podkomisji, która ma starannie przeanalizować rządowy projekt. Posłowie, również koalicji rządzącej, mają wątpliwości, czy propozycje przygotowane przez RPP nie idą za daleko.
Lex szarlatan do podkomisji
Opublikowano 10 czerwca 2026 07:13
Z tego artykułu dowiesz się:
- Przyszłość ustawy o prawach pacjenta wisi na włosku. Komisja Zdrowia postanowiła powołać podkomisję, aby dokładniej przeanalizować kontrowersyjny projekt, co opóźnia jego uchwalenie.
- Wątpliwości dotyczące ról Rzecznika Praw Pacjenta. Posłowie obawiają się, że nowe przepisy mogą dać RPP zbyt dużą władzę, łącząc w sobie rolę prokuratora i sędziego w sprawach medycznych.
- Wysokie kary za naruszenia praw pacjentów. Nowe przepisy przewidują surowe sankcje, sięgające nawet 1 miliona złotych, co budzi emocje zarówno wśród polityków, jak i przedstawicieli branży.
- Głos społeczności medycznej. Blisko 5 tysięcy uwag do projektu zgłosiły różne organizacje, w tym Naczelna Rada Lekarska, co świadczy o dużym zainteresowaniu i zaniepokojeniu nowymi regulacjami.
W trakcie pierwszego czytania ustawy wybrzmiały różne postulaty – od zorganizowania wysłuchania publicznego (a tak naprawdę – odrzucenia projektu) po jak najszybsze jego uchwalenie. Większość posłów poparła jednak wniosek Janusza Cieszyńskiego (PiS), który podkreślał, że meritum projektu nie budzi wątpliwości, bo pacjentów i osoby potrzebujące pomocy medycznej należy chronić przed naciągaczami i szarlatanami, wyraził jednak wątpliwość, czy rządowe propozycje są wystarczająco starannie przygotowane. I, przede wszystkim, czy nie idą za daleko. O tym, że idą za daleko, mówili zaś zarówno inni posłowie – czy to akcentując niepewny los branży zielarskiej czy to zwracając uwagę, że „cichaczem” w projekcie znalazły się też przepisy dające RPP możliwości karania również podmiotów leczniczych, co w ogóle nie powinno być połączone z walką z szarlatanerią.
W efekcie już na etapie dyskusji Marta Golbik (KO), przewodnicząca Komisji Zdrowia, zasygnalizowała, że ona sama i koalicja przychyli się do wniosku o powołanie podkomisji, bo projekt wymaga gruntownej analizy, choć kierunkowo jest słuszny.
Wątpliwości są przy tym natury absolutnie zasadniczej. Posłowie zwracali uwagę, że RPP ma być w postępowaniach jednocześnie prokuratorem i sędzią (choć oczywiście od jego decyzji będzie przysługiwać odwołanie w trybie administracyjnym). Oraz że będzie arbitralnie – nawet jeśli we współpracy z ekspertami – decydować co jest, a co nie jest zgodne z zasadami EBM lub mówiąc wprost, co jest pseudomedycyną. I choć powoływane przykłady szarlatanerii nie budziły wątpliwości posłów, zwracali uwagę, że uchwalając ustawę trzeba pilnować precyzji rozwiązań, tak by urzędnik jakim jest RPP nie otrzymał zbyt wiele władzy w sprawach niejednoznacznych. Na istotny wątek zwrócił też uwagę Bolesław Piecha (PiS), przypominając, że wiele terapii, na które prowadzone są zbiórki, ma charakter eksperymentalny (a nawet wykraczający poza ramy formalnego eksperymentu). Posłowie podkreślali też, że ustawa nie może być martwa a przepisy – bezradne wobec rzeczywistości, jaką kreuje internet, w którym różne rozwiązania są dostępne na wyciągnięcie ręki – niekoniecznie w Polsce.
Emocje budzi też wysokość kar, jakich wprowadzenie przewidują nowe przepisy. Za naruszanie zbiorowych praw pacjentów będzie grozić kara do 1 mln zł, a za brak współpracy z rzecznikiem – do 100 tys. zł. Sankcje te będą obowiązywały także wtedy, gdy działalność zostanie zakończona tuż przed wydaniem decyzji.
Projekt lex szarlatan już na etapie konsultacji społecznych wzbudzał emocje, głównie wśród stowarzyszeń zrzeszających zielarzy, akupunkturzystów, homeopatów i salony kosmetyczne. Uwagi do projektu – łącznie blisko 5 tysięcy - zgłosiło wiele instytucji i organizacji. Krytyczne (choć nie negujące potrzeby takiej regulacji) uwagi miały m.in. Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, organizacje pracodawców, pacjentów oraz związki zawodowe.
