Rak okrężnicy: Ministerstwo Zdrowia publikuje zalecenia dotyczące diagnostyki i leczenia

Wśród kluczowych rekomendacji wskazano konieczność potwierdzenia rozpoznania patomorfologicznego u pacjentów z podejrzeniem raka okrężnicy, u których możliwe jest zastosowanie leczenia onkologicznego. Ma ono odbywać się zgodnie z obowiązującymi standardami organizacyjnymi opieki zdrowotnej w dziedzinie patomorfologii.

Zalecenia zwracają uwagę na znaczenie wywiadu rodzinnego. W przypadku uzasadnionego podejrzenia zespołu uwarunkowanego genetycznie pacjent powinien zostać skierowany do poradni genetycznej.

W ramach diagnostyki zaleca się określenie stopnia zaawansowania choroby według klasyfikacji TNM oraz oznaczenie stężenia CEA. Badanie statusu niestabilności mikrosatelitarnej i czynności genów naprawy niesparowanych zasad DNA (MSI/MMR) jest rekomendowane w sytuacjach, w których jego wynik może wpłynąć na decyzje terapeutyczne.

Do oceny zaawansowania klinicznego choroby zalecana jest tomografia komputerowa jamy brzusznej, miednicy mniejszej oraz klatki piersiowej.

Leczenie zależne od stopnia zaawansowania i wyników badań

W rekomendacjach określono również zalecenia dotyczące postępowania po leczeniu chirurgicznym. U pacjentów z rakiem okrężnicy w stopniu pT1, po radykalnej resekcji endoskopowej R0 i bez histologicznych czynników ryzyka przerzutów do węzłów chłonnych, rekomendowana jest obserwacja.

U chorych poddanych operacji z intencją radykalną w raporcie pooperacyjnym należy określić stopień zaawansowania według klasyfikacji pTNM. Ocena histopatologiczna powinna obejmować co najmniej 12 węzłów chłonnych usuniętych podczas zabiegu.

W przypadku raka okrężnicy w III stopniu zaawansowania zalecana jest chemioterapia uzupełniająca, o ile nie występują przeciwwskazania do jej zastosowania.

W zaawansowanym lub przerzutowym raku okrężnicy wybór leczenia systemowego powinien zależeć od wyników badań markerów molekularnych. Możliwe strategie obejmują chemioterapię jedno- lub dwulekową, stosowaną samodzielnie albo w skojarzeniu z lekiem biologicznym, a także immunoterapię.

Szczególne znaczenie ma diagnostyka molekularna u pacjentów z nieoperacyjnym przerzutowym rakiem okrężnicy. Przed rozpoczęciem leczenia systemowego należy oznaczyć status MSI/MMR oraz mutacje genów KRAS, NRAS i BRAF. Zalecane są również inne badania molekularne, jeśli ich wyniki mogą wpłynąć na wybór terapii.

Obserwacja i kompleksowe wsparcie pacjenta

Rekomendacje obejmują także opiekę po zakończeniu leczenia. Zakres i częstotliwość badań kontrolnych powinny być dostosowane do stopnia zaawansowania choroby oraz ryzyka jej nawrotu. W planie obserwacji należy uwzględnić kolonoskopię. W zależności od sytuacji klinicznej kontrola może obejmować również tomografię komputerową jamy brzusznej, klatki piersiowej i miednicy mniejszej oraz oznaczanie stężenia CEA.

Po zakończeniu terapii powinien zostać opracowany indywidualny plan opieki nad pacjentem, określający zadania onkologa i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Celem jest zarówno monitorowanie ewentualnych powikłań po leczeniu, jak i wczesne wykrywanie możliwej wznowy nowotworu.

Ministerstwo Zdrowia wskazuje również na konieczność zapewnienia pacjentom dostępu do rehabilitacji, pomocy psychologicznej i poradnictwa dietetycznego, a w uzasadnionych przypadkach także konsultacji psychiatrycznej.

W zaleceniach uwzględniono ponadto sytuacje, w których pacjent ma przeciwwskazania medyczne do określonego rodzaju leczenia przeciwnowotworowego. W takich przypadkach zakres wykonywanej diagnostyki powinien zostać odpowiednio zmodyfikowany, z podaniem uzasadnienia.

Opublikowane zalecenia obejmują łącznie 13 rekomendacji.

Zalecenia opracowano na podstawie publikacji P. Potemskiego i współautorów NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology. Poland Edition: Colon Cancer, wersja 5.2024 z 8 kwietnia 2025 r.

Źródło: Dz.U.MZ