Koniec z „lekarzami walizkowymi”? NFZ zmienia zasady finansowania chirurgii i POZ

NFZ zapowiada zmiany w organizacji i finansowaniu świadczeń. Fundusz poinformował, że po analizie uwag zgłoszonych podczas sierpniowych konsultacji publicznych zdecydował o wprowadzeniu od 2027 r. nowych zasad dotyczących m.in. chirurgii oraz płacenia za jakość. Jednym z celów zmian w chirurgii ma być ograniczenie zjawiska tzw. lekarzy walizkowych, czyli specjalistów, którzy przyjeżdżają do szpitala na wykonanie określonych zabiegów, a następnie opuszczają placówkę. NFZ chce, aby bardziej złożone procedury były wykonywane w oddziałach dysponujących odpowiednią kadrą i zapleczem przez całą dobę.

Specjalistyczne zabiegi tylko w odpowiednich oddziałach

Od 1 stycznia 2027 r. wybrane zabiegi ortopedyczne, urologiczne oraz zabiegi chirurgii kręgosłupa mają być wykonywane wyłącznie w oddziałach specjalistycznych, które posiadają odpowiedni sprzęt i kadrę medyczną.

Zmiany obejmą m.in.:

• artroskopie,
• wybrane zabiegi kończyny dolnej,
• operacje kręgosłupa,
• wybrane zabiegi urologiczne dotyczące moczowodu i pęcherza moczowego.

Jak wskazuje NFZ, chodzi przede wszystkim o bezpieczeństwo pacjentów, również w sytuacji wystąpienia powikłań wymagających natychmiastowej interwencji.

Obecnie część tego typu zabiegów wykonywana jest w szpitalach powiatowych, które korzystają ze specjalistów przyjeżdżających do placówki na określone dni lub procedury.

– Zawsze zadaję sobie pytanie, gdzie sam poszedłbym się operować? Nie wybrałbym placówki, w której chirurg pojawia się raz w tygodniu. Wybrałbym szpital, w którym specjalista jest obecny na co dzień i można natychmiast leczyć powikłania. Bezpieczeństwo pacjenta musi być zapewnione przez całą dobę – mówi prof. Wiesław Tarnowski, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich.

Podobne stanowisko prezentują – jak informuje NFZ – m.in. prof. Jerzy Sieńko, konsultant krajowy w dziedzinie chirurgii ogólnej, prof. Jarosław Czubak, konsultant krajowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii narządu ruchu, oraz prof. Piotr Czauderna, doradca Prezydenta RP.

Szpitale mają otrzymać dodatkowy czas na dostosowanie się do nowych zasad oraz dokończenie leczenia pacjentów już zakwalifikowanych do zabiegów.

Więcej pieniędzy za jednoczasowe leczenie przepukliny

Jedna ze zmian zacznie obowiązywać wcześniej. Od października 2026 r. NFZ zwiększy o 40 proc. wycenę jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej.

Według Funduszu dodatkowe środki mają trafić przede wszystkim do oddziałów chirurgicznych. Jednoczasowe przeprowadzenie zabiegu oznacza również dla pacjenta jedną hospitalizację i jedną rekonwalescencję, zamiast dwóch odrębnych procedur.

POZ będzie rozliczany z jakości

Zmiany obejmą również podstawową opiekę zdrowotną. NFZ rozszerza model płacenia za jakość, wprowadzając współczynniki korygujące, które mogą wpływać na wysokość finansowania świadczeń.

W POZ pod uwagę będą brane m.in.:

• zgłaszalność pacjentów do programów profilaktycznych,
• realizacja wizyt domowych,
• udział teleporad.

Niższa stawka kapitacyjna będzie dotyczyć określonych sytuacji.

W przypadku profilaktyki obniżenie wynagrodzenia o 5 proc. ma dotyczyć placówek, w których zgłaszalność do określonych programów profilaktycznych będzie na najniższym poziomie.

W 2027 r. próg dla programu profilaktyki raka piersi został określony na 4,55 proc. W przypadku programu profilaktyki raka szyjki macicy próg wynosi 0,044 proc.

– Wyraźnie widać, że niższe wynagrodzenie będzie dotyczyć tylko tych placówek POZ, których pacjentki w niewielkim stopniu lub w ogóle nie korzystają z konkretnego programu profilaktycznego – mówi Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ.

Jak dodaje, w POZ działają koordynatorzy, którzy mają przypominać pacjentom o badaniach profilaktycznych i pomagać w zapisach.

NFZ przewiduje także 10-procentowe obniżenie wynagrodzenia dla placówek, które w ogóle nie realizują wizyt domowych.

O 10 proc. niższa będzie również stawka w sytuacji, gdy placówka nie udziela teleporad albo gdy ponad połowę wszystkich porad stanowią świadczenia udzielane zdalnie przez telefon.

– Takie podejście ma zapewnić pacjentom dostęp do świadczeń gwarantowanych – wskazuje Fundusz.

Zmiany w POZ od maja 2027 r.

Nowe zasady dotyczące podstawowej opieki zdrowotnej mają obowiązywać od maja 2027 r. NFZ tłumaczy, że późniejszy termin ma pozwolić placówkom przygotować się do nowych reguł, a rozliczenia będą opierały się na danych dotyczących 2026 r.

Istotne jest również to, że obniżenie wynagrodzenia nie będzie automatycznie dotyczyło całej populacji pacjentów zapisanych do placówki. Zgodnie z zarządzeniem NFZ mechanizm będzie odnosił się do określonych grup wiekowych.

20 wskaźników jakości w szpitalach

Model płacenia za jakość zostanie rozszerzony także w lecznictwie szpitalnym. NFZ wprowadza modyfikacje płatności oparte na 20 wskaźnikach jakości. Osiągnięcie określonych poziomów będzie wiązało się z podwyższeniem albo obniżeniem wynagrodzenia. Fundusz zapowiada jednocześnie łagodniejsze progi wskaźników, które będą obowiązywały w 2027 r. Wyższe wymagania mają zostać zastosowane od 2028 r. NFZ publikuje je już teraz, aby – jak podkreśla – placówki medyczne miały czas na dostosowanie się do nowych zasad. Wprowadzanie kolejnych mechanizmów uzależniających wysokość finansowania od wyników leczenia ma służyć zwiększeniu jakości udzielanych świadczeń i bezpieczeństwa pacjentów.

Źródło: NFZ