SMA: nowa dawka, nowe możliwości leczenia
Opublikowano 18 listopada 2026 06:56
Medexpress: Od 1 października w programie lekowym B.102 dostępne są wyższe dawki nusinersenu. Kto może z nich skorzystać i na jakich zasadach?
Dr n. med. Anna Łusakowska: Rzeczywiście, od 1 października mamy dostęp do znacznie wyższej dawki nusinersenu. Dawka nasycająca wynosi 50 mg, a podtrzymująca 28 mg. Na nowy schemat mogą przejść wszyscy pacjenci, którzy dotychczas otrzymywali standardową dawkę 12 mg. Zmiana jest jednak dobrowolna i wymaga zgody pacjenta.
W przypadku osób rozpoczynających leczenie program pozwala na indywidualny dobór terapii. Rozmawiamy z pacjentem o dostępnych możliwościach. Jeśli wybierze wyższą dawkę i możliwe jest dokanałowe podanie leku, możemy zastosować ten schemat od początku.
Z wyższej dawki mogą również skorzystać pacjenci leczeni dotychczas lekiem doustnym, jeśli terapia nie przynosi korzyści albo występują działania niepożądane, które uniemożliwiają jej kontynuowanie. Możemy wówczas przejść na leczenie dokanałowe, zarówno standardową, jak i wyższą dawką nusinersenu.
Kolejną grupą są osoby w wieku rozrodczym, zarówno kobiety, jak i mężczyźni, które planują potomstwo. W ich przypadku również możliwa jest zmiana leczenia na dokanałowe, w tym na wyższą dawkę nusinersenu.
Medexpress: Jakich efektów możemy się spodziewać na podstawie wyników badań klinicznych? Którzy pacjenci uczestniczyli w badaniu DEVOTE i jakie korzyści odnieśli z terapii?
Dr n. med. Anna Łusakowska: Badaniem, które stało się podstawą zatwierdzenia wyższej dawki nusinersenu, było DEVOTE. Trwało stosunkowo krótko, niespełna rok, i objęło ponad 140 pacjentów. Składało się z trzech części, oznaczonych literami A, B i C.
Część A była badaniem otwartym, w którym wszyscy pacjenci otrzymywali nusinersen w dawce 28 mg, bez dawki nasycającej 50 mg. Jej głównym celem była ocena bezpieczeństwa leczenia. Nie stwierdzono innych działań niepożądanych niż te, które mogą występować przy standardowej dawce 12 mg. Wynikają one przede wszystkim z drogi podania leku.
Bardzo istotna była część B, w której uczestniczyli pacjenci nieleczeni wcześniej żadną terapią modyfikującą przebieg choroby. Było to badanie randomizowane, prowadzone metodą podwójnie ślepej próby. Pacjentów przydzielano do grupy otrzymującej standardową dawkę 12 mg albo wyższą, z dwiema dawkami nasycającymi po 50 mg, podawanymi w odstępie dwóch tygodni, a następnie dawką podtrzymującą 28 mg po czterech miesiącach.
Ta część badania przyniosła bardzo ważną obserwację: stężenie neurofilamentów, czyli markerów uszkodzenia neuronów, w tym motoneuronów, spadało znacznie szybciej u pacjentów leczonych wyższą dawką. Motoneurony to komórki nerwowe, które ulegają zniszczeniu w przebiegu rdzeniowego zaniku mięśni.
Wiemy, że w SMA czas ma ogromne znaczenie. Im wcześniej zaczniemy chronić motoneurony, tym większa szansa na zachowanie większej ich liczby, a być może także na częściowe przywrócenie ich funkcji. Dlatego szybszy spadek stężenia neurofilamentów jest tak istotny. Co więcej, w dłuższej obserwacji pacjenci otrzymujący wyższą dawkę również osiągali lepsze wyniki.
Dla mnie szczególnie interesująca jest jednak część C badania DEVOTE. Uczestniczyli w niej pacjenci w bardzo różnym wieku, od dzieci po dorosłych, a więc osoby, z którymi mam do czynienia na co dzień. Wszyscy byli wcześniej leczeni nusinersenem w dawce 12 mg, a następnie przeszli na wyższą.
Było to badanie otwarte. Pacjenci otrzymywali jednorazowo dawkę nasycającą 50 mg, a następnie 28 mg co cztery miesiące. Warto podkreślić, że wcześniej byli leczeni nusinersenem średnio przez około cztery lata. Po tak długim czasie często obserwujemy już stabilizację, bez wyraźnych dalszych postępów w zakresie funkcji ruchowych.
Tymczasem po dziesięciu miesiącach stosowania wyższej dawki pacjenci uzyskali średnią poprawę o 1,8 punktu w skali Hammersmith, obowiązkowo stosowanej również w naszym programie lekowym. To prawie dwa punkty, a więc naprawdę bardzo dobry wynik. Poprawę odnotowano także w skali RULM, oceniającej funkcję kończyn górnych. Wyniosła ona średnio 1,2 punktu.
Bardzo ciekawe są również wyniki poszczególnych pacjentów. Oczywiście była niewielka grupa osób, u których nie nastąpiła poprawa lub doszło do pogorszenia. Jednak niektórzy uczestnicy, także dorośli, uzyskiwali poprawę nawet o 10 czy 12 punktów.
Myślę, że właśnie tutaj widać potencjał wyższej dawki nusinersenu. Wiemy, że lek jest skuteczny, pozwala stabilizować stan pacjentów i poprawiać ich sprawność. W tym badaniu zobaczyliśmy jednak dodatkową, niekiedy bardzo wyraźną poprawę. To daje nadzieję, że możemy osiągać jeszcze lepsze wyniki leczenia.
Medexpress: Skąd może wynikać ten dodatkowy potencjał wyższej dawki? Jak można wyjaśnić obserwowaną poprawę?
Dr n. med. Anna Łusakowska: Pomysł zastosowania wyższej dawki pojawił się już podczas pierwszych badań nad nusinersenem, w których oceniano różne dawki leku, między innymi 6 i 12 mg. Ustalono wówczas, że przy wyższej dawce stężenie leku rośnie szybciej i osiąga wyższy poziom. Jednocześnie szybciej obniża się stężenie neurofilamentów.
Oznacza to, że ochrona motoneuronów rozpoczyna się wcześniej i jest bardziej intensywna.
Wiemy, że nusinersen działa poprzez modyfikację splicingu genu SMN2. Być może wyższe stężenie leku w motoneuronach jeszcze bardziej zwiększa skuteczność tego mechanizmu. Więcej neuronów mogłoby wówczas pozostawać aktywnych, co dawałoby większą szansę na poprawę.
Medexpress: Program z wyższą dawką nusinersenu ruszył 1 października. Czy ma Pani już pierwsze doświadczenia z jej stosowaniem? Co mówią pacjenci?
Dr n. med. Anna Łusakowska: Tak, mamy już dziesięciu pacjentów, którzy otrzymali wyższą dawkę. Niektórzy dostali ją zaledwie dwa dni temu, więc trudno jeszcze oczekiwać efektów leczenia.
Entuzjazm jest jednak duży. Nie mam obowiązku przeprowadzania dodatkowych procedur, aby pacjent mógł przejść na wyższą dawkę. Muszę natomiast zapytać go o zgodę, o to, czy chce takiej zmiany i jakie ma oczekiwania. Przedstawiamy również naszą wiedzę na temat działania leku. Jak dotąd wszyscy moi pacjenci, którym zaproponowałam tę możliwość, chcą z niej skorzystać.
Mamy już pierwsze sygnały od osób, które otrzymały wyższą dawkę prawie miesiąc temu. Niektórzy mówią, że czują się silniejsi. Pacjenci chodzący opisują uczucie lekkości nóg i zauważają, że łatwiej jest im chodzić po schodach.
Oczywiście bierzemy pod uwagę, że może to być efekt placebo, związany z entuzjazmem i nadziejami, jakie budzi nowa dawka leku.
Mam też pacjentkę chodzącą, która otrzymała wyższą dawkę trzy tygodnie temu. Wcześniej skarżyła się na znaczne osłabienie rąk. Teraz twierdzi, że są bardziej wytrzymałe. Porównuje to odczucie do okresu, kiedy po raz pierwszy otrzymywała dawki nasycające nusinersenu, podawane w krótkich odstępach, cztery razy w ciągu dwóch miesięcy. Mówi o podobnym przypływie energii.
Myślę jednak, że z oceną tych efektów trzeba jeszcze poczekać i zachować ostrożność.
Bardzo mnie cieszy, że dotychczas nie obserwujemy niepokojących działań niepożądanych. Zbieramy informacje, gromadzimy dane i z dużym zainteresowaniem czekamy, jak wyższa dawka wpłynie na życie naszych pacjentów.












