Obowiązujące zalecenia dotyczące sporządzania opinii sądowo-psychiatrycznych mają niemal 20 lat. Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na problemy związane z praktyką opiniowania w sprawach karnych i apeluje o przeanalizowanie obecnych standardów oraz rozważenie opracowania nowych wytycznych.
Prawie 20-letnie wytyczne do aktualizacji. Chodzi o opinie psychiatryczne w sądach
Opublikowano 6 listopada 2026 07:18
Fot. Thinkstock
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii prof. dr. hab. Piotra Gałeckiego z prośbą o analizę problemów pojawiających się przy sporządzaniu opinii psychiatrycznych na potrzeby postępowań karnych. RPO chce również, aby rozważył on wydanie nowych wytycznych dotyczących opiniowania sądowo-psychiatrycznego.
Jak wskazuje Biuro RPO, do rzecznika napływają sygnały świadczące o potrzebie dalszego ujednolicania standardów sporządzania takich opinii. Zgłaszane wątpliwości dotyczą kilku istotnych kwestii. Chodzi m.in. o przejrzystość opinii, sposób dokumentowania i uzasadniania wniosków przez biegłych, a także dostęp do materiałów wykorzystywanych podczas badań.
Problemy dotyczą również współpracy specjalistów z różnych dziedzin oraz niektórych zagadnień związanych z oceną stanu zdrowia psychicznego uczestników postępowań karnych.
W obszernym wystąpieniu zastępca RPO Stanisław Trociuk podkreśla, że rzetelne i jednolite standardy opiniowania mają istotne znaczenie zarówno dla ochrony praw jednostki, jak i prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Rzecznik zwraca uwagę, że obowiązujące zalecenia dotyczące struktury opinii sądowo-psychiatrycznych zostały opracowane niemal dwie dekady temu. Od tego czasu zmieniły się zarówno stan wiedzy naukowej, jak i orzecznictwo oraz praktyka stosowania prawa. Zdaniem RPO uzasadnia to rozważenie aktualizacji dotychczasowych zaleceń i rozszerzenia ich zakresu.
Dlatego Stanisław Trociuk poprosił konsultanta krajowego w dziedzinie psychiatrii prof. Piotra Gałeckiego o przeanalizowanie przedstawionych problemów i rozważenie przygotowania nowych wytycznych dla biegłych sporządzających opinie psychiatryczne w sprawach karnych.
Wystąpienie przekazano również do wiadomości konsultantów krajowych w dziedzinach psychologii klinicznej, psychiatrii dzieci i młodzieży, psychoterapii uzależnień oraz seksuologii. Zostali oni poproszeni o analizę wskazanych zagadnień i rozważenie zgłoszenia postulatów dotyczących ewentualnych zmian i uzupełnień wytycznych.
Źródło: RPO
