Lex szarlatan, czyli przepisy rozszerzające możliwości Rzecznika Praw Pacjenta w walce z pseudomedycyną i dezinformacją medyczną, ma poprawić bezpieczeństwo osób, które potrzebują profesjonalnej diagnozy i leczenia a z różnych względów trafiają do samozwańczych „uzdrowicieli”. Do oszustów i szarlatanów, jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia.
„Pacjenci chwytają się każdej nadziei”. Nowe przepisy mają chronić przed medycznymi oszustami
Opublikowano 14 maja 2026 08:37
Fot. iStock/Getty Images
Z tego artykułu dowiesz się:
- Nowe przepisy mają na celu walkę z oszustami medycznymi – Ministerstwo Zdrowia wprowadza regulacje, które wzmocnią Rzecznika Praw Pacjenta w zwalczaniu pseudomedycyny oraz dezinformacji, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjentów.
- Pacjenci onkologiczni i chorzy na rzadkie schorzenia są szczególnie narażeni – Osoby w kryzysowych sytuacjach zdrowotnych często stają się ofiarami szarlatanów, którzy wykorzystują ich strach i nadzieję na uzdrowienie.
- Szarlatani wykorzystują nowoczesne technologie – Oszuści stosują sztuczną inteligencję oraz media społecznościowe, aby manipulować emocjami pacjentów i promować swoje niesprawdzone terapie.
- Rzecznik Praw Pacjenta zyska nowe uprawnienia – Po wprowadzeniu zmian legislacyjnych, RPP będzie mógł nałożyć wysokie kary finansowe na pseudomedyków oraz skuteczniej z nimi walczyć.
- W przestrzeni prawnej potrzebne są regulacje dotyczące jasnych zasad i wzmocnienia uprawnień Rzecznika Praw Pacjenta w reakcji na pseudomedyczne praktyki – mówiła podczas środowego spotkania z dziennikarzami, poświęconego w całości temu tematowi, minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda. - Projekt mówi o niełatwej materii, bo poza bezpieczeństwem pacjentów dotyka również w bardzo istotny sposób dezinformacji. Pacjenci onkologiczni i osoby z chorobami rzadkimi odczuwają ogromny lęk o przyszłość. Skrajne emocje i niepokój sprawiają, że chorzy stają się łatwym celem dla pseudomedyków. Szarlatani oferują niesprawdzone, niedopuszczone i niepoparte nauką metody. Obiecują, że to jedyne remedium, które uzdrowi pacjenta – wtórowała wiceminister Katarzyna Kęcka, która koordynuje prace nad ustawą.
– Projekt ten stanowi odpowiedź na coraz bardziej agresywną eskalację i manipulację emocjami pacjentów przez oszustów i szarlatanów. Mówimy o osobach, które cynicznie wykorzystują zaufanie ludzi znajdujących się często w dramatycznej sytuacji zdrowotnej. Pacjenci chwytają się każdej nadziei, wierząc, że trafili na „ostatnią deskę ratunku”, choć ich zaufanie jest wykorzystywane – podkreślał Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta, dodając, że to właśnie media nagłaśniały działalność takich szarlatanów. Dzięki publikacjom medialnym prokuratura zajęła się m.in. Oskarem D., który w tej chwili jest objęty aktem oskarżenia i siedemnastoma zarzutami karnymi. D. zarobił miliony złotych oferując „terapie” na różne choroby. Przedstawiał się publicznie jako medyk, choć w rzeczywistości ukończył jedynie gimnazjum.
Problem żerowania na ludziach potrzebujących pomocy narasta – również dlatego, że oszuści wykorzystują nowoczesne technologie, algorytmy sztucznej inteligencji oraz media społecznościowe do prowadzenia swojej działalności.
– Obecne regulacje prawne nie pozwalają Rzecznikowi Praw Pacjenta zajmować się oszustami i szarlatanami. Możemy podejmować działania wobec podmiotów leczniczych, ale nie wobec osób funkcjonujących poza systemem ochrony zdrowia. Dlatego potrzebujemy zmian legislacyjnych – tłumaczył RPP. Dziś jego pracownicy mogą jedynie złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa: dotychczas skierowano 46 zawiadomień, 23 są w toku, 20 zostało umorzonych, a jedynie trzy sprawy zostały skierowane do sądu.
Gdy nowe przepisy wejdą w życie, RPP będzie mógł wzywać podmioty prowadzące działalność pseudomedyczną do jej zakończenia, jednocześnie nakładając duże kary finansowe (do miliona złotych jednorazowo). Jak podkreślał Bartłomiej Chmielowiec, od takich decyzji będzie przysługiwać odwołanie do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
