Projekt ustawy o receptach. NRPiP chce szerszych uprawnień dla pielęgniarek i położnych

13 sierpnia 2026 r. przedstawiciele Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych uczestniczyli w spotkaniu w Ministerstwie Zdrowia dotyczącym projektu ustawy o receptach oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Spotkanie ze stroną społeczną poświęcone było propozycjom zmian przygotowanym po analizie uwag zgłoszonych podczas prekonsultacji. NRPiP reprezentowali dr n. med. Andrzej Tytuła, wiceprezes NRPiP, oraz dr n. med. i n. o zdr. Marek Przybył, członek NRPiP.

Jakich zmian chciała NRPiP?

W prekonsultacjach NRPiP zgłosiła szereg uwag dotyczących uprawnień pielęgniarek i położnych. Głównym kierunkiem proponowanych zmian było zwiększenie możliwości samodzielnego ordynowania leków, rozszerzenie katalogu substancji, które mogą być przepisywane przez przedstawicieli tych zawodów, a także pełniejsze wykorzystanie kompetencji zdobywanych w ramach kształcenia i kształcenia podyplomowego.

Jednym z postulatów było rozszerzenie możliwości samodzielnej ordynacji przez odpowiednio wykwalifikowane pielęgniarki i położne. NRPiP proponowała, aby w przypadku określonych grup zawodowych dotyczyło to także leków zawierających substancje bardzo silnie działające, ujęte w wykazie A Farmakopei Polskiej, oraz substancje psychotropowe z grup III-P i IV-P.

Rada postulowała również zwiększenie uprawnień przy wystawianiu recept kontynuowanych. Chodziło m.in. o możliwość modyfikacji wielkości opakowania, postaci farmaceutycznej lub liczby opakowań, przy zachowaniu substancji czynnej, dawki dobowej i celu terapeutycznego.

Kolejna propozycja dotyczyła dostępu pielęgniarek i położnych do danych pacjenta w systemie P1/IKP w zakresie niezbędnym do udzielania świadczeń zdrowotnych, w tym bezpiecznego wystawiania recept i kontynuowania leczenia.

NRPiP chciała także rozszerzenia możliwości uwzględniania na receptach dodatkowych uprawnień pacjentów do bezpłatnego zaopatrzenia w leki i wyroby medyczne. Wśród propozycji znalazły się m.in. uprawnienia dotyczące pacjentów do ukończenia 18. roku życia i po ukończeniu 65. roku życia, które mogłyby uwzględniać położne, a także uprawnienia przysługujące pacjentkom w okresie ciąży lub połogu, które mogłyby uwzględniać pielęgniarki.

NRPiP podkreśla, że są to propozycje zgłoszone w toku prekonsultacji, a nie nowe uprawnienia, które już obowiązują.

Część postulatów została uwzględniona

Podczas spotkania Ministerstwo Zdrowia przedstawiło kierunek zmian w projekcie po analizie uwag zgłoszonych w prekonsultacjach. Jak informuje NRPiP, część jej postulatów została uwzględniona w dalszych pracach nad projektem.

Jednocześnie Rada zaznacza, że omawiane rozwiązania są nadal projektowane. Nie oznacza to więc, że nowe uprawnienia już weszły w życie.

Nie uwzględniono natomiast jednego z istotnych postulatów dotyczącego rozszerzenia możliwości ordynowania przez odpowiednio wykwalifikowane pielęgniarki i położne leków zawierających substancje bardzo silnie działające oraz określone substancje psychotropowe.

Spór o leki stosowane m.in. w opiece paliatywnej

Kwestia ta ma – zdaniem NRPiP – szczególne znaczenie w opiece paliatywnej i długoterminowej. Rada wskazywała, że ograniczenie możliwości ordynowania określonych grup leków utrudnia pełne wykorzystanie kompetencji wysoko wykwalifikowanych pielęgniarek w opiece nad pacjentami.

Z informacji przedstawionych podczas spotkania wynika również, że uprawnienia dotyczące wskazanych grup leków nie zostaną rozszerzone na farmaceutów. Mają one pozostać w kompetencji lekarzy.

NRPiP: kompetencje powinny odpowiadać kwalifikacjom

Dla Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych jednym z najważniejszych założeń pozostaje powiązanie uprawnień zawodowych z rzeczywistymi kwalifikacjami pielęgniarek i położnych, w tym z kompetencjami zdobywanymi podczas kształcenia oraz kształcenia podyplomowego.

NRPiP podkreśla przy tym, że proponowane zmiany nie oznaczają przyznania takich samych uprawnień wszystkim pielęgniarkom i położnym. Zakres kompetencji powinien być uzależniony od posiadanego wykształcenia, specjalizacji i przygotowania zawodowego.

W ocenie Rady pełniejsze wykorzystanie kompetencji pielęgniarek i położnych może zwiększyć ich samodzielność zawodową, usprawnić proces terapeutyczny oraz poprawić dostęp pacjentów do świadczeń.

Jedna z propozycji już wdrożona

NRPiP informuje również, że jedna z propozycji zawartych w formularzu uwag – dotycząca możliwości realizacji jednej recepty w kilku aptekach – została już wdrożona i funkcjonuje od lipca.

Rada zapowiada dalszy udział w pracach nad projektem ustawy oraz przedstawianie stanowiska środowiska w kwestiach dotyczących kompetencji pielęgniarek i położnych, a także jakości i dostępności opieki nad pacjentami.

Źródło: NIPIP