Zaplanowane na 1 lipca 2026 r. uruchomienie Centralnego Rejestru Umów ma zwiększyć przejrzystość wydatkowania środków publicznych. Porozumienie Rezydentów uważa jednak, że nowe rozwiązanie nie obejmie wszystkich podmiotów funkcjonujących w systemie ochrony zdrowia.
Porozumienie Rezydentów: Centralny Rejestr Umów nie zapewni pełnej transparentności
Opublikowano 25 czerwca 2026 08:11
Z tego artykułu dowiesz się:
- Centralny Rejestr Umów (CRU) ma wystartować 1 lipca 2026 r., ale jego skuteczność budzi wątpliwości. Porozumienie Rezydentów podkreśla, że nowe regulacje mogą nie przynieść oczekiwanej przejrzystości w wydatkowaniu publicznych środków.
- Wyłączenie spółek prawa handlowego z obowiązku raportowania może stworzyć niebezpieczne luki. Wiele placówek medycznych, nawet tych zarządzanych przez samorządy, uniknie publikacji umów, co może prowadzić do braku kontroli nad ich finansami.
- System ochrony zdrowia może podzielić się na dwie różne strefy jawności. Lekarze i pielęgniarki w publicznych zakładach będą musieli ujawniać swoje umowy, podczas gdy podobne kontrakty w szpitalach działających jako spółki pozostaną tajne.
- Przykłady wykluczonych szpitali podkreślają powagę problemu. Wśród instytucji, które nie będą musiały raportować do CRU, znalazły się m.in. Warszawski Szpital Południowy i Szpitalne Centrum Medyczne w Goleniowie.
Już 1 lipca ma zostać uruchomiony Centralny Rejestr Umów (CRU), który zgodnie z założeniami ma zwiększyć przejrzystość wydatkowania środków publicznych. Porozumienie Rezydentów ocenia jednak, że nowe rozwiązanie nie spełni pokładanych w nim oczekiwań i wskazuje na istotne luki w obowiązujących przepisach. Zdaniem Porozumienia Rezydentów deklarowany przez rząd cel w postaci zwiększenia transparentności finansów publicznych nie znajduje pełnego odzwierciedlenia w przyjętych regulacjach. – Zaplanowane na 1 lipca br. uruchomienie Centralnego Rejestru Umów (CRU) obnaża głęboką hipokryzję obozu władzy. Deklarowaną intencją rządu wcale nie jest transparentność publicznych finansów, a jedynie stworzenie pozorów walki z systemowymi nieprawidłowościami. Narzędzie, które miało uzdrowić sytuację w ochronie zdrowia, to w rzeczywistości prawny bubel, który może chronić przed społeczną kontrolą szpitale zarządzane przez ludzi z politycznego nadania – podkreśla Porozumienie Rezydentów.
Spór o zakres nowych regulacji
Jak wskazują rezydenci, problem wynika z konstrukcji obowiązujących przepisów. Organizacja zwraca uwagę na art. 9 ustawy o finansach publicznych, który określa katalog podmiotów zaliczanych do sektora finansów publicznych i tym samym objętych obowiązkiem raportowania do CRU. Zdaniem autorów stanowiska kluczowe znaczenie ma wyłączenie spółek prawa handlowego z tej definicji. Oznacza to, że obowiązek publikowania umów nie obejmie również wielu podmiotów leczniczych działających w formie spółek kapitałowych, nawet jeśli ich właścicielami są samorządy lub Skarb Państwa. – W punkcie 14 tego artykułu ustawodawca wprost wpisał wyłączenie spółek prawa handlowego z tej definicji. Co kluczowe, wyłączenie to obejmuje również podmioty, w których 100% udziałów należy do jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. W praktyce oznacza to legalne ominięcie rejestru przez setki placówek medycznych – czytamy w komunikacie.
Dwie rzeczywistości w ochronie zdrowia?
Porozumienie Rezydentów przekonuje, że od 1 lipca w systemie ochrony zdrowia mogą funkcjonować dwa różne standardy jawności. Według organizacji kontrakty cywilnoprawne lekarzy, pielęgniarek czy ratowników medycznych zatrudnionych w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej (SPZOZ) będą podlegały ujawnieniu w rejestrze. Jednocześnie podobne umowy zawierane w szpitalach działających jako spółki kapitałowe nie będą publikowane. – „Pełna jawność dla maluczkich” oraz „absolutna tajność dla wybranych” – w ten sposób rezydenci opisują skutki nowych przepisów.
W ocenie PR OZZL może to prowadzić do sytuacji, w której opinia publiczna uzyska dostęp do informacji o wynagrodzeniach części personelu medycznego, natomiast nie będzie mogła zweryfikować warunków kontraktów zawieranych w innych publicznych podmiotach leczniczych.
Wskazywane przykłady
Porozumienie Rezydentów zwraca uwagę, że z obowiązku raportowania do CRU wyłączone będą m.in. szpitale funkcjonujące jako spółki prawa handlowego, w tym wskazane w komunikacie: Warszawski Szpital Południowy Sp. z o.o., Szpitale Pomorskie Sp. z o.o. oraz Szpitalne Centrum Medyczne w Goleniowie Sp. z o.o.
Autorzy stanowiska podkreślają, że ich zdaniem obecne rozwiązania tworzą system, który nie gwarantuje jednakowych zasad przejrzystości dla wszystkich podmiotów finansowanych ze środków publicznych. – Ekonomiści i prawnicy (w tym również z Polskiej Sieci Ekonomii) jednoznacznie potwierdzają: rządzący stworzyli system pełen świadomych luk. Domaganie się transparentności od innych przy jednoczesnym sankcjonowaniu bezkarności i braku kontroli nad szpitalami „własnych” ministrów to podręcznikowy przykład politycznej hipokryzji – ocenia Porozumienie Rezydentów.
Źródło: Porozumienie Rezydentów OZZL
