Subskrybuj
Logo małe
Szukaj
banner

Nowe zasady refundacji leków od 2027 roku. Co zmieni się dla pacjentów?

MedExpress Team

Medexpress

Opublikowano 20 listopada 2026 08:28

Sejm jednomyślnie uchwalił nowelizację ustawy refundacyjnej. Nowe przepisy mają wzmocnić bezpieczeństwo lekowe Polski, wesprzeć krajową produkcję farmaceutyczną i przyspieszyć dostęp pacjentów do nowoczesnych terapii. Jedną z istotnych zmian będzie 30-procentowa obniżka odpłatności za refundowane leki produkowane w Polsce. Ustawa przewiduje również uproszczenie procedur refundacyjnych i większy udział organizacji pacjenckich w podejmowaniu decyzji.
Nowe zasady refundacji leków od 2027 roku. Co zmieni się dla pacjentów? - Obrazek nagłówka
Fot. Getty Images/iStockphoto

19 listopada Sejm uchwalił nowelizację ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Za przyjęciem przepisów opowiedzieli się posłowie bez głosu sprzeciwu. Ministerstwo Zdrowia zapowiada, że zmiany przełożą się na większe bezpieczeństwo lekowe, rozwój krajowej produkcji farmaceutycznej oraz szybszy dostęp do leczenia. – Fakt, że posłowie byli praktycznie jednomyślni w głosowaniu, pokazuje, jak wartościowe dla wszystkich są to zmiany. Ta nowelizacja to część szerszej reformy systemu refundacji – mówi podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk. Jak podkreśla, nowe regulacje mają nie tylko zwiększyć dostępność leków, ale również ograniczyć formalności i dać Ministerstwu Zdrowia dodatkowe narzędzia reagowania w sytuacjach braków leków lub niezaspokojonych potrzeb zdrowotnych.

30 proc. mniej za leki produkowane w Polsce

Jedną z najważniejszych zmian będą preferencje dla krajowych producentów. Pacjenci, którzy wybiorą refundowany lek produkowany w Polsce, zapłacą za niego o 30 proc. mniej niż za zagraniczny odpowiednik. Nowe rozwiązania mają zachęcać firmy do rozwijania produkcji w kraju i transferu technologii. Ustawa przewiduje również utworzenie Krajowej Listy Leków Krytycznych, obejmującej substancje czynne szczególnie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa lekowego państwa. Firmy produkujące leki w Polsce otrzymają dodatkowe ułatwienia administracyjne. Wnioski refundacyjne dotyczące krajowych produktów będą rozpatrywane w pierwszej kolejności spośród konkurencyjnych produktów. Zmiany obejmą także sytuacje niedoborów. Minister Zdrowia będzie mógł nie tylko sprowadzić lek w opakowaniach obcojęzycznych, ale również objąć go refundacją na korzystniejszych warunkach cenowych.

Szybszy dostęp do nowych terapii

Nowelizacja ma przyspieszyć procedury refundacyjne, szczególnie w przypadku terapii odpowiadających na niezaspokojone potrzeby zdrowotne. Minister Zdrowia zyska możliwość aktywnego inicjowania postępowań poprzez wzywanie firm farmaceutycznych do składania wniosków refundacyjnych. Uproszczona ścieżka obejmie m.in. leki innowacyjne, terapie o ugruntowanej skuteczności, terapie skojarzone i leki złożone. Szczególne rozwiązania przewidziano dla nowych technologii, których wpływ na budżet w pierwszym roku nie przekroczy 10 mln zł. Będą one mogły przechodzić bardzo krótką, uproszczoną procedurę. Nowe przepisy mają również umożliwić wcześniejsze przygotowanie wdrożenia programów lekowych. Dzięki temu świadczenia będą mogły być udzielane od pierwszego dnia obowiązywania decyzji refundacyjnej. Ma to znaczenie m.in. dla pacjentów onkologicznych i osób z chorobami rzadkimi, którzy oczekują na dostęp do nowych metod leczenia.

Zmieni się także sposób oceny leków sierocych. Nowelizacja wprowadza ich definicję oraz możliwość oceny z wykorzystaniem analizy wielokryterialnej. Ma to uwzględniać specyfikę chorób rzadkich, w których przeprowadzenie dużych badań klinicznych jest często utrudnione ze względu na niewielką liczbę pacjentów.

Organizacje pacjentów przy negocjacjach refundacyjnych

Nowelizacja przewiduje większy udział organizacji pacjenckich w procesach decyzyjnych. Ich przedstawiciele będą mogli uczestniczyć w negocjacjach cenowych między Ministerstwem Zdrowia a firmami farmaceutycznymi, a także w posiedzeniach Zespołów Koordynacyjnych, które decydują o kwalifikowaniu pacjentów do programów lekowych i wyłączaniu ich z leczenia. To rozwiązanie ma zwiększyć udział pacjentów w kształtowaniu polityki refundacyjnej i uwzględniać ich perspektywę przy podejmowaniu decyzji dotyczących dostępu do terapii.

Mniej formalności dla firm, nowe obowiązki na e-recepcie

Ustawa upraszcza również procedury dla przedsiębiorców ubiegających się o refundację. Zniesiony zostanie obowiązek przedstawiania dowodów, że lek jest już dostępny w obrocie w momencie składania wniosku. Uproszczone mają być także zasady dotyczące dostaw i kar za niewywiązanie się z umów. Przedsiębiorcy zyskają dostęp do systemu umożliwiającego monitorowanie obrotu ich produktami na różnych poziomach dystrybucji. Zmienią się również zasady obniżania cen po wygaśnięciu wyłączności rynkowej.

Ważną częścią nowelizacji jest rozwój narzędzi cyfrowych. Pacjenci będą mogli składać przez Internetowe Konto Pacjenta wnioski dotyczące importu docelowego, czyli sprowadzania z zagranicy leków niedostępnych w Polsce.

Nowe przepisy wprowadzają także obowiązek umieszczania na e-recepcie rozpoznania według klasyfikacji ICD-10. Ma to umożliwić NFZ kontrolowanie, czy leki są stosowane zgodnie z zakresem refundacji w określonych chorobach. Dla lekarzy przewidziano narzędzie wspierające określanie poziomu refundacji, określane jako automatyzm refundacyjny.

Rozbudowany zostanie również System Wspomagania Decyzji w Polityce Lekowej (SWDPL), który ma integrować informacje dotyczące rejestracji leków, refundacji, dostępności i skuteczności terapii. Zmiany obejmą także System Monitorowania Programów Lekowych (SMPL), aby usprawnić sprawozdawczość i ograniczyć konieczność wielokrotnego wprowadzania tych samych danych przez świadczeniodawców.

Zmiany w finansowaniu leków i recepturze aptecznej

Nowelizacja wprowadza również rozwiązania mające poprawić kontrolę wydatków na refundację. Dla nowych terapii, które nie mają odpowiedników, przewidziano maksymalny poziom wydatków (CAP), co ma ułatwić planowanie budżetu. Powstanie także katalog terapii równoważnych. Przewidziano ponadto zachęty finansowe dla placówek realizujących programy lekowe, które mają wspierać racjonalne wykorzystywanie środków publicznych. Zmiany obejmą również leki recepturowe przygotowywane w aptekach. Powstanie wykaz refundowanych leków recepturowych, a proces obejmowania ich refundacją ma zostać w przyszłości zautomatyzowany.

Ustawa reguluje m.in. limity finansowania opakowań, leków gotowych wykorzystywanych w recepturze oraz materiałów i akcesoriów potrzebnych do przygotowania leków. Zwiększony zostanie limit finansowania surowców recepturowych – z 15 do 25 percentyla ich wartości. Wprowadzona zostanie również 6-procentowa marża hurtowa na składniki, materiały, opakowania i gotowe leki wykorzystywane w recepturze.

Nowelizacja trafi teraz do dalszych prac legislacyjnych. Zasadnicza część przepisów ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., natomiast rozwiązania przejściowe będą wdrażane stopniowo, do 1 stycznia 2028 r.

Źródło: MZ

Szukaj nowych pracowników

Dodaj ogłoszenie o pracę za darmo

Lub znajdź wyjątkowe miejsce pracy!

Najciekawsze oferty pracy (przewiń)

Zobacz także